feat(silnik B): endpoint /houses + nocny przemiał; ε PRAWDZIWE zamiast średniego

Etap 4, z jedną istotną zmianą planu i jednym znalezionym błędem.

/houses W SILNIKU B
Domyka kontrakt parzystości (LOG-28) po stronie domów — dotąd obejmował tylko
pozycje obiektów, więc błąd w podziale na domy przechodził przez porównanie
silników niezauważony. Nazwy systemów są NASZE (te same, co houses.SYSTEMS),
więc wołający nie musi znać liter swissepha; rozjazd tych dwóch list oznaczałby,
że parzystość przestała obejmować część systemów.

Poza dziedziną (Placidus/Koch za kołem podbiegunowym) zwracamy 422 z powodem,
a NIE podstawiamy po cichu innego systemu — cicha podmiana jest po stronie
wołającego niewykrywalna, a to on ma zdecydować, co z tym zrobić.

PRZEMIAŁ: NOCNE CI ZAMIAST CRONJOBA W KLASTRZE
Plan zakładał Job w k3s, bo „duży przemiał jest kosztowny". Pomiar tego nie
potwierdził: 500 000 przypadków × 13 systemów = 70 mln porównań w 64 sekundy,
skalowanie liniowe (20k→2,8 s, 100k→12,3 s, 500k→64 s). Osobny obraz w rejestrze,
manifest, CronJob i kopia harnessu poza repo byłyby infrastrukturą do problemu,
którego nie ma — a kopia harnessu poza repo to ryzyko cichego rozjazdu z kodem,
który ma testować. Workflow z harmonogramem daje to samo: co noc inne ziarno,
więc dziedzina przeczesuje się z czasem gęściej niż pojedynczym przebiegiem.

ε PRAWDZIWE — BŁĄD ZNALEZIONY PRZY OKAZJI
Silnik liczył RAMC z GAST (czas gwiazdowy POZORNY, mierzony od równonocy
PRAWDZIWEJ), ale parował go z ε ŚREDNIM, czyli bez nutacji. To nie wybór
konwencji, tylko pomieszanie dwóch układów odniesienia. Skutek: do 3,2″ na
cuspach domów oraz niespójne ε dla deklinacji i antyscji, liczonych z pozycji
POZORNYCH. Teraz ε pochodzi z serii IAU 2000A — z tego samego źródła, którego
Skyfield używa do GAST, więc oba są spójne z definicji.

Framework wyroczni tego NIE MÓGŁ wykryć: z założenia podaje to samo ε obu
stronom, żeby izolować samą funkcję domów. Błąd siedział w danych WEJŚCIOWYCH,
nie w testowanej funkcji — i cały czas świecił na zielono. Wejście ma więc teraz
własny sprawdzian, ze Skyfieldem jako niezależnym autorytetem (bez swissepha,
więc działa w każdym środowisku). Luka opisana wprost w tests/oracle/README.md,
bo poprzedni tekst twierdził, że ε jest testowane — nie było.

Reszta ~3″ przy porównaniu „cały horoskop nasz vs swissepha" to UT1 kontra UTC:
Skyfield konwertuje z tablic IERS, swisseph przyjmuje podany JD jako UT1 (dla
1984-04-30 różnica 0,181 s = 2,7″ RAMC — zgadza się co do trzeciego miejsca).
Podanie swissephowi JD w UT1 kasuje ją do 0,00065″. Nasza strona jest dokładniejsza;
niczego tu nie zmieniam.

Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>

.gitea/workflows/oracle-sweep.yaml

@@ -0,0 +1,59 @@
+name: Wyrocznia domów — nocny przemiał
+
+# DLACZEGO TU, A NIE JAKO JOB W KLASTRZE
+# Pierwotny plan zakładał CronJob w k3s, bo „duży przemiał jest kosztowny".
+# Pomiar tego nie potwierdził: 500 000 przypadków × 13 systemów = 70 mln porównań
+# w 64 sekundy, skalowanie liniowe. Osobny obraz w rejestrze (który już raz zapchał
+# dysk hosta), manifest, CronJob i kopia harnessu poza repo byłyby infrastrukturą
+# do problemu, którego nie ma — a każda kopia harnessu poza repo to ryzyko cichego
+# rozjazdu z kodem, który ma testować.
+#
+# Zestaw brzegowy blokuje KAŻDY build (patrz tests.yml). Tutaj chodzi o co innego:
+# duża losowa próbka z INNYM ZIARNEM co noc, żeby z czasem przeczesać dziedzinę
+# gęściej, niż zrobi to pojedynczy przebieg.
+on:
+  schedule:
+    - cron: '17 2 * * *'         # 02:17 — poza godzinami budowania
+  workflow_dispatch:
+    inputs:
+      count:
+        description: 'Liczba przypadków'
+        default: '500000'
+      seed:
+        description: 'Ziarno (puste = z daty)'
+        default: ''
+
+jobs:
+  sweep:
+    name: Przemiał losowy (13 systemów)
+    runs-on: ubuntu-latest
+    steps:
+      - uses: actions/checkout@v4
+
+      - name: Obraz wyroczni (silnik B + nasza logika + harness)
+        run: |
+          docker build -t astrololo/engine-swisseph:sweep services/engine-swisseph
+          # Pliki WBUDOWANE, nie montowane: job Gitea Actions sam działa w kontenerze,
+          # więc `-v $PWD/...` rozwiązałoby się na HOŚCIE (docker cicho tworzy pusty
+          # katalog i skrypt „znika"). Kontekst builda jest strumieniowany do demona.
+          docker build -t astrololo/oracle:sweep -f - . <<'DOCKERFILE'
+          FROM astrololo/engine-swisseph:sweep
+          COPY services/logic /logic
+          COPY tests/oracle /oracle
+          ENV LOGIC_PATH=/logic
+          DOCKERFILE
+
+      - name: Przemiał
+        run: |
+          COUNT="${{ inputs.count }}"; COUNT="${COUNT:-500000}"
+          SEED="${{ inputs.seed }}"; SEED="${SEED:-$(date -u +%Y%m%d)}"
+          echo "count=$COUNT seed=$SEED"
+          # Kod wyjścia 1 przy przekroczeniu tolerancji ALBO niezgodności dziedziny,
+          # więc job czerwieni się sam — bez parsowania tekstu raportu.
+          docker run --rm astrololo/oracle:sweep \
+            python /oracle/run.py --mode sweep --count "$COUNT" --seed "$SEED"
+
+      # Runner miał już incydent „no space left on device" — sprzątamy zawsze.
+      - name: Usuń obrazy pomocnicze
+        if: always()
+        run: docker rmi -f astrololo/oracle:sweep astrololo/engine-swisseph:sweep 2>/dev/null || true

.gitea/workflows/tests.yml

@@ -138,6 +138,37 @@ jobs:
           assert abs(((sn - nn) % 360.0) - 180.0) < 1e-6, (nn, sn)
 
           print(f"Sun={sun:.4f}  NN={nn:.4f}  obiektow={len(by)}")
+
+          # /houses — kontrakt parzystosci (LOG-28) po stronie DOMOW. Sprawdzamy
+          # nie tylko, ze liczy, ale i ze ODMAWIA tam, gdzie system nie istnieje:
+          # ciche podstawienie innego systemu byloby niewykrywalne dla wolajacego.
+          from fastapi import HTTPException
+
+          from app.main import _HOUSE_CODES, HousesRequest, houses
+
+          WHEN = "1984-04-30T09:20:00Z"
+          h = houses(HousesRequest(when_utc=WHEN, lat=50.0647, lon=19.9450, system="campanus"))
+          assert h["engine"] == "swisseph" and h["system"] == "campanus"
+          assert len(h["cusps"]) == 12, h["cusps"]
+          assert [c["house"] for c in h["cusps"]] == list(range(1, 13))
+          assert all(0.0 <= c["longitude"] < 360.0 for c in h["cusps"])
+          assert {"Asc", "MC", "ARMC"} <= set(h["angles"]), h["angles"]
+
+          # kazdy ogloszony system musi dac 12 cuspow tam, gdzie ma definicje
+          for name in _HOUSE_CODES:
+              out = houses(HousesRequest(when_utc=WHEN, lat=50.0647, lon=19.9450, system=name))
+              assert len(out["cusps"]) == 12, name
+          print(f"/houses: {len(_HOUSE_CODES)} systemow OK")
+
+          for bad, why in ((dict(lat=69.65, lon=18.96, system="placidus"), "Tromso/placidus"),
+                           (dict(lat=50.0, lon=19.0, system="nie-ma-takiego"), "nieznany system")):
+              try:
+                  houses(HousesRequest(when_utc=WHEN, **bad))
+                  raise AssertionError(f"{why}: mialo byc 422, a przeszlo")
+              except HTTPException as e:
+                  assert e.status_code == 422, (why, e.status_code)
+          print("/houses: odmowy poza dziedzina OK")
+
           print("SMOKE OK")
           PY
 

