diff --git a/services/presentation/app/chartwheel.py b/services/presentation/app/chartwheel.py
index 41734a8..6810c4a 100644
--- a/services/presentation/app/chartwheel.py
+++ b/services/presentation/app/chartwheel.py
@@ -90,6 +90,15 @@ _ASPECT_PL = {
     "semisquare": "półkwadratura", "quincunx": "kwinkunks",
 }
 
+# Glify aspektów (te same znaki co w warstwie logiki: engine/glyphs.py ASPECT).
+# Trzymamy je lokalnie, bo prezentacja ma już u siebie kolory i polskie nazwy
+# aspektów — dzięki temu aspektarian jest samowystarczalny i nie zależy od tego,
+# czy pojedynczy rekord aspektu niesie glif.
+_ASPECT_GLYPH = {
+    "conjunction": "☌", "opposition": "☍", "trine": "△", "square": "□",
+    "sextile": "⚹", "semisextile": "⚺", "quincunx": "⚻", "semisquare": "∠",
+}
+
 
 def _aspect_pen(orb: float, allowed: float | None) -> tuple[float, float]:
     """Grubość i przezroczystość linii aspektu wg orbu.
@@ -129,12 +138,13 @@ GLYPH_FONT = ("Apple Symbols, Segoe UI Symbol, Noto Sans Symbols2, "
 
 
 def _text(x: float, y: float, s: str, *, size: float, fill: str, cls: str = "",
-          font: str = "", title: str = "") -> str:
+          font: str = "", title: str = "", weight: str = "") -> str:
     c = f' class="{cls}"' if cls else ""
     f = f' font-family="{font}"' if font else ""
+    w = f' font-weight="{weight}"' if weight else ""
     t = f"<title>{escape(title)}</title>" if title else ""    # dymek po najechaniu
     return (f'<text x="{x:.2f}" y="{y:.2f}" font-size="{size}" fill="{fill}"'
-            f' text-anchor="middle" dominant-baseline="central"{c}{f}>{t}{escape(s)}</text>')
+            f' text-anchor="middle" dominant-baseline="central"{c}{f}{w}>{t}{escape(s)}</text>')
 
