astrololo/services/data/app/files.py

"""Rejestr plików baz: stan użycia, wgrywanie, archiwizacja, walidacja (DAN-27).

CO SIĘ ZMIENIA WZGLĘDEM DAN-15. Dotąd włączanie i wyłączanie baz szło przez
zmienną `DISABLED_BASES` — deklaratywnie, bo warstwa danych nie miała gdzie
zapisywać stanu (udział read-only, cache jako emptyDir). Teraz stan jest KLIKANY,
więc musi być trwały: udział jest zapisywalny, a stan leży w pliku obok baz.

STANY PLIKU
  active      — bierze udział w wyszukiwaniu,
  ready       — sprawny, ale świadomie odstawiony; można włączyć jednym kliknięciem,
  archived    — ZAMROŻONY: nie bierze udziału, ma znacznik czasu archiwizacji,
                sam plik zostaje nietknięty. To jedyna forma „usuwania" dostępna
                osobie wgrywającej dane,
  quarantine  — wgrany, ale nie przeszedł walidacji. NIE JEST TRACONY; decyzję,
                czy go skasować, podejmuje wyłącznie administrator.

DLACZEGO KWARANTANNA JEST NIEWIDOCZNA POZA ADMINISTRATOREM. Zasada z PRE-27 mówi,
że konto ograniczone nie ma skąd wiedzieć o mechanizmach, których nie obsługuje.
Gdyby plik w kwarantannie był widoczny z powodem odrzucenia, każdy wgrywający
poznałby reguły walidacji — a te są narzędziem administratora. Osoba wgrywająca
widzi więc plik jako „oczekuje na zatwierdzenie", bez powodu i bez reguł.

REGUŁY WALIDACJI są danymi, nie kodem: administrator ustawia je z ekranu. Trzymamy
je w tym samym pliku stanu, bo stan i reguły zmieniają się razem i muszą przetrwać
restart tak samo.
"""
from __future__ import annotations

import hashlib
import json
import os
import re
import tempfile
import threading
from datetime import datetime, timezone
from pathlib import Path

ACTIVE, READY, ARCHIVED, QUARANTINE = "active", "ready", "archived", "quarantine"
USABLE = frozenset({ACTIVE})

# Stany, o których wolno wiedzieć osobie bez uprawnień administracyjnych.
# Kwarantanna świadomie poza listą — patrz nagłówek modułu.
VISIBLE_TO_EVERYONE = frozenset({ACTIVE, READY, ARCHIVED})

_lock = threading.Lock()

DEFAULT_RULES: dict = {
    "extensions": [".xlsx"],
    "max_size_mb": 50,
    "min_rows": 1,
    "required_columns": [],      # puste = bez wymagań co do nagłówków
    "reject_duplicate_content": True,
}


def state_path(root: Path | str) -> Path:
    """Plik stanu — obok baz, chyba że wskazano inaczej.

    Sprawdzamy NAPIS ze środowiska, nie Path(napis): Path("") to Path("."),
    czyli wartość PRAWDZIWA, więc `Path(os.getenv(...)) or domyślna` zawsze
    wybierało pustą zmienną i zapisywało stan do katalogu bieżącego."""
    override = os.getenv("FILES_STATE", "").strip()
    return Path(override) if override else Path(root) / ".files-state.json"


def _now() -> str:
    return datetime.now(timezone.utc).isoformat(timespec="seconds")


def sha256_of(path: Path | str) -> str:
    """Skrót treści pliku — tożsamość pliku niezależna od nazwy.

    Przyda się też krokowi drugiemu (lustro w SQL): to po nim poznamy, że plik
    na dysku rozjechał się z tym, co wczytano do bazy."""
    h = hashlib.sha256()
    with open(path, "rb") as fh:
        for chunk in iter(lambda: fh.read(1024 * 1024), b""):
            h.update(chunk)
    return h.hexdigest()


# ── stan ─────────────────────────────────────────────────────────────────

def _read_state(root: Path) -> dict:
    try:
        with open(state_path(root), encoding="utf-8") as fh:
            data = json.load(fh)
    except (FileNotFoundError, json.JSONDecodeError):
        data = {}
    files = data.get("files")
    rules = data.get("rules")
    return {
        "files": files if isinstance(files, dict) else {},
        "rules": {**DEFAULT_RULES, **(rules if isinstance(rules, dict) else {})},
    }


def _write_state(root: Path, data: dict) -> None:
    path = state_path(root)
    path.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
    # Atomowo: plik stanu opisuje CAŁY zbiór baz, więc obcięcie go w połowie
    # zapisu skasowałoby wiedzę o wszystkich naraz.
    fd, tmp = tempfile.mkstemp(dir=str(path.parent), suffix=".tmp")
    try:
        with os.fdopen(fd, "w", encoding="utf-8") as fh:
            json.dump(data, fh, ensure_ascii=False, indent=1, sort_keys=True)
            fh.flush()
            os.fsync(fh.fileno())
        os.replace(tmp, path)
    except BaseException:
        Path(tmp).unlink(missing_ok=True)
        raise


def rules(root: Path | str) -> dict:
    return _read_state(Path(root))["rules"]


def set_rules(root: Path | str, new: dict) -> dict:
    root = Path(root)
    with _lock:
        data = _read_state(root)
        merged = {**data["rules"]}
        for key, value in (new or {}).items():
            if key in DEFAULT_RULES:
                merged[key] = value
        data["rules"] = merged
        _write_state(root, data)
    return merged


# ── walidacja ────────────────────────────────────────────────────────────

def validate(path: Path | str, root: Path | str, *, digest: str = "",
             known_digests: dict[str, str] | None = None) -> list[str]:
    """Lista POWODÓW odrzucenia. Pusta lista = plik nadaje się do użytku.

