services/presentation/app/accounts.py

@@ -28,6 +28,16 @@ from app import features
 _lock = threading.Lock()
 
 
+class AccountsUnavailable(RuntimeError):
+    """Pliku kont nie da się odczytać albo zapisać — problem z magazynem.
+
+    Osobny wyjątek, bo to NIE JEST błąd danych: konta mogą być w porządku, tylko
+    katalog jest niedostępny (złe prawa na udziale, nieprzemontowany wolumen,
+    brak miejsca). Ekran ma wtedy POWIEDZIEĆ, co i gdzie jest nie tak — gołe 500
+    zostawia administratora z niczym, a to jedyny ekran, z którego może to
+    naprawić."""
+
+
 def store_path() -> str:
     """Ścieżka pliku kont.
 
@@ -38,27 +48,62 @@ def store_path() -> str:
 
 
 def _read() -> dict:
+    path = store_path()
     try:
-        with open(store_path(), encoding="utf-8") as fh:
+        with open(path, encoding="utf-8") as fh:
             data = json.load(fh)
-    except (FileNotFoundError, json.JSONDecodeError):
+    except FileNotFoundError:
+        # Pierwsze uruchomienie: pliku jeszcze nie ma i to jest normalne.
         return {"users": {}}
+    except json.JSONDecodeError:
+        # Plik jest, ale nieczytelny. NIE nadpisujemy go pustym zbiorem —
+        # to skasowałoby wszystkie konta przy pierwszym zapisie.
+        raise AccountsUnavailable(
+            f"Plik kont {path} jest uszkodzony (niepoprawny JSON). "
+            f"Nic nie zostało zmienione — napraw albo usuń plik ręcznie.") from None
+    except OSError as e:
+        raise AccountsUnavailable(
+            f"Nie mogę odczytać pliku kont {path}: {e.strerror or e}. "
+            f"Najczęstsza przyczyna: prawa do katalogu na udziale albo "
+            f"niezamontowany wolumen.") from e
     users = data.get("users")
     return {"users": users if isinstance(users, dict) else {}}
 
 
 def _write(data: dict) -> None:
     path = store_path()
-    os.makedirs(os.path.dirname(path) or ".", exist_ok=True)
+    try:
+        os.makedirs(os.path.dirname(path) or ".", exist_ok=True)
+    except OSError as e:
+        raise AccountsUnavailable(
+            f"Nie mogę utworzyć katalogu na plik kont ({os.path.dirname(path)}): "
+            f"{e.strerror or e}.") from e
     # Plik tymczasowy MUSI powstać w tym samym katalogu — os.replace jest
     # niepodzielne tylko w obrębie jednego systemu plików.
-    fd, tmp = tempfile.mkstemp(dir=os.path.dirname(path) or ".", suffix=".tmp")
+    # mkstemp też musi być w klamrze: przy katalogu tylko do odczytu wywala się
+    # ONO pierwsze, jeszcze zanim dojdzie do zapisu i podmiany.
+    try:
+        fd, tmp = tempfile.mkstemp(dir=os.path.dirname(path) or ".", suffix=".tmp")
+    except OSError as e:
+        raise AccountsUnavailable(
+            f"Nie mogę zapisać pliku kont {path}: {e.strerror or e}. "
+            f"Najczęstsza przyczyna: udział zamontowany tylko do odczytu albo "
+            f"prawa katalogu. Nic nie zostało zmienione.") from e
     try:
         with os.fdopen(fd, "w", encoding="utf-8") as fh:
             json.dump(data, fh, ensure_ascii=False, indent=1, sort_keys=True)
             fh.flush()
             os.fsync(fh.fileno())
         os.replace(tmp, path)
+    except OSError as e:
+        try:
+            os.unlink(tmp)
+        except OSError:
+            pass
+        raise AccountsUnavailable(
+            f"Nie mogę zapisać pliku kont {path}: {e.strerror or e}. "
+            f"Najczęstsza przyczyna: udział zamontowany tylko do odczytu albo "
+            f"prawa katalogu. Nic nie zostało zmienione.") from e
     except BaseException:
         try:
             os.unlink(tmp)

services/presentation/app/main.py

@@ -677,8 +677,15 @@ def timezone_lookup(lat: float, lon: float, date: str = "", time: str = "12:00")
 # dla całej aplikacji, sprawdzana testem, który przechodzi po WSZYSTKICH trasach.
 
 def _accounts_context(request: Request, error: str = "", done: str = "") -> dict:
+    # Problem z magazynem NIE MOŻE dawać gołego 500: to jedyny ekran, z którego
+    # administrator może go naprawić, więc musi na nim przeczytać, co i gdzie
+    # jest nie tak.
+    try:
+        users = accounts_store.all_users()
+    except accounts_store.AccountsUnavailable as e:
+        users, error = {}, str(e)
     return {
-        "users": accounts_store.all_users(),
+        "users": users,
         "catalog": features.ALL,
         "screens": features.SCREENS,
         "extras": features.EXTRAS,
@@ -708,7 +715,7 @@ def accounts_create(request: Request, login: str = Form(""), password: str = For
                     note: str = Form(""), granted: list[str] = Form([])):
     try:
         accounts_store.create(login, password, granted, note)
-    except ValueError as e:
+    except (ValueError, accounts_store.AccountsUnavailable) as e:
         return _accounts_redirect(error=str(e))
     return _accounts_redirect(done=f"Założono konto „{login.strip()}”.")
 