 
 def spread(lons: list[float], min_sep: float = MIN_SEP, passes: int = 300) -> list[float]:
@@ -352,3 +362,84 @@ def render(chart: dict, theme: str = "screen") -> str:
     return (f'<svg class="wheel" viewBox="0 0 {_VIEW} {_VIEW}" role="img" '
             f'aria-label="Kosmogram — koło horoskopowe" '
             f'xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">{body}</svg>')
+
+
+# ── aspektarian (PRE-18) ──────────────────────────────────────────────────
+ASP_CELL = 30.0        # bok komórki siatki aspektów
+
+
+def render_aspectarian(chart: dict, theme: str = "screen") -> str:
+    """Aspektarian (PRE-18) — trójkątna siatka aspektów obiekt×obiekt jako SVG.
+
+    Klasyczny „schodkowy" układ: glify obiektów biegną po przekątnej, a każda
+    komórka POD nią to aspekt między obiektem ze swojego wiersza i ze swojej
+    kolumny — albo pusto, gdy pary nie łączy żaden aspekt (brak też coś mówi).
+    Koło pokazuje GEOMETRIĘ aspektów, aspektarian — ich TABELĘ na jeden rzut oka.
+
+    Kolory i pogrubienie ciasnych aspektów są SPÓJNE z liniami na kole (ten sam
+    motyw i te same barwy). Zwraca '' przy mniej niż dwóch obiektach.
+
+    theme='print' — konkretne kolory + font glifów wprost w elementach, bo SVG
+    trafia wtedy do samodzielnego konwertera (PDF), który arkusza CSS nie widzi.
+    """
+    T = _THEMES.get(theme, _THEMES["screen"])
+    glyph_font = GLYPH_FONT if theme == "print" else ""
+
+    objects = [p for p in (chart.get("positions") or []) if p.get("decimal") is not None]
+    n = len(objects)
+    if n < 2:
+        return ""
+
+    # aspekt po parze NAZW — kolejność obiektów w parze nie ma znaczenia
+    by_pair: dict = {}
+    for a in (chart.get("aspects") or []):
+        by_pair[frozenset((a.get("obj1"), a.get("obj2")))] = a
+
+    S = ASP_CELL
+    pad = 1.0
+    dim = n * S + 2 * pad
+    parts: list[str] = []
+
+    for i, oi in enumerate(objects):
+        # przekątna: glif obiektu na delikatnym tle — kręgosłup siatki
+        dx = pad + i * S
+        dy = pad + i * S
+        parts.append(
+            f'<rect x="{dx:.1f}" y="{dy:.1f}" width="{S}" height="{S}" '
+            f'fill="{T["accent"]}" opacity="0.14" stroke="{T["line"]}" stroke-width="0.6"/>')
+        dtip = oi.get("name") or ""
+        if oi.get("in_sign"):
+            dtip += f" · {oi['in_sign']}"
+        parts.append(_text(dx + S / 2, dy + S / 2, oi.get("glyph") or "", size=15,
+                           fill=T["ink"], cls="glyph", font=glyph_font, title=dtip))
+
+        # komórki aspektów w tym wierszu: kolumny j < i (dolny-lewy trójkąt)
+        for j in range(i):
+            oj = objects[j]
+            cx = pad + j * S
+            cy = pad + i * S
+            parts.append(
+                f'<rect x="{cx:.1f}" y="{cy:.1f}" width="{S}" height="{S}" '
+                f'fill="none" stroke="{T["line"]}" stroke-width="0.6"/>')
+            asp = by_pair.get(frozenset((oi.get("name"), oj.get("name"))))
+            if not asp:
+                continue
+            name = asp.get("aspect")
+            glyph = _ASPECT_GLYPH.get(name)
+            if not glyph:
+                continue
+            orb = float(asp.get("orb", 0.0))
+            tight = orb < 1.0                       # jak na kole: ciasny = wyróżniony
+            color = T["aspects"].get(name, T["muted"])
+            tip = (f'{oi.get("name")} {_ASPECT_PL.get(name, name)} {oj.get("name")} · '
+                   f'orb {orb:.2f}°')
+            if asp.get("as"):
+                tip += " · " + ("aplikacyjny" if asp["as"] == "A" else "separacyjny")
+            parts.append(_text(cx + S / 2, cy + S / 2, glyph, size=17 if tight else 14,
+                               fill=color, cls="glyph", font=glyph_font, title=tip,
+                               weight="bold" if tight else ""))
+
+    body = "".join(parts)
+    return (f'<svg class="aspectarian" viewBox="0 0 {dim:.1f} {dim:.1f}" role="img" '
+            f'aria-label="Aspektarian — siatka aspektów obiekt na obiekt" '
+            f'xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">{body}</svg>')
diff --git a/services/presentation/app/main.py b/services/presentation/app/main.py
index 7c83d04..cffbc3a 100644
--- a/services/presentation/app/main.py
+++ b/services/presentation/app/main.py
@@ -96,6 +96,7 @@ def chart_compute(
         )
         from app import chartwheel                    # kosmogram (PRE-12), SVG po stronie serwera
         ctx["wheel_svg"] = chartwheel.render(ctx["result"])
+        ctx["aspectarian_svg"] = chartwheel.render_aspectarian(ctx["result"])  # PRE-18
     except (httpx.HTTPError,) as e:
         ctx["error"] = _logic_error(e)
     except ValueError as e:
@@ -143,6 +144,7 @@ def compile_build(
         )
         from app import chartwheel
         ctx["wheel_svg"] = chartwheel.render(ctx["result"])
+        ctx["aspectarian_svg"] = chartwheel.render_aspectarian(ctx["result"])  # PRE-18
     except (httpx.HTTPError,) as e:
         ctx["error"] = _logic_error(e)
     except ValueError as e:
diff --git a/services/presentation/app/static/styles.css b/services/presentation/app/static/styles.css
index 467aac5..7067def 100644
--- a/services/presentation/app/static/styles.css
+++ b/services/presentation/app/static/styles.css
@@ -51,6 +51,12 @@ td.glyph { color: var(--accent); white-space: nowrap; }
 /* glify wewnątrz SVG dziedziczą monochromatyczny stack fontów (DAN-18) */
 svg.wheel text.glyph { font-size: inherit; }
 
