astrodemo: ostrzeżenie o tagu obrazu przed pierwszym wdrożeniem

CI pcha obrazy wyłącznie pod tagiem ośmioznakowym i NIGDY nie pcha `latest`,
a manifest demo wskazywał `latest`. Pod zatrzymałby się na ImagePullBackOff —
objaw wygląda na problem z rejestrem albo z siecią, a jest zwykłym brakiem tagu.

Pozostałe usługi tego nie pokazują, bo image-updater dawno podmienił im tagi na
SHA. Nowa usługa startuje od zera i nie ma czego podmienić.

Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>

astrololo/README-astrodemo.md

@@ -0,0 +1,215 @@
+# astrodemo — wdrożenie wersji demo (PRE-28/29)
+
+Osobna usługa o dwóch funkcjach: **dodanie pliku bazy** i **zapytanie o
+interpretację urodzeniową**. Opis aplikacji: `services/astrodemo/README.md`
+w repo aplikacji.
+
+---
+
+## Jak to jest odizolowane
+
+```
+astrodemo  →  logic-demo  →  data-demo  →  /mnt/Tank1/astrololo-demo
+                                              └── klientA/   ← pula konta
+                                              └── klientB/   ← pula konta
+```
+
+**Oryginalne bazy są dla demo nieosiągalne.** Nie chodzi o uprawnienia: demo ma
+własną warstwę danych, pracującą na osobnym udziale, pustym na starcie.
+
+Dlaczego osobna jest też **warstwa logiczna**: zna ona jeden adres warstwy danych,
+więc astrodemo korzystający z produkcyjnej logiki i tak trafiłby na produkcyjne
+bazy. Izolacja musi sięgnąć obu warstw naraz, inaczej nie ma jej wcale.
+
+**Każde konto ma własną pulę** — swój podkatalog na tym udziale. Konta nie widzą
+swoich plików nawzajem ani w liście, ani w wynikach wyszukiwania. Pula bierze się
+z **loginu zalogowanej osoby**, nigdy z pola formularza.
+
+---
+
+## Krok 1 — udział `astrololo-demo` na TrueNAS
+
+Ta sama procedura co przy `astrololo-state`, więc jeśli tamten działa, ten też
+zadziała. Po SSH na NAS:
+
+```bash
+sudo zfs create Tank1/astrololo-demo    # albo: sudo mkdir -p /mnt/Tank1/astrololo-demo
+```
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.query '[["path","=","/mnt/Tank1/astrololo-demo"]]' \
+  | python3 -m json.tool
+```
+
+**Pusta lista `[]`** — twórz:
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.create '{
+  "path": "/mnt/Tank1/astrololo-demo",
+  "comment": "astrololo — pule kont wersji demo (PRE-29)",
+  "hosts": ["192.168.1.73", "192.168.1.80", "192.168.1.81"],
+  "enabled": true,
+  "ro": false,
+  "mapall_user": "root",
+  "mapall_group": "root"
+}'
+```
+
+**Coś zwróciło** — weź `id` i użyj `sharing.nfs.update <ID>` z tą samą treścią.
+
+```bash
+midclt call service.restart nfs
+sudo exportfs -v | grep astrololo-demo
+```
+
+Musi tam być `rw`. Sprawdź jeszcze zapis z węzła — to jest ten test, którego
+zabrakło przy poprzednim udziale:
+
+```bash
+ssh <węzeł> 'sudo mkdir -p /mnt/t && sudo mount -t nfs 192.168.1.34:/mnt/Tank1/astrololo-demo /mnt/t \
+  && sudo touch /mnt/t/proba && echo ZAPIS-OK || echo ZAPIS-NIE; sudo rm -f /mnt/t/proba; sudo umount /mnt/t'
+```
+
+---
+
+## Krok 2 — konta demo
+
+Każde konto to osobna pula, więc **rozdajesz konta, nie jedno hasło**.