@@ -718,7 +725,7 @@ def accounts_update(request: Request, login: str = Form(...), password: str = Fo
                     note: str = Form(""), granted: list[str] = Form([])):
     try:
         accounts_store.update(login, granted=granted, password=password, note=note)
-    except ValueError as e:
+    except (ValueError, accounts_store.AccountsUnavailable) as e:
         return _accounts_redirect(error=str(e))
     changed = "uprawnienia i hasło" if password.strip() else "uprawnienia"
     return _accounts_redirect(done=f"Zapisano {changed} konta „{login}”.")
@@ -728,7 +735,7 @@ def accounts_update(request: Request, login: str = Form(...), password: str = Fo
 def accounts_delete(request: Request, login: str = Form(...)):
     try:
         accounts_store.delete(login)
-    except ValueError as e:
+    except (ValueError, accounts_store.AccountsUnavailable) as e:
         return _accounts_redirect(error=str(e))
     return _accounts_redirect(done=f"Skasowano konto „{login}”.")
 

services/presentation/tests/test_kontrola_dostepu.py

@@ -309,3 +309,62 @@ def test_deleting_an_account_cannot_touch_the_administrator(env, monkeypatch):
     assert r.status_code == 303
     assert store.exists("ala"), "kasowanie nieistniejącego konta ruszyło inne"
     assert c.get("/", headers=admin).status_code == 200
+
+
+# ── awaria magazynu kont ─────────────────────────────────────────────────
+# Ekran kont to JEDYNE miejsce, z którego administrator może naprawić problem
+# z magazynem — więc musi na nim przeczytać, co i gdzie jest nie tak. Gołe 500
+# (tak było na pierwszym wdrożeniu) zostawia go z niczym.
+
+def _unreadable(tmp_path, monkeypatch, mode):
+    d = tmp_path / "stan"
+    d.mkdir()
+    monkeypatch.setenv("ACCOUNTS_FILE", str(d / "accounts.json"))
+    d.chmod(mode)
+    return d
+
+
+def test_unreadable_store_explains_itself_instead_of_500(env, tmp_path, monkeypatch):
+    d = _unreadable(tmp_path, monkeypatch, 0o000)
+    try:
+        c = _client(monkeypatch)
+        r = c.get("/accounts", headers=_auth("szef", "tajne-szefa"))
+        assert r.status_code == 200, "problem z magazynem nie może wywalać strony"
+        assert "Nie mogę odczytać pliku kont" in r.text
+        assert str(d / "accounts.json") in r.text, "komunikat ma podać ŚCIEŻKĘ"
+    finally:
+        d.chmod(0o755)
+
+
+def test_read_only_store_refuses_to_save_with_a_reason(env, tmp_path, monkeypatch):
+    d = _unreadable(tmp_path, monkeypatch, 0o555)
+    try:
+        c = _client(monkeypatch)
+        r = c.post("/accounts/create", headers=_auth("szef", "tajne-szefa"),
+                   follow_redirects=False,
+                   data={"login": "ala", "password": "x", "granted": ["chart"]})
+        assert r.status_code == 303
+        # Komunikat jedzie w parametrze zapytania, więc jest zakodowany —
+        # porównanie na surowym nagłówku sprawdzałoby procenty, nie treść.
+        from urllib.parse import unquote_plus
+
+        assert "Nie mogę zapisać pliku kont" in unquote_plus(r.headers["location"])
+    finally:
+        d.chmod(0o755)
+
+
+def test_a_corrupt_file_is_never_silently_overwritten(env, tmp_path, monkeypatch):
+    """Nadpisanie uszkodzonego pliku pustym zbiorem skasowałoby WSZYSTKIE konta.
+    Lepiej odmówić i powiedzieć, co jest nie tak."""
+    path = tmp_path / "accounts.json"
+    path.write_text("{to nie jest json", encoding="utf-8")
+    monkeypatch.setenv("ACCOUNTS_FILE", str(path))
+
+    c = _client(monkeypatch)
+    r = c.get("/accounts", headers=_auth("szef", "tajne-szefa"))
+    assert r.status_code == 200 and "uszkodzony" in r.text
+
+    c.post("/accounts/create", headers=_auth("szef", "tajne-szefa"),
+           follow_redirects=False, data={"login": "ala", "password": "x"})
+    assert path.read_text(encoding="utf-8") == "{to nie jest json", \
+        "uszkodzony plik został nadpisany — konta by zniknęły"