services/engine-swisseph/app/main.py

@@ -15,7 +15,7 @@ from __future__ import annotations
 
 from datetime import datetime
 
-from fastapi import FastAPI
+from fastapi import FastAPI, HTTPException
 from pydantic import BaseModel
 
 import swisseph as swe
@@ -69,6 +69,67 @@ def positions(req: PositionsRequest) -> dict:
     return {"engine": "swisseph", "positions": rows}
 
 
+# Kody systemów domów w Swiss Ephemeris. Nazwy po LEWEJ są nasze — te same,
+# których używa houses.SYSTEMS w warstwie logicznej — żeby wołający nie musiał
+# znać liter swissepha. Lista celowo pokrywa się 1:1 z naszą: rozjazd oznaczałby,
+# że kontrakt parzystości (LOG-28) przestał obejmować część systemów.
+_HOUSE_CODES = {
+    "whole_sign": b"W", "whole_sign_aries": b"N",
+    "equal": b"E", "equal_mc": b"D",
+    "porphyry": b"O", "vehlow": b"V", "morinus": b"M",
+    "regiomontanus": b"R", "campanus": b"C", "alcabitus": b"B",
+    "topocentric": b"T", "placidus": b"P", "koch": b"K",
+}
+
+# Kolejność, w jakiej swe_houses zwraca punkty w tablicy ascmc.
+_ASCMC = ("Asc", "MC", "ARMC", "Vertex", "equatorial_asc",
+          "co_asc_koch", "co_asc_munkasey", "polar_asc")
+
+
+class HousesRequest(BaseModel):
+    when_utc: datetime
+    lat: float = 0.0
+    lon: float = 0.0
+    system: str = "whole_sign"
+
+
+@app.post("/houses")
+def houses(req: HousesRequest) -> dict:
+    """Cuspy domów i osie policzone przez silnik B — do porównania z własnym.
+
+    Domyka kontrakt parzystości (LOG-28) po stronie domów: dotąd obejmował
+    wyłącznie pozycje obiektów, więc błąd w podziale na domy przechodził przez
+    porównanie silników niezauważony. Błąd w domach jest CICHY — wykres wygląda
+    poprawnie, tylko planety siedzą gdzie indziej — więc akurat tu warto mieć
+    drugie zdanie.
+
+    Placidus i Koch nie istnieją powyżej koła podbiegunowego i swisseph zgłasza
+    tam wyjątek. Oddajemy to jako 422 z czytelnym powodem, a NIE podstawiamy po
+    cichu innego systemu: cicha podmiana jest nie do wykrycia po stronie
+    wołającego, a to on ma zdecydować, co z tym zrobić.
+    """
+    code = _HOUSE_CODES.get(req.system)
+    if code is None:
+        raise HTTPException(422, f"nieznany system domów: {req.system!r} "
+                                 f"(znane: {', '.join(sorted(_HOUSE_CODES))})")
+    d = req.when_utc
+    ut_hours = d.hour + d.minute / 60.0 + d.second / 3600.0
+    jd = swe.julday(d.year, d.month, d.day, ut_hours)
+    try:
+        cusps, ascmc = swe.houses(jd, req.lat, req.lon, code)
+    except Exception as e:                      # poza dziedziną systemu
+        raise HTTPException(
+            422, f"system {req.system!r} nie ma definicji dla φ={req.lat}: {e}") from e
+
+    return {
+        "engine": "swisseph",
+        "system": req.system,
+        "cusps": [{"house": i + 1, "longitude": c % 360.0} for i, c in enumerate(cusps)],
+        "angles": {name: ascmc[i] % 360.0 for i, name in enumerate(_ASCMC)
+                   if i < len(ascmc) and name in ("Asc", "MC", "ARMC", "Vertex")},
+    }
+
+
 @app.get("/health")
 def health() -> dict:
     return {"engine": "swisseph", "status": "ok", "mode": "moshier", "license": "AGPL-3.0"}

