Napraw lokalne środowisko dev: Parquet mixed-types, brak deps, compose

Trzy usterki uniemożliwiające uruchomienie stosu lokalnie:

1. Warstwa danych wykładała się na starcie przy zapisie Parquet dla realnych
   plików (np. Encyclopaedia of Medical Astrology) — kolumny o mieszanych
   typach (int+str+NaN). frame_cache.put() zapisuje teraz ramkę jako string
   (warstwa i tak wyszukuje po tekście). Dodatkowo warmup() jest odporny:
   pojedynczy uszkodzony plik nie blokuje startu usługi.

2. Brakowało kroku instalacji zależności — dev-logic/dev-presentation padały na
   'No module named httpx'. Nowy cel `make install` instaluje zależności
   WSZYSTKICH warstw do aktywnego venv. README zaktualizowane (instalowało
   wcześniej tylko warstwę danych).

3. `make up` zakładał `docker compose`, którego użytkownik nie ma. Makefile
   wykrywa `docker compose` lub `docker-compose`, a przy braku obu podaje
   czytelną instrukcję trybu lokalnego. Dodano `make test` i `make clean-cache`.

Zweryfikowane end-to-end na realnym środowisku (.env, Python 3.14) i danych:
warmup przechodzi (3 pliki), cały stos wstaje, formularz → logika → silnik
Skyfield zwraca poprawne pozycje.

Co-Authored-By: Claude Opus 4.8 <noreply@anthropic.com>

Makefile

@@ -1,31 +1,56 @@
-.PHONY: help up down sample reindex migrate sql dev-data dev-logic dev-presentation
+.PHONY: help install up down sample reindex migrate sql test clean-cache \
+        dev-data dev-logic dev-presentation
+
+# Autodetekcja narzędzia compose: nowe "docker compose" albo stare "docker-compose".
+COMPOSE := $(shell if docker compose version >/dev/null 2>&1; then echo "docker compose"; \
+                   elif command -v docker-compose >/dev/null 2>&1; then echo "docker-compose"; fi)
+
+# Python aktywnego środowiska (venv). Nadpisz: make install PY=python3.12
+PY ?= python
 
 help:
-	@echo "up           - uruchom wszystkie 3 warstwy (docker compose)"
-	@echo "down         - zatrzymaj"
+	@echo "install          - zainstaluj zależności WSZYSTKICH warstw do aktywnego venv"
 	@echo "sample           - wygeneruj przykładowe pliki .xlsx"
+	@echo "dev-data         - uruchom warstwę danych lokalnie (:8002)"
+	@echo "dev-logic        - uruchom warstwę logiczną lokalnie (:8001)"
+	@echo "dev-presentation - uruchom warstwę prezentacji lokalnie (:8000)"
+	@echo "test             - testy warstwy logicznej (silnik efemeryd)"
+	@echo "clean-cache      - wyczyść regenerowalny cache warstwy danych"
 	@echo "reindex          - zbuduj cache + indeks warstwy bazodanowej"
 	@echo "migrate          - ETL: Excel -> SQL"
-	@echo "sql          - uruchom z warstwą SQL (DATA_PROVIDER=sql)"
-	@echo "dev-*        - uruchom pojedynczą warstwę lokalnie (bez dockera)"
+	@echo "up / down        - uruchom / zatrzymaj cały stos (Docker; wykryto: $(COMPOSE))"
+	@echo "sql              - Docker z warstwą SQL (DATA_PROVIDER=sql)"
+	@echo ""
+	@echo "Szybki start lokalny (bez Dockera), w 3 terminalach:"
+	@echo "  make install"
+	@echo "  make sample        # opcjonalnie: dane przykładowe"
+	@echo "  make dev-data      # terminal 1"
+	@echo "  make dev-logic     # terminal 2"
+	@echo "  make dev-presentation  # terminal 3  ->  http://localhost:8000"
 
-up:
-	docker compose up --build
-
-down:
-	docker compose down
+# --- instalacja zależności do aktywnego środowiska ---
+install:
+	$(PY) -m pip install \
+		-r services/data/requirements.txt \
+		-r services/logic/requirements.txt \
+		-r services/presentation/requirements.txt
+	@echo "OK. Zależności warstw zainstalowane. (Silnik AGPL 'engine-swisseph' instaluje się osobno.)"
 
 sample:
-	cd services/data && python scripts/make_sample_data.py
+	cd services/data && $(PY) scripts/make_sample_data.py
 
 reindex:
-	cd services/data && python -m app.ingest.build_index
+	cd services/data && $(PY) -m app.ingest.build_index
 
 migrate:
-	cd services/data && python -m app.ingest.to_sql
+	cd services/data && $(PY) -m app.ingest.to_sql
 
-sql:
-	DATA_PROVIDER=sql docker compose up --build
+test:
+	cd services/logic && PYTHONPATH=. $(PY) -m pytest tests -q
+
+clean-cache:
+	rm -rf services/data/.cache/* services/logic/.ephemeris/* 2>/dev/null || true
+	@echo "Cache wyczyszczony."
 