+
+Hasła najlepiej jako hash — wtedy nie leżą nigdzie jawnie (skrypt jest w repo
+aplikacji, `services/presentation/scripts/make_user.py`):
+
+```bash
+python scripts/make_user.py klientA     # wypisze: scrypt$…
+python scripts/make_user.py klientB
+```
+
+```bash
+kubectl -n astrololo create secret generic astrololo-astrodemo \
+  --from-literal=ASTRODEMO_USERS='klientA:scrypt$…,klientB:scrypt$…' \
+  --from-literal=SESSION_SECRET="$(openssl rand -hex 32)"
+```
+
+`SESSION_SECRET` podpisuje ciasteczka sesji (LOG-34). **Pod bez niego celowo nie
+wstanie.** Jest WŁASNY, nie ten z pełnej aplikacji: demo i produkcja nie mają
+powodu uznawać nawzajem swoich sesji.
+
+> **Zdalne unieważnienie w demo działa inaczej niż w pełnej wersji.** Demo nie ma
+> własnego wolumenu, więc nie ma gdzie trzymać licznika sesji. Zamiast tego:
+> usunięcie konta z `ASTRODEMO_USERS` albo zmiana jego hasła **natychmiast ubija jego
+> otwarte sesje** — bo odcisk poświadczenia wpisany w ciasteczko przestaje pasować.
+> Rotacja `SESSION_SECRET` wylogowuje wszystkich naraz.
+
+### Dodanie konta później
+
+```bash
+STARE=$(kubectl -n astrololo get secret astrololo-astrodemo -o jsonpath='{.data.ASTRODEMO_USERS}' | base64 -d)
+
+kubectl -n astrololo create secret generic astrololo-astrodemo \
+  --from-literal=ASTRODEMO_USERS="${STARE},klientC:scrypt\$…" \
+  --dry-run=client -o yaml | kubectl apply -f -
+
+kubectl -n astrololo rollout restart deploy/astrodemo
+```
+
+### Odebranie dostępu
+
+Usuń wpis z `ASTRODEMO_USERS` tą samą drogą. **Pula zostaje na udziale** — pliki
+klienta nie znikają, tylko przestaje być komu je pokazywać.
+
+---
+
+## Krok 3 — tag obrazu
+
+**Zanim wdrożysz.** CI pcha obrazy wyłącznie pod tagiem ośmioznakowym
+(`TAG=${GITHUB_SHA::8}`) i **nigdy nie pcha `latest`**. Manifest z `newTag: latest`
+zatrzyma się na `ImagePullBackOff`, co wygląda na problem z rejestrem albo siecią,
+a jest zwykłym brakiem takiego tagu.
+
+Po zmergowaniu zmian w repozytorium aplikacji i zbudowaniu obrazu:
+
+```bash
+TAG=$(git -C ~/git/astrololo rev-parse --short=8 master)
+echo "$TAG"          # ten sam ciąg musi być widoczny w logu zadania „build"
+```
+
+Wpisz go jako `newTag` przy `astrololo-astrodemo` w `kustomization.yaml`. Kolejne
+wersje podbija już image-updater sam — pod warunkiem, że obraz jest na jego liście
+(`image-updater.yaml`), co ten PR załatwia.
+
+## Krok 4 — wdrożenie
+
+```bash
+kubectl apply -k astrololo
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/data-demo deploy/logic-demo deploy/astrodemo
+```
+
+Sprawdzenie na czas jednej sesji, bez wystawiania na świat:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo port-forward deploy/astrodemo 8005:8005
+```
+
+Wejście z zewnątrz jest już w `ingress.yaml`: host **astrodemo.czernobog.pl**,
+z przekierowaniem z http na https i tym samym certyfikatem co astrololo
+(`tls.yaml` obejmuje oba hosty).