+/* Aspektarian (PRE-18) — trójkątna siatka aspektów, węższa od koła. */
+.aspectarian-fig { margin: .25rem 0 1.25rem; text-align: center; }
+.aspectarian-fig svg.aspectarian { width: 100%; max-width: 380px; height: auto; }
+.aspectarian-fig figcaption { margin-top: .4rem; }
+svg.aspectarian text.glyph { font-size: inherit; }
+
 /* Powiększenie na pełne okno (PRE-25). Kliknięcie rozciąga wykres na cały ekran,
    ponowne wraca. z-index 1100 CELOWO pomiędzy: ponad kontrolki Leafleta (1000),
    ale PONIŻEJ okna postępu (1200) — gdy trwa pisanie horoskopu, log operacji ma
diff --git a/services/presentation/app/templates/chart.html b/services/presentation/app/templates/chart.html
index 7c52477..0aa2f90 100644
--- a/services/presentation/app/templates/chart.html
+++ b/services/presentation/app/templates/chart.html
@@ -85,6 +85,13 @@
   </figure>
   {% endif %}
 
+  {% if aspectarian_svg %}
+  <figure class="aspectarian-fig">
+    {{ aspectarian_svg | safe }}
+    <figcaption class="muted small">Aspektarian — siatka aspektów obiekt×obiekt. Glify po przekątnej to obiekty; komórka pod przekątną to aspekt między obiektem z jej wiersza a obiektem z jej kolumny (pusto = brak aspektu). Barwy jak na kole: niebieski — harmonijny, czerwony — napięty, zielony — koniunkcja; pogrubiony = orb poniżej 1°. Najedź na komórkę po szczegóły.</figcaption>
+  </figure>
+  {% endif %}
+
   {% if result.angles %}
   <table class="angles">
     <thead><tr><th>Oś</th><th>Znak</th><th>W znaku</th></tr></thead>
diff --git a/services/presentation/app/templates/compile.html b/services/presentation/app/templates/compile.html
index 33c60bd..34472d3 100644
--- a/services/presentation/app/templates/compile.html
+++ b/services/presentation/app/templates/compile.html
@@ -84,6 +84,13 @@ zapamiętane predykcje okresowe. Dane pobiera z pozostałych zakładek — nie t
   </figure>
   {% endif %}
 