 # --- lokalny dev (3 osobne terminale) ---
 dev-data:
@@ -36,3 +61,20 @@ dev-logic:
 
 dev-presentation:
 	cd services/presentation && LOGIC_URL=http://localhost:8001 uvicorn app.main:app --reload --port 8000
+
+# --- Docker (opcjonalnie) ---
+up:
+	@if [ -z "$(COMPOSE)" ]; then \
+		echo "Nie znaleziono Docker Compose (ani 'docker compose', ani 'docker-compose')."; \
+		echo "Użyj trybu lokalnego: make install, potem dev-data / dev-logic / dev-presentation."; \
+		exit 1; \
+	fi
+	$(COMPOSE) up --build
+
+down:
+	@if [ -z "$(COMPOSE)" ]; then echo "Brak Docker Compose."; exit 1; fi
+	$(COMPOSE) down
+
+sql:
+	@if [ -z "$(COMPOSE)" ]; then echo "Brak Docker Compose."; exit 1; fi
+	DATA_PROVIDER=sql $(COMPOSE) up --build

README.md

@@ -28,13 +28,20 @@ make up          # zbuduj i uruchom 3 warstwy
 # otwórz http://localhost:8000
 ```
 
-## Szybki start (lokalnie, 3 terminale)
+## Szybki start (lokalnie, bez Dockera — zalecane)
+```bash
+python -m venv .env && source .env/bin/activate   # venv (jednorazowo)
+make install                                       # zależności WSZYSTKICH warstw
+make sample                                        # opcjonalnie: dane przykładowe
+```
+Potem w 3 osobnych terminalach (w każdym `source .env/bin/activate`):
 ```bash
-cd services/data && pip install -r requirements.txt && python scripts/make_sample_data.py
 make dev-data            # terminal 1  -> :8002
 make dev-logic           # terminal 2  -> :8001
-make dev-presentation    # terminal 3  -> :8000
+make dev-presentation    # terminal 3  -> :8000   ->  http://localhost:8000
 ```
+> `make install` instaluje zależności wszystkich trzech warstw do aktywnego venv.
+> Testy silnika: `make test`. Wyczyszczenie cache: `make clean-cache`.
 
 ## Modułowość — dowód
 - Wymień prezentację (np. na SPA/React) → reszta bez zmian, kontrakt `/api/query` stały.

services/data/app/cache/frame_cache.py

@@ -31,5 +31,10 @@ class FrameCache:
         return None
 
     def put(self, fp: str, sheet: str, frame: pd.DataFrame) -> None:
-        # astype(str) na kolumnach object zapewnia stabilny zapis Parquet
-        frame.to_parquet(self._path(fp, sheet), index=False)
+        # Kolumny z heterogenicznych plików Excela bywają mieszane (int + str +
+        # NaN w jednej kolumnie) — pyarrow tego nie zapisze. Warstwa danych i tak
+        # operuje na tekście (wyszukiwanie po .astype(str)), więc zapisujemy ramkę
+        # jako string (brak wartości -> pusty tekst). Gwarantuje to stabilny zapis
+        # Parquet niezależnie od zawartości pliku źródłowego.
+        safe = frame.astype("string").fillna("")
+        safe.to_parquet(self._path(fp, sheet), index=False)

services/data/app/providers/excel_provider.py

@@ -82,7 +82,10 @@ class ExcelDataProvider(DataProvider):
 
     def warmup(self) -> None:
         for path in self._excel_files():
+            try:
                 self._ensure_indexed(path)
+            except Exception as e:  # jeden uszkodzony plik nie może zablokować startu
+                print(f"[data] pominięto plik przy indeksowaniu: {path} — {e}")
 
     def _excel_files(self) -> list[str]:
         base = Path(self.s.excel_dir)