+
+Osobny host, a nie ścieżka `/demo` pod adresem astrololo — CELOWO. Ścieżka
+dzieliłaby z pełną aplikacją pochodzenie w rozumieniu przeglądarki, czyli
+i ciasteczka: wejście do jednej ruszałoby sesję w drugiej.
+
+Pozostaje wpis DNS: **astrodemo.czernobog.pl musi wskazywać na ten sam adres co
+astrololo.czernobog.pl**. Bez tego Traefik nigdy nie zobaczy żądania.
+**Celowo nie zakładam tego za Ciebie**: to decyzja, pod jakim adresem świat
+zobaczy demo.
+
+---
+
+## Import puli klienta do pełnej aplikacji
+
+Sedno całego układu: klient, który przechodzi na pełną wersję, **nie traci
+dotychczasowych wgrań**. Jego pula to jeden katalog.
+
+**1. Zobacz, co tam jest** (na NAS):
+
+```bash
+LOGIN=klientA
+sudo ls -la /mnt/Tank1/astrololo-demo/$LOGIN/
+```
+
+**2. Sprawdź kolizje nazw** z bazami produkcyjnymi:
+
+```bash
+comm -12 \
+  <(cd /mnt/Tank1/astrololo-demo/$LOGIN && ls *.xlsx 2>/dev/null | sort) \
+  <(cd /mnt/Tank1/astrololo && ls *.xlsx 2>/dev/null | sort)
+```
+
+Pusto = brak kolizji. Cokolwiek się wypisze, przenieś ręcznie pod inną nazwą —
+**nie nadpisuj bazy produkcyjnej**.
+
+**3. Skopiuj** (`-n` = nie nadpisuj niczego, co już jest):
+
+```bash
+sudo cp -n /mnt/Tank1/astrololo-demo/$LOGIN/*.xlsx /mnt/Tank1/astrololo/
+```
+
+> Kopiujemy **tylko pliki `.xlsx`**. Plik `.files-state.json` zostaje — opisuje
+> stan wewnątrz puli demo i w produkcji nie ma sensu; produkcja ma własny.
+
+**4. Włącz je w pełnej aplikacji**: zakładka **Pliki**, nowe bazy pojawią się jako
+„gotowa, odstawiona". Klikasz przełącznik przy tych, które mają wejść do użytku.
+
+To, że nie włączają się same, jest zamierzone: przeniesienie plików jest czynnością
+techniczną, a decyzja, które bazy biorą udział w interpretacji, należy do Ciebie.
+
+---
+
+## Odcięcie całego demo
+
+```bash
+kubectl -n astrololo scale deploy/astrodemo --replicas=0
+```
+
+Pule i dane zostają. Skasowanie sekretu `astrololo-astrodemo` zatrzyma pod (nie wstanie
+bez niego) i to też jest zachowanie zamierzone.

astrololo/README-postgres.md

@@ -0,0 +1,284 @@
+# Postgres — lustro baz w SQL (DAN-28)
+
+Runbook krok po kroku. Zakłada, że nie pamiętasz nic z rozmowy, w której to
+powstało.
+
+---
+
+## Co to jest — i czego to NIE jest
+
+Postgres trzyma **lustro** plików Excela, żeby wyszukiwanie było szybsze i mądrzejsze.
+
+> **ŹRÓDŁEM PRAWDY SĄ PLIKI EXCELA NA NFS.** Utrata tej bazy **nie jest utratą
+> danych** — odbudowuje się z plików. Dlatego kopie zapasowe Postgresa są tu
+> **opcjonalne**, a wolumen stoi na `local-path` zamiast na NFS.
+
+Po co w ogóle Postgres, skoro danych jest mało (~54 tys. wierszy)? Nie dla skali —
+przy takim rozmiarze SQLite bywa szybszy. Dla **wyszukiwania w polskim,
+nieznormalizowanym tekście**: `pg_trgm` (dopasowanie mimo literówek) i `unaccent`
+(ogonki) nie mają w SQLite taniego zamiennika.