+  {% if aspectarian_svg %}
+  <figure class="aspectarian-fig">
+    {{ aspectarian_svg | safe }}
+    <figcaption class="muted small">Aspektarian — siatka aspektów (PRE-18).</figcaption>
+  </figure>
+  {% endif %}
+
   {# ── 3. Dane policzone ────────────────────────────────────────────── #}
   <div class="meta">Horoskop · silnik {{ result.engine }}
     {% if result.house_system %}· domy {{ result.house_system }}{% endif %}
diff --git a/services/presentation/tests/test_chartwheel.py b/services/presentation/tests/test_chartwheel.py
index ae0bd6e..1612856 100644
--- a/services/presentation/tests/test_chartwheel.py
+++ b/services/presentation/tests/test_chartwheel.py
@@ -337,3 +337,95 @@ def test_print_theme_survives_stage4_features():
     svg = chartwheel.render(chart, theme="print")
     assert "var(--" not in svg
     assert "⊗" in svg and "<title>" in svg
+
+
+# ─────────────────────────── etap 5: aspektarian (PRE-18) ─────────────────
+
+def test_aspectarian_is_well_formed_xml():
+    """Aspektarian też wstawiamy surowo do strony — musi być poprawnym XML."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    svg = (svg.replace("var(--line)", "#000").replace("var(--accent)", "#000")
+              .replace("var(--muted)", "#000").replace("var(--ink)", "#000"))
+    doc = minidom.parseString(svg)
+    assert doc.documentElement.tagName == "svg"
+
+
+def test_aspectarian_triangular_grid_has_right_cell_count():
+    """N obiektów → przekątna (N komórek) + dolny-lewy trójkąt (N·(N−1)/2).
+    Fixture ma 5 obiektów: 5 + 10 = 15 komórek."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    assert svg.count("<rect") == 15
+
+
+def test_aspectarian_puts_object_glyphs_on_diagonal():
+    """Każdy obiekt raz — na przekątnej."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    for glyph in ("☉", "☽", "♀", "☿", "♂"):
+        assert glyph in svg
+
+
+def test_aspectarian_shows_aspect_glyphs():
+    """Aspekty z fixture: trygon (△), kwadratura (□), koniunkcja (☌)."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    assert "△" in svg and "□" in svg and "☌" in svg
+
+
+def test_aspectarian_colors_match_the_wheel():
+    """Te same barwy co linie na kole: niebieski/czerwony/zielony."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    assert "#6aa6c9" in svg          # trine — harmonijny
+    assert "#cf6a6a" in svg          # square — napięty
+    assert "#8fae7a" in svg          # conjunction — zielony
+
+
+def test_aspectarian_tight_aspect_is_bold():
+    """Orb < 1° → glif pogrubiony (jak pogrubiona linia na kole). Dwa ciasne
+    aspekty w fixture (Sun–Mars 0.2°, Mercury–Venus 0.4°) → dwa pogrubienia."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    assert svg.count('font-weight="bold"') == 2
+
+
+def test_aspectarian_cells_have_tooltips():
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects())
+    assert "<title>" in svg
+    assert "trygon" in svg and "orb" in svg
+
+
+def test_aspectarian_tooltip_shows_applying_separating():
+    """Gdy aspekt niesie kierunek (A/S), dymek to mówi po polsku."""
+    chart = _chart_with_aspects()
+    chart["aspects"][0]["as"] = "A"                 # Sun–Mars aplikacyjny
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(chart)
+    assert "aplikacyjny" in svg
+
+
+def test_aspectarian_empty_for_fewer_than_two_objects():
+    chart = _chart_with_objects()
+    chart["positions"] = chart["positions"][:1]
+    assert chartwheel.render_aspectarian(chart) == ""
+
+
+def test_aspectarian_renders_grid_even_without_aspects():
+    """Pusta siatka też niesie informację (które pary NIE mają aspektu) —
+    rysujemy przekątną z obiektami, bez glifów aspektów."""
+    chart = _chart_with_objects()
+    chart["aspects"] = []
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(chart)
+    assert svg and "☉" in svg
+    for asp_glyph in ("△", "□", "☌", "⚹", "☍"):
+        assert asp_glyph not in svg
+
+
+def test_aspectarian_object_without_glyph_is_safe():
+    """Niekompletny obiekt (bez glifu) nie wywala siatki."""
+    chart = _chart_with_aspects()
+    chart["positions"].append({"name": "Chiron", "decimal": 100.0})   # brak glyph
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(chart)
+    assert svg and "☉" in svg
+
+
+def test_aspectarian_print_theme_has_no_css_vars():
+    """Motyw druku (PDF) — konkretne kolory, żaden `var(--…)`."""
+    svg = chartwheel.render_aspectarian(_chart_with_aspects(), theme="print")
+    assert "var(--" not in svg
+    assert "#a83232" in svg          # square napięty w wariancie druku