# Konta i uprawnienia (PRE-27)

Rozszerzenie kont imiennych z [PRE-17](konta-i-audyt.md): konta zakłada się
**z aplikacji**, a każde dostaje własny zestaw funkcji.

## Dwie zasady, z których wynika reszta

**1. Konto ograniczone widzi program KOMPLETNY — tylko mniejszy.**
Nic nie może zdradzać, że istnieje coś więcej. Żadnych wyszarzonych zakładek,
żadnego „brak uprawnień", żadnego 403 — bo **403 samo w sobie jest informacją**,
że pod tym adresem coś jest. Ścieżka bez uprawnienia odpowiada **404**, tak samo
jak adres, którego nie ma.

Z tej zasady wynikło też wyłączenie `/docs`, `/redoc` i `/openapi.json`.
Automatyczna dokumentacja FastAPI wypisuje komplet tras — czyli spis wszystkich
funkcji programu. Ochrona zakładek nic by nie dała, gdyby obok leżał ich katalog.
(Znalezione testem, nie przeglądem kodu.)

**2. Konto administracyjne pochodzi WYŁĄCZNIE ze środowiska.**
`APP_USER` / `APP_PASSWORD` (albo `APP_USERS`) — jak dotąd. To konto ma wszystkie
uprawnienia i jako jedyne zarządza pozostałymi. **Nie leży w pliku kont**, więc
nie da się go skasować ani ograniczyć z ekranu — nawet przez pomyłkę, nawet
spreparowanym żądaniem. Konto założone w pliku o tym samym loginie **nie
przesłoni** administracyjnego (kolejność sprawdzania jest odwrotna).

## Podział funkcji

**Ekrany** — zakładki widoczne w nawigacji:

| klucz | zakładka |
|---|---|
| `chart` | Horoskop |
| `interpret` | Interpretacje |
| `timeline` | Kalendarz |
| `synastry` | Synastria |
| `significators` | Sygnifikatory |
| `compile` | Skompiluj |
| `settings` | Ustawienia |

**Rozszerzenia** — poziomy złożoności wewnątrz ekranów:

| klucz | co daje |
|---|---|
| `houses_compare` | wybór systemu domów, zestawienie kilku obok siebie, obrót koła |
| `extra_charts` | aspektarian, wykres deklinacji, oś antyscji |
| `advanced_calc` | stacje planet, tabele żywiołów i faz, aspekty poboczne, zodiaki syderyczne |
| `ai` | horoskopy pisane przez model językowy (**każde użycie kosztuje**) |
| `export` | pobieranie PDF i Excela |

Konto bez `houses_compare` dostaje horoskop w Whole Sign i **nie widzi**, że
systemów jest trzynaście. Konto bez `ai` nie zobaczy przycisku generowania ani
nie wywoła go z pominięciem interfejsu.

## Gdzie leży granica

W handlerze, nie w szablonie. Ukrycie pola w formularzu chroni przed przypadkiem,
ale nie przed kimś, kto zna nazwy pól — dlatego `_limit_options()` ścina opcje
**po stronie serwera**, a rysunki dodatkowe bez uprawnienia w ogóle nie powstają
(nie ma ich nawet w źródle strony).

Mapa `trasa → uprawnienie` jest **jedna**, w `app/features.py`. Rozproszenie jej
po dekoratorach kończy się trasą, o której ochronie ktoś zapomniał — a taka dziura
jest niewidoczna do chwili, gdy ktoś ją znajdzie. Trasa bez wpisu w mapie wymaga
uprawnień administracyjnych: **przeoczenie ma zamykać, nie otwierać**. Test
przechodzi po wszystkich trasach aplikacji i wymaga, by każda była opisana.

### Gdy jedna trasa robi kilka rzeczy

Mapa tras nie wystarcza tam, gdzie jedna trasa obsługuje kilka funkcji naraz.
`POST /interpret` liczy horoskop, ale to samo pole `action` prosi o wygenerowanie
promptu, napisanie horoskopu przez model albo eksport arkusza. Konto, które ma
mieć Interpretacje bez generowania, musi dostać tę trasę — więc granica przebiega
wewnątrz niej, po akcjach: `_AKCJE_POD_UPRAWNIENIEM` przypisuje akcji uprawnienie,
a `_dozwolona_akcja()` sprowadza żądanie bez uprawnienia do akcji domyślnej ekranu.

Sprowadza — nie odrzuca. Komunikat „brak uprawnień do generowania" sam w sobie
mówiłby, że taka funkcja istnieje, czyli łamałby zasadę drugą po to, żeby
wyegzekwować pierwszą. Akcja bez uprawnienia ma wyglądać na literówkę w formularzu.

### Ślad to nie tylko przycisk

Wymaganie brzmi „nie może być śladu", i to jest mocniejsze niż schowanie kontrolki.
Największym wyciekiem po stronie generowania nie był przycisk, tylko **katalog
modeli** — nazwy dostawców, nazwy modeli i rozmiary okien kontekstu — wstrzykiwany
w stronę blokiem JSON na każdym ekranie z generowaniem, niezależnie od uprawnień.
Dlatego `_llm_catalog_for()` oddaje pusty katalog kontu bez uprawnienia, a szablony
trzymają pod bramką także znaczniki (`natalNote`, `reportNatal`), pliki skryptów
(`models.js`, `progress.js`, `natal.js`, `predictions.js`) i **zdania opisujące
funkcję** — podtytuł ekranu Skompiluj wymieniał interpretację od AI z nazwy.