    Zwracamy powody, a nie samo „tak/nie", bo administrator ma zobaczyć, CZEGO
    plikowi brakuje — inaczej poprawianie bazy byłoby zgadywanką. Poza konto
    administracyjne ta lista nie wychodzi."""
    p, rs = Path(path), rules(root)
    why: list[str] = []

    exts = [str(e).lower() for e in rs.get("extensions") or []]
    if exts and p.suffix.lower() not in exts:
        why.append(f"rozszerzenie {p.suffix or '(brak)'} spoza dozwolonych: {', '.join(exts)}")

    try:
        size_mb = p.stat().st_size / (1024 * 1024)
    except OSError:
        return why + ["pliku nie da się odczytać"]
    cap = float(rs.get("max_size_mb") or 0)
    if cap and size_mb > cap:
        why.append(f"rozmiar {size_mb:.1f} MB przekracza limit {cap:g} MB")

    if rs.get("reject_duplicate_content") and known_digests:
        digest = digest or sha256_of(p)
        twin = next((name for name, d in known_digests.items()
                     if d == digest and name != p.name), None)
        if twin:
            why.append(f"treść identyczna z plikiem „{twin}”")

    required = [str(c).strip() for c in (rs.get("required_columns") or []) if str(c).strip()]
    min_rows = int(rs.get("min_rows") or 0)
    if required or min_rows:
        why += _inspect_workbook(p, required, min_rows)
    return why


def _inspect_workbook(path: Path, required: list[str], min_rows: int) -> list[str]:
    """Zagląda do arkusza: nagłówki i liczba wierszy.

    read_only + tylko pierwszy arkusz — plik bazy potrafi mieć kilkadziesiąt MB,
    a wczytanie go w całości przy każdym wgraniu zatkałoby usługę."""
    try:
        import openpyxl

        wb = openpyxl.load_workbook(path, read_only=True, data_only=True)
    except Exception as e:                       # noqa: BLE001 — każdy błąd = powód
        return [f"nie udało się otworzyć arkusza ({type(e).__name__})"]
    why: list[str] = []
    try:
        ws = wb[wb.sheetnames[0]]
        rows = ws.iter_rows(values_only=True)
        header = [str(c).strip().lower() for c in (next(rows, ()) or ()) if c is not None]
        missing = [c for c in required if c.strip().lower() not in header]
        if missing:
            why.append(f"brak wymaganych kolumn: {', '.join(missing)}")
        if min_rows:
            seen = sum(1 for i, _ in enumerate(rows) if i < min_rows)
            if seen < min_rows:
                why.append(f"za mało wierszy danych ({seen} < {min_rows})")
    finally:
        wb.close()
    return why


# ── rejestr ──────────────────────────────────────────────────────────────

def _scan(root: Path) -> list[Path]:
    return [p for p in sorted(root.glob("**/*"))
            if p.is_file() and not p.name.startswith((".", "~$"))]


def _adopt_existing(root: Path) -> dict:
    """Pierwsze uruchomienie: bazy zastane na udziale są OD RAZU w użyciu.

    Bez tego wdrożenie DAN-27 wyłączyłoby wyszukiwanie. Dotąd bazy działały
    domyślnie (wyłączało się je jawnie przez DISABLED_BASES); po przejściu na
    rejestr plik bez wpisu dostaje `ready`, czyli NIE w użyciu — więc pusty stan
    po wdrożeniu oznaczałby, że program nagle niczego nie znajduje. Ta cicha
    zmiana zachowania byłaby gorsza od awarii, bo wygląda jak pusta baza.

    Rozróżnienie jest celowe: `ready` dotyczy plików WGRANYCH przez ekran (te
    ktoś musi świadomie włączyć), a nie zastanych przy przejściu na rejestr.

    Zapis stanu może się nie udać (udział read-only) — wtedy trudno, przy każdym
    uruchomieniu przyjmiemy je na nowo. Zachowanie jest to samo, koszt żaden."""
    files = {str(p.relative_to(root)): {"status": ACTIVE, "adopted_at": _now()}
             for p in _scan(root)}
    data = {"files": files, "rules": {**DEFAULT_RULES}}
    try:
        _write_state(root, data)
    except OSError:
        pass
    return data


def registry(root: Path | str, *, for_admin: bool = False) -> list[dict]:
    """Pliki na udziale wraz ze stanem. `for_admin` odsłania kwarantannę i powody.