services/logic/app/engine/chart.py

@@ -60,7 +60,15 @@ def build_chart(engine: EphemerisEngine, moment: ChartMoment, house_system: str
     # współrzędnych TROPIKALNYCH of-date — deklinacja jest fizyczna (równikowa),
     # a antyscja z definicji tropikalna. Dlatego PRZED przesunięciem na zodiak,
     # z surowych długości/szerokości silnika.
-    eps = mean_obliquity(Z.julian_day(moment.when_utc))
+    # ε PRAWDZIWE — to samo, którym liczymy domy, bo pozycje ze Skyfielda są
+    # POZORNE (uwzględniają nutację). Silnik bez sidereal() nutacji nie poda;
+    # wtedy zostaje średnie, z jawnym oznaczeniem w wyniku.
+    if hasattr(engine, "sidereal"):
+        eps = engine.sidereal(moment)[1]
+        result["obliquity_kind"] = "true"
+    else:
+        eps = mean_obliquity(Z.julian_day(moment.when_utc))
+        result["obliquity_kind"] = "mean"
     result["obliquity"] = round(eps, 6)
     for pdict, obj in zip(result["positions"], positions):
         dec = declination(obj.longitude, obj.latitude, eps)

services/logic/app/engine/skyfield_engine.py

@@ -117,12 +117,28 @@ class SkyfieldEngine(EphemerisEngine):
 
         Materiał wejściowy do osi i domów (LOG-05). RAMC = GAST·15 + długość geo.
         """
-        from app.engine.houses import mean_obliquity
-
         t = self.ts.from_datetime(moment.when_utc)
         ramc = norm360(t.gast * 15.0 + moment.lon)
-        eps = mean_obliquity(t.tt)
+        return ramc, true_obliquity(t)
-        return ramc, eps
 
     def health(self) -> dict:
         return {"engine": self.name, "status": "ok", "kernel": self.kernel}
+
+
+def true_obliquity(t) -> float:
+    """ε PRAWDZIWE (średnie + nutacja w nachyleniu), w stopniach.
+
+    MUSI być prawdziwe, nie średnie. RAMC liczymy z `t.gast` — czasu gwiazdowego
+    POZORNEGO, mierzonego od równonocy PRAWDZIWEJ. Ekliptyka odniesiona do tej
+    samej równonocy ma ε z nutacją; sparowanie GAST z ε średnim miesza dwa układy
+    odniesienia. Kosztowało to ~3,2″ na cuspach domów i było niewidoczne dla
+    frameworka wyroczni, bo ten z założenia podaje to samo ε obu stronom
+    (izoluje samą funkcję domów) — patrz tests/oracle/README.md.
+
+    Nutacja z serii IAU 2000A, czyli z tego samego źródła, którego Skyfield
+    używa do policzenia GAST — dzięki temu oba są spójne z definicji."""
+    from skyfield.nutationlib import iau2000a, mean_obliquity
+
+    mean_arcsec = float(mean_obliquity(t.tdb))
+    d_eps_arcsec = float(iau2000a(t.tt)[1]) * 1e-7      # jednostki 0,1 µas
+    return (mean_arcsec + d_eps_arcsec) / 3600.0