+
+---
+
+## Część 1 — co zrobiłem za Ciebie (w repo)
+
+Nic z tego nie wymaga Twojej ręki, ale wiedz, co jest gdzie:
+
+| plik | co w nim jest |
+|---|---|
+| `astrololo/postgres.yaml` | PVC (5 Gi, `local-path`), ConfigMap z SQL-em inicjalizującym, Deployment (`Recreate`), Service `ClusterIP` |
+| `astrololo/kustomization.yaml` | `postgres.yaml` dopisany **przed** `data.yaml` |
+| `astrololo/data.yaml` | `SQL_URL` z sekretu; `DATA_PROVIDER` **zostaje `excel`** |
+| repo aplikacji: `services/data/requirements.txt` | sterownik `psycopg[binary]` |
+
+Decyzje, które w tych plikach zapadły — żeby nie trzeba było ich odtwarzać z głowy:
+
+* **`local-path`, nie NFS.** Postgres zakłada semantykę blokad i `fsync`, której NFS
+  nie gwarantuje — to klasyczne źródło uszkodzenia bazy przy nagłym restarcie.
+  Ceną jest przywiązanie do węzła; przy luście odtwarzalnym z Excela to nie boli.
+* **`strategy: Recreate`.** Wolumen jest `ReadWriteOnce`, a dwa procesy Postgresa
+  na jednym katalogu danych to uszkodzona baza. Rolling próbowałby wstać z nowym
+  podem, zanim stary zejdzie.
+* **`PGDATA` w podkatalogu** (`…/data/pgdata`). Katalog główny wolumenu potrafi
+  zawierać wpisy systemu plików, a `initdb` odmawia pracy w niepustym katalogu.
+* **Wersja przypięta (`postgres:17`) i POZA image-updaterem.** Podbicie majora
+  wymaga migracji katalogu danych — nie może się zdarzyć samo, w nocy, przy okazji
+  builda aplikacji.
+* **`DATA_PROVIDER` zostaje na `excel`.** Postgres można wdrożyć i obejrzeć **bez
+  żadnego ryzyka** dla działającego wyszukiwania. Przełączenie na `sql` to osobna,
+  późniejsza decyzja — po wdrożeniu lustra.
+
+---
+
+## Część 2 — co musisz zrobić Ty
+
+### Krok 0. Sprawdź, że klaster ma `local-path`
+
+```bash
+kubectl get storageclass
+```
+
+Oczekiwany wynik: linia z `local-path` i dopiskiem `(default)`. W k3s jest
+domyślnie. **Jeśli jej nie ma — zatrzymaj się tutaj** i daj znać; bez niej PVC
+zawiśnie w `Pending`.
+
+### Krok 1. Utwórz sekret `astrololo-postgres`
+
+Ta sama konwencja co `astrololo-auth`: **sekretu nie ma w repo**, bo to repo
+GitOps i cokolwiek by tu wpadło, zostałoby w historii gita na zawsze.
+
+```bash
+PGPASS="$(openssl rand -base64 24 | tr -d '/+=' | head -c 32)"
+
+kubectl -n astrololo create secret generic astrololo-postgres \
+  --from-literal=POSTGRES_PASSWORD="$PGPASS" \
+  --from-literal=SQL_URL="postgresql+psycopg://astrololo:${PGPASS}@postgres:5432/astrololo"
+
+unset PGPASS
+```
+
+Hasła **nie musisz nigdzie zapisywać ani nigdy oglądać** — używają go tylko usługi
+między sobą. Gdybyś kiedyś go potrzebował:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo get secret astrololo-postgres \
+  -o jsonpath='{.data.POSTGRES_PASSWORD}' | base64 -d; echo
+```
+
+> **Dlaczego dwa klucze, skoro hasło jest w obu?** `POSTGRES_PASSWORD` czyta sam
+> Postgres przy inicjalizacji, `SQL_URL` czyta warstwa danych. Rozdzielone, bo to
+> dwa różne formaty i dwóch różnych odbiorców — sklejanie DSN-a w manifeście
+> wymagałoby wstawienia tam hasła.