    Filtrowanie siedzi TUTAJ, a nie w szablonie: gdyby pliki w kwarantannie
    dochodziły do przeglądarki i były tylko ukrywane stylem, wystarczyłby podgląd
    źródła strony, żeby poznać reguły walidacji."""
    root = Path(root)
    # Brak PLIKU stanu = pierwsze uruchomienie. Pusty słownik przy istniejącym
    # pliku to co innego: ktoś świadomie wszystko odstawił, więc nie wskrzeszamy.
    data = _read_state(root) if state_path(root).exists() else _adopt_existing(root)
    out: list[dict] = []
    for p in _scan(root):
        rel = str(p.relative_to(root))
        row = data["files"].get(rel, {})
        status = row.get("status") or READY
        if status == QUARANTINE and not for_admin:
            continue
        try:
            st = p.stat()
            size_mb = round(st.st_size / (1024 * 1024), 2)
            modified = datetime.fromtimestamp(st.st_mtime, tz=timezone.utc).strftime("%Y-%m-%d")
        except OSError:
            size_mb, modified = None, None
        entry = {
            "name": p.name, "path": rel, "size_mb": size_mb, "modified": modified,
            "status": status, "in_use": status in USABLE,
            "archived_at": row.get("archived_at") or "",
            "uploaded_at": row.get("uploaded_at") or "",
            "uploaded_by": row.get("uploaded_by") or "",
            "sha256": row.get("sha256") or "",
        }
        if for_admin:
            entry["rejected_for"] = list(row.get("rejected_for") or [])
        out.append(entry)
    return out


def usable_paths(root: Path | str) -> list[str]:
    """Ścieżki baz, które FAKTYCZNIE biorą udział w wyszukiwaniu."""
    root = Path(root)
    return [str(root / e["path"]) for e in registry(root, for_admin=True) if e["in_use"]]


def _touch(root: Path, rel: str, **fields) -> dict:
    with _lock:
        data = _read_state(root)
        row = {**data["files"].get(rel, {}), **fields}
        data["files"][rel] = row
        _write_state(root, data)
    return row


def set_status(root: Path | str, rel: str, status: str, *, by: str = "") -> dict:
    """Zmienia stan pliku. Włączyć do użytku można TYLKO plik, który przeszedł
    walidację — to jest właśnie ta bramka, o której mowa w wymaganiu."""
    root = Path(root)
    target = root / rel
    if not target.is_file():
        raise ValueError(f"Nie ma pliku „{rel}”.")
    if status not in {ACTIVE, READY, ARCHIVED, QUARANTINE}:
        raise ValueError(f"Nieznany stan: {status}")

    data = _read_state(root)
    current = (data["files"].get(rel) or {}).get("status") or READY
    if status == ACTIVE:
        if current == QUARANTINE:
            raise ValueError("Plik nie może trafić do użytku.")
        known = {e["path"]: e["sha256"] for e in registry(root, for_admin=True) if e["sha256"]}
        why = validate(target, root, known_digests=known)
        if why:
            _touch(root, rel, status=QUARANTINE, rejected_for=why, checked_at=_now())
            raise ValueError("Plik nie może trafić do użytku.")

    fields = {"status": status, "changed_at": _now(), "changed_by": by}
    if status == ARCHIVED:
        # Znacznik czasu archiwizacji to wymóg: „zamrożona forma z timestampem".
        fields["archived_at"] = _now()
    elif status == ACTIVE:
        fields["archived_at"] = ""
        fields["rejected_for"] = []
    return _touch(root, rel, **fields)


def store_upload(root: Path | str, filename: str, content: bytes, *, by: str = "") -> dict:
    """Zapisuje wgrany plik i od razu go sprawdza.

    Plik zostaje NIEZALEŻNIE od wyniku walidacji — nie tracimy niczego, co ktoś
    wgrał. Zmienia się tylko to, czy da się go włączyć do użytku."""
    root = Path(root)
    safe = re.sub(r"[^A-Za-z0-9._ -]", "_", Path(filename or "").name).strip() or "plik"
    target = root / safe
    stem, suffix, n = Path(safe).stem, Path(safe).suffix, 1
    while target.exists():                       # nie nadpisujemy cudzej bazy
        target = root / f"{stem}-{n}{suffix}"
        n += 1
    root.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
    target.write_bytes(content)

    rel = str(target.relative_to(root))
    digest = sha256_of(target)
    known = {e["path"]: e["sha256"] for e in registry(root, for_admin=True)
             if e["sha256"] and e["path"] != rel}
    why = validate(target, root, digest=digest, known_digests=known)
    _touch(root, rel, status=QUARANTINE if why else READY, rejected_for=why,
           sha256=digest, uploaded_at=_now(), uploaded_by=by, checked_at=_now())
    return {"path": rel, "name": target.name, "accepted": not why}


def delete(root: Path | str, rel: str) -> None:
    """Nieodwracalne skasowanie pliku — wyłącznie dla administratora."""
    root = Path(root)
    target = root / rel
    if not target.is_file():
        raise ValueError(f"Nie ma pliku „{rel}”.")
    target.unlink()
    with _lock:
        data = _read_state(root)
        data["files"].pop(rel, None)
        _write_state(root, data)