Testu na to nie da się napisać przez „sprawdź, czy przycisku nie ma": trzeba
sprawdzić, że w źródle strony nie ma żadnego z tych śladów, i mieć kontrolę
pozytywną, że przy uprawnieniu wszystkie są. Inaczej test przechodzi także wtedy,
gdy generowanie jest zepsute dla wszystkich.

## Pełna paranoja: ukrywanie jest nadrzędne

Właściciel produktu postawił to wyżej niż wygodę i wyżej niż czytelność
komunikatów: *„nie chcę, żeby osoba wrzucająca bazy wiedziała, po co to robi
i jak będzie w przyszłości działał program, bo to rozgada"*. Persona nazywa się
**wgrywacz** — konto z uprawnieniami `files` + `files_input` i niczym więcej.

Nie ma dowiedzieć się: jakie inne funkcje istnieją, że teksty pisze model
językowy i u jakiego dostawcy, do czego służą wgrywane pliki, co jest planowane,
że istnieje walidacja plików, ani że istnieje konto, które widzi więcej.

### Wyciek prawie nigdy nie siedzi tam, gdzie się go szuka

Audyt sześciu kanałów potwierdził 26 wycieków. Ani jeden nie był przyciskiem.

| Kanał | Co wyciekało |
|---|---|
| `/static/**` poza bramką | komplet skryptów i arkuszy dla **niezalogowanego** |
| komentarze w CSS/JS | pełne zdania po polsku o funkcjach, o kwarantannie i o tym, że administrator widzi więcej |
| `styles.css` jako jeden plik | nazwy selektorów = spis funkcji programu |
| `base.html` | skrypty kosmogramu na **każdej** stronie, łącznie z „przyszłą zakładką" |
| komunikaty błędu | nazwa trasy, nazwa podsystemu, nazwa gałęzi rozwojowej, wewnętrzny `host:port` |
| komunikat po wgraniu | słowo „administrator" — i **dwie różne treści**, czyli wyrocznia do odgadywania reguł walidacji |
| `/openapi.json` warstw wewnętrznych | katalog wszystkich funkcji, bez logowania |

### Trzy zasady, które z tego wynikają

**Zasób jest częścią funkcji.** Skrypt i arkusz przechodzą przez tę samą bramkę
co ekran (`features.STATIC`). Nazwa pliku jest zgadywalna, więc plik publiczny
opowiada o funkcji równie dokładnie jak przycisk. Publiczny został jeden
`base.css` — bo potrzebuje go ekran logowania — i dlatego nie wolno w nim
umieścić niczego, co nazywa funkcję.

**Komentarz nie jedzie na drut.** `_asset_body()` usuwa komentarze przy
serwowaniu. Zostają w repozytorium, gdzie są potrzebne. Ta jedna zmiana zamyka
cztery z sześciu kanałów naraz.

**Różnica jest informacją.** Dwa różne komunikaty po wgraniu pliku były
wyrocznią: wystarczyło wgrywać spreparowane pliki i czytać odpowiedź. Teraz
komunikat jest jeden, niezależnie od wyniku. Z tego samego powodu odmowa to
404 identyczne z „nie ma takiej trasy", a akcja bez uprawnienia cofa się do
domyślnej zamiast tłumaczyć, czego brakuje.

### Zapora słownikowa

Łatanie punkt po punkcie przegrywa z następną zmianą. Dlatego
`test_slownik_zakazany.py` nie sprawdza miejsc, tylko przechodzi **wszystko**,
co dane konto może pobrać, i szuka słów, które nie mają prawa paść.

Dwie z trzech list biorą się wprost z katalogu funkcji — nazwa funkcji, adres
jej ekranu i nazwy jej zasobów — więc dopisanie funkcji automatycznie dopisuje
je do tego, czego konto bez niej nie może zobaczyć. Trzecia lista, słownictwo
dziedziny i mechanizmów, jest pisana ręcznie, bo katalog jej nie zna.

Test ma kontrolę pozytywną: dla administratora te same słowa **muszą** się
pojawiać. Bez niej przechodziłby także wtedy, gdyby program był pusty.

## Gdzie leżą konta

Plik JSON wskazany przez `ACCOUNTS_FILE` (domyślnie `/app/state/accounts.json`),
na NFS — **własny podkatalog prezentacji**, nie katalog z bazami: zamontowanie
tutaj całego udziału obeszłoby bokiem zamknięcie dostępu z DAN-25.

Hasła wyłącznie jako hash scrypt, tym samym mechanizmem co `APP_USERS` — jedna
implementacja, więc nie ma czego rozjechać. Zapis jest **atomowy** (plik
tymczasowy + `os.replace` w tym samym katalogu): przerwanie zapisu nie obetnie
pliku, czyli nie skasuje wszystkich kont naraz.

## Czego ten mechanizm NIE robi

Nie zastępuje ochrony baz na poziomie sieci ani NFS (DAN-25). Ktoś z dostępem do
udziału albo do warstwy danych nadal je odczyta — uprawnienia w aplikacji
ograniczają to, co widać **przez aplikację**, i tyle.