+
+### Krok 2. Wdróż
+
+Jeśli ArgoCD pilnuje katalogu `astrololo`, wystarczy **zmergować PR** — reszta
+zrobi się sama. Ręcznie:
+
+```bash
+kubectl apply -k astrololo
+```
+
+### Krok 3. Sprawdź, że wstało
+
+```bash
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/postgres
+kubectl -n astrololo get pvc postgres-data
+```
+
+Oczekiwane: `deployment "postgres" successfully rolled out` i PVC w stanie `Bound`.
+
+### Krok 4. Sprawdź, że rozszerzenia się założyły
+
+To jest **najważniejszy sprawdzian tego wdrożenia** — bez tych rozszerzeń cały
+sens stawiania Postgresa znika.
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/postgres -- \
+  psql -U astrololo -d astrololo -c "\dx"
+```
+
+Na liście muszą być **`pg_trgm`** i **`unaccent`**. Sprawdź też, że działają:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/postgres -- psql -U astrololo -d astrololo -c \
+  "SELECT unaccent('różdżka')                              AS bez_ogonkow,
+          similarity(unaccent('różdżka'), 'rozdzka')       AS po_zdjeciu_ogonkow,
+          similarity('kowalski', 'kowlaski') > 0.3         AS literowka_lapana;"
+```
+
+Oczekiwane **dokładnie**:
+
+```
+ bez_ogonkow | po_zdjeciu_ogonkow | literowka_lapana
+-------------+--------------------+------------------
+ rozdzka     |                  1 | t
+```
+
+Pierwsza kolumna pokazuje, że `unaccent` zna polskie znaki; druga, że po zdjęciu
+ogonków słowa są **identyczne** (stąd równo `1`); trzecia, że `pg_trgm` łapie
+przestawione litery. Jeśli druga kolumna nie jest równa `1`, rozszerzenia są, ale
+reguły `unaccent` nie obsługują polskich znaków — daj znać, bo to zmienia sposób
+budowania indeksów.
+
+### Krok 5. Sprawdź, że warstwa danych ma połączenie
+
+```bash
+kubectl -n astrololo rollout restart deploy/data
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/data
+kubectl -n astrololo logs deploy/data --tail=30 | grep -i -E "sql|postgres|error" || echo "brak wzmianek — OK"
+```
+
+Na tym etapie warstwa danych **nadal czyta Excela** (`DATA_PROVIDER=excel`).
+Postgres tylko stoi i czeka. Aplikacja ma działać dokładnie jak przedtem —
+i to jest oczekiwany wynik tego wdrożenia.
+
+---
+
+## Część 3 — obsługa na co dzień
+
+### Zajrzeć do bazy
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec -it deploy/postgres -- psql -U astrololo -d astrololo
+```
+
+Przydatne w środku: `\dt mirror.*` (tabele lustra), `\dx` (rozszerzenia),
+`\l` (bazy), `\q` (wyjście).
+
+### Podłączyć narzędzie graficzne z laptopa
+
+Baza **celowo nie jest wystawiona poza klaster**. Na czas jednej sesji:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo port-forward deploy/postgres 5432:5432
+```
+
+i łączysz się na `localhost:5432`, użytkownik `astrololo`, baza `astrololo`,
+hasło jak w kroku 1. Po zamknięciu terminala tunel znika.
+
+### Dodanie rozszerzenia do ISTNIEJĄCEJ bazy
+
+> ⚠️ **Pułapka.** Skrypty z `/docker-entrypoint-initdb.d/` uruchamiają się
+> **wyłącznie przy pierwszej inicjalizacji**, na pustym katalogu danych. Dopisanie
+> rozszerzenia do ConfigMapy **nie zrobi nic**, jeśli baza już istnieje.