services/logic/tests/test_houses.py

@@ -249,3 +249,48 @@ def test_equal_mc_starts_the_tenth_house_exactly_on_the_midheaven():
     assert c[0] == pytest.approx(H.norm360(mc + 90.0), abs=1e-9)
     for i in range(12):                                  # nadal równe 30°
         assert H.norm360(c[(i + 1) % 12] - c[i]) == pytest.approx(30.0, abs=1e-9)
+
+
+# ── nachylenie ekliptyki: prawdziwe, nie średnie ─────────────────────────
+
+def test_sidereal_returns_true_obliquity_not_mean():
+    """RAMC liczymy z GAST — czasu gwiazdowego POZORNEGO, mierzonego od
+    równonocy PRAWDZIWEJ. Ekliptyka odniesiona do tej samej równonocy ma ε
+    Z NUTACJĄ. Sparowanie GAST z ε średnim mieszało dwa układy odniesienia
+    i przesuwało cuspy domów o ~3″.
+
+    Framework wyroczni tego NIE wykryje: z założenia podaje to samo ε obu
+    stronom, żeby izolować samą funkcję domów. Dlatego sprawdzian jest tutaj,
+    ze Skyfieldem jako niezależnym autorytetem."""
+    from datetime import datetime, timezone
+
+    from skyfield.api import load
+    from skyfield.nutationlib import mean_obliquity
+
+    from app.engine.models import ChartMoment
+    from app.engine.skyfield_engine import SkyfieldEngine, true_obliquity
+
+    when = datetime(1984, 4, 30, 9, 20, tzinfo=timezone.utc)
+    t = load.timescale().from_datetime(when)
+    _, eps = SkyfieldEngine().sidereal(ChartMoment(when_utc=when, lat=50.06, lon=19.94))
+
+    assert eps == pytest.approx(true_obliquity(t), abs=1e-12)
+    eps_mean = float(mean_obliquity(t.tdb)) / 3600.0
+    assert eps != pytest.approx(eps_mean, abs=1e-9), "ε jest średnie — nutacja zgubiona"
+    # nutacja w nachyleniu nie przekracza ~9,2″; większa różnica to nie nutacja
+    assert abs(eps - eps_mean) * 3600.0 < 9.3
+
+
+def test_true_obliquity_stays_in_a_sane_band_across_the_date_range():
+    """ε maleje ~0,013°/wiek. Na całym zakresie programu (370 p.n.e. – 2270 n.e.)
+    musi zostać w widełkach 23,2–23,8° — wyjście oznacza błąd jednostek."""
+    from datetime import datetime, timezone
+
+    from skyfield.api import load
+
+    from app.engine.skyfield_engine import true_obliquity
+
+    ts = load.timescale()
+    for year in (1600, 1900, 2000, 2100):
+        t = ts.from_datetime(datetime(year, 6, 1, tzinfo=timezone.utc))
+        assert 23.2 < true_obliquity(t) < 23.8, year

tests/oracle/README.md

@@ -14,8 +14,25 @@ tysiące porównań na całej dziedzinie tak.
 **Izolacja jednostki.** Obu implementacjom podajemy TE SAME wejścia przez
 `swe_houses_armc`. Gdybyśmy porównywali „nasz horoskop" z „horoskopem swissepha",
 różnica mogłaby wynikać z innego czasu gwiazdowego albo innego ε — czyli z czegoś,
-co nie jest testowaną funkcją, i utonęlibyśmy w fałszywych alarmach. Czas gwiazdowy
+co nie jest testowaną funkcją, i utonęlibyśmy w fałszywych alarmach.
-i ε mają własny, osobny test (`asc/mc`).
+
+**Czego ten framework NIE sprawdza — i trzeba o tym pamiętać.** Skoro ε podajemy
+obu stronom, to **samo ε nie jest tu testowane**. Test `asc/mc` sprawdza wyłącznie
+wzory na Ascendent i MC przy zadanym ε, a nie to, czy ε jest właściwe. Kosztowało
+to realny błąd: silnik liczył RAMC z GAST (czas gwiazdowy POZORNY, od równonocy
+PRAWDZIWEJ), ale parował go z ε ŚREDNIM, bez nutacji. Dwa różne układy odniesienia,
+~3,2″ przesunięcia na cuspach — i komplet zielonych przebiegów wyroczni, bo błąd
+siedział w danych WEJŚCIOWYCH, nie w testowanej funkcji.
+
+Wejście ma więc własny sprawdzian, poza tym frameworkiem:
+`test_sidereal_returns_true_obliquity_not_mean` w `services/logic/tests/`, ze
+Skyfieldem jako niezależnym autorytetem (bez swissepha, więc działa wszędzie).
+
+Uwaga pokrewna: porównanie „cały horoskop nasz vs cały horoskop swissepha" zostawia
+resztę ~3″ nawet po naprawie ε — to UT1 kontra UTC. Skyfield konwertuje UTC na UT1
+z tablic IERS, swisseph przyjmuje podany JD jako UT1 (w 1984-04-30 różnica wynosiła
+0,181 s = 2,7″ RAMC). Nasza strona jest tu dokładniejsza. Dokładnie po to porównujemy
+przy identycznym RAMC.
 
 **Kryterium, nie procent.** Raportujemy liczbę przypadków **powyżej tolerancji
 (1″)**, **maksymalne odchylenie** i **miejsce** jego wystąpienia oraz histogram.