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/postgres -- \
+  psql -U astrololo -d astrololo -c "CREATE EXTENSION IF NOT EXISTS nazwa;"
+```
+
+### Kopia zapasowa (opcjonalna — patrz nagłówek)
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/postgres -- \
+  pg_dump -U astrololo -d astrololo -Fc > astrololo-$(date +%F).dump
+```
+
+Odtworzenie:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec -i deploy/postgres -- \
+  pg_restore -U astrololo -d astrololo --clean --if-exists < astrololo-2026-08-06.dump
+```
+
+### Wyczyścić lustro i wczytać od nowa
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/postgres -- psql -U astrololo -d astrololo -c \
+  "DROP SCHEMA mirror CASCADE; CREATE SCHEMA mirror;"
+```
+
+Po tym warstwa danych odbuduje lustro z plików Excela (gdy lustro będzie już
+zaimplementowane — dziś ta komenda tylko czyści pusty schemat).
+
+### Podbicie wersji Postgresa
+
+**Nie robi się tego przez zmianę tagu w manifeście.** Major wymaga migracji
+katalogu danych. Ponieważ to lustro:
+
+1. `kubectl -n astrololo scale deploy/data --replicas=0`
+2. skasuj Deployment i **PVC** (`kubectl -n astrololo delete deploy/postgres pvc/postgres-data`)
+3. zmień tag obrazu w `postgres.yaml`, wdróż ponownie
+4. `kubectl -n astrololo scale deploy/data --replicas=1` — lustro odbuduje się z Excela
+
+To jest właśnie ta sytuacja, w której „lustro, nie źródło prawdy" oszczędza dzień
+pracy.
+
+---
+
+## Co zostało sprawdzone przed oddaniem, a co nie
+
+**Sprawdzone:** `kubectl kustomize astrololo` składa komplet 21 zasobów bez błędu;
+YAML wszystkich manifestów parsuje się poprawnie; audyt odwołań do sekretów
+potwierdza, że jedyne brakujące to `astrololo-postgres` (oba klucze); DSN
+`postgresql+psycopg://…` jest poprawnie rozpoznawany przez SQLAlchemy 2.0
+z zainstalowanym `psycopg` 3.
+
+**NIE sprawdzone, bo nie było na czym:** skrypt inicjalizujący nie został
+uruchomiony przeciwko prawdziwemu Postgresowi (na maszynie, na której to
+powstawało, nie ma Dockera). Składnia jest prosta i przejrzana, ale **krok 4 jest
+tu prawdziwym testem** — jeśli coś ma nie zadziałać, to właśnie tam.
+
+---
+
+## Część 4 — typowe problemy
+
+| objaw | przyczyna | co zrobić |
+|---|---|---|
+| PVC wisi w `Pending` | brak `local-path` albo brak miejsca na węźle | `kubectl get storageclass`, `kubectl describe pvc postgres-data` |
+| pod w `CrashLoopBackOff`, w logach `directory not empty` | `PGDATA` wskazuje katalog główny wolumenu | sprawdź, czy `PGDATA` to `…/data/pgdata` (jest w manifeście) |
+| pod nie startuje, `secret not found` | nie wykonany krok 1 | utwórz sekret i `kubectl -n astrololo rollout restart deploy/postgres` |
+| `\dx` nie pokazuje `pg_trgm` | baza założona przed dodaniem ConfigMapy | patrz „Dodanie rozszerzenia do istniejącej bazy" |
+| warstwa danych: `ModuleNotFoundError: psycopg` | obraz zbudowany przed dodaniem sterownika | poczekaj na build z CI albo `kubectl -n astrololo rollout restart deploy/data` po nowym obrazie |
+| `password authentication failed` | `SQL_URL` w sekrecie nie zgadza się z `POSTGRES_PASSWORD` | odtwórz sekret krokiem 1 (oba klucze naraz) i zrestartuj **oba** deploymenty |
+
+Gdy nic nie pasuje — pierwsze dwie komendy do wklejenia:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo describe pod -l app=postgres | tail -30
+kubectl -n astrololo logs deploy/postgres --tail=50
+```
+
+---
+
+## Część 5 — pełne odtworzenie ręczne, bez ArgoCD i bez repo
+
+Gdyby trzeba było postawić to od zera na czystym klastrze:
+
+```bash
+kubectl create namespace astrololo
+
+PGPASS="$(openssl rand -base64 24 | tr -d '/+=' | head -c 32)"
+kubectl -n astrololo create secret generic astrololo-postgres \
+  --from-literal=POSTGRES_PASSWORD="$PGPASS" \
+  --from-literal=SQL_URL="postgresql+psycopg://astrololo:${PGPASS}@postgres:5432/astrololo"
+unset PGPASS
+
+kubectl apply -f astrololo/postgres.yaml
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/postgres
+kubectl -n astrololo exec deploy/postgres -- psql -U astrololo -d astrololo -c "\dx"
+```
+
+Reszta aplikacji wymaga jeszcze sekretów `astrololo-auth` i `astrololo-link` —
+patrz [README.md](README.md).

astrololo/README-stan-prezentacji.md

@@ -0,0 +1,135 @@
+# Udział na stan prezentacji — `astrololo-state`
+
+Potrzebny do kont zakładanych z ekranu „Konta" (PRE-27). **Bez niego pod
+`presentation` nie wstanie.**
+
+---
+
+## Dlaczego osobny udział, a nie podkatalog
+
+Pierwsza wersja montowała `/mnt/Tank1/astrololo` z `subPath: presentation-state`
+i pod stanął w `CreateContainerConfigError`:
+
+```
+failed to create subPath directory for volumeMount "state" of container "presentation"
+```
+
+Przyczyna była podwójna i za każdym razem ta sama: udział z bazami jest
+wyeksportowany **`ro: true` z `root_squash`** (patrz runbook DAN-25 w repo
+aplikacji). Zatem:
+
+1. kubelet nie mógł utworzyć podkatalogu — bo udział jest tylko do odczytu,
+2. a gdyby nawet mógł, aplikacja i tak nie zapisałaby tam pliku kont.
+
+**Osobny udział rozwiązuje to bez ruszania DAN-25.** Udział z bazami zostaje tylko
+do odczytu; konta dostają własne, małe miejsce. Przy okazji znika `subPath`, czyli
+znika potrzeba, żeby kubelet cokolwiek zakładał — katalog istnieje, bo jest
+korzeniem udziału.
+
+---
+
+## Krok 1 — dataset i udział na TrueNAS
+
+Po SSH na NAS (192.168.1.34). Konwencja jak w DAN-25: **nie edytujemy
+`/etc/exports` ręcznie**, tylko przez `midclt`.
+
+```bash
+# dataset
+sudo zfs create Tank1/astrololo-state
+```
+
+Jeśli `Tank1` nie jest pulą ZFS albo wolisz zwykły katalog:
+
+```bash
+sudo mkdir -p /mnt/Tank1/astrololo-state
+```
+
+### Właściciel i prawa
+
+Kontenery aplikacji działają **jako root**, a eksport ma `root_squash`, więc root
+z klienta NIE jest rootem na udziale. Żeby zapis działał, przypinamy cały ruch
+z tych hostów do jednego, nieuprzywilejowanego użytkownika — to bezpieczniejsze
+niż `no_root_squash`, bo nie oddaje roota.
+
+```bash
+# użytkownik, na którego mapujemy (jeśli nie istnieje — utwórz w UI TrueNAS)
+sudo chown -R apps:apps /mnt/Tank1/astrololo-state
+sudo chmod 770 /mnt/Tank1/astrololo-state
+```
+
+> Podstaw swojego użytkownika w miejsce `apps`. Sprawdzisz istniejących:
+> `midclt call user.query | python3 -c "import sys,json;[print(u['uid'], u['username']) for u in json.load(sys.stdin)]"`
+
+### Eksport NFS
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.create '{
+  "path": "/mnt/Tank1/astrololo-state",
+  "comment": "astrololo — stan prezentacji (konta PRE-27)",
+  "hosts": ["192.168.1.73", "192.168.1.80", "192.168.1.81"],
+  "ro": false,
+  "mapall_user": "apps",
+  "mapall_group": "apps"
+}'
+```
+
+| ustawienie | po co |
+|---|---|
+| `hosts` zawężone | te same trzy węzły k8s co w DAN-25 — nikt inny nie zamontuje |
+| `ro: false` | **musi być zapisywalny**, inaczej konta się nie zapiszą |
+| `mapall_user` | cały ruch pisze jako jeden nieuprzywilejowany użytkownik, niezależnie od UID w kontenerze |
+
+> Podstaw swoje adresy węzłów, jeśli się zmieniły. Aktualne:
+> `kubectl get nodes -o wide`
+
+---
+
+## Krok 2 — sprawdź z węzła, ZANIM wdrożysz
+
+To jest ten test, którego zabrakło za pierwszym razem:
+
+```bash
+ssh 192.168.1.73 'sudo mount -t nfs 192.168.1.34:/mnt/Tank1/astrololo-state /mnt/test \
+  && sudo touch /mnt/test/proba && echo "ZAPIS DZIAŁA" \
+  && sudo rm /mnt/test/proba; sudo umount /mnt/test'
+```
+
+Musi wypisać **`ZAPIS DZIAŁA`**. Jeśli zamiast tego widzisz `Permission denied` —
+wróć do praw katalogu i `mapall_user` w kroku 1.
+
+---
+
+## Krok 3 — wdróż i sprawdź
+
+```bash
+kubectl apply -k astrololo
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/presentation
+```
+
+Sprawdź, że aplikacja faktycznie umie tam zapisać — załóż konto testowe
+na ekranie „Konta", a potem:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/presentation -- ls -l /app/state/
+```
+
+Oczekiwane: plik `accounts.json`.
+
+---
+
+## Odkręcenie
+
+```bash
+# ID udziału
+midclt call sharing.nfs.query | python3 -c "import sys,json;[print(s['id'], s.get('path')) for s in json.load(sys.stdin)]"
+midclt call sharing.nfs.delete <ID>
+```
+
+---
+
+## Uwaga na przyszłość: DAN-27 uderzy w tę samą ścianę
+
+Zarządzanie plikami baz (wgrywanie, archiwizacja, kasowanie) wymaga zapisu do
+**udziału z bazami** — a ten jest `ro: true`. Ten runbook tego **nie rozwiązuje**
+i celowo nie rusza DAN-25: to osobna decyzja, bo oznacza rezygnację z gwarancji,
+że baz nie da się zmienić przez NFS. Patrz PR `feat/pliki-zapis`.

astrololo/README.md

@@ -29,6 +29,63 @@ Runbook: **[README-pliki.md](README-pliki.md)**. Ekran „Pliki" wymaga zapisu d
 udziału z bazami, więc znosi gwarancję z DAN-25, że baz nie da się zmienić przez
 NFS. Co zostaje z zabezpieczeń i jak to wdrożyć — w runbooku.
 
+## astrodemo — wersja demonstracyjna (PRE-28/29)
+
+Osobna usługa o dwóch funkcjach: dodanie pliku i pytanie o interpretację
+urodzeniową. Runbook: **[README-astrodemo.md](README-astrodemo.md)**.
+
+Ma **własną warstwę danych i logiki** (`astrodemo-stack.yaml`) oraz własny udział
+NFS, a każde konto dostaje w nim odrębną, niewidoczną dla pozostałych pulę plików
+(PRE-29). Nie sięga do produkcyjnych baz.
+
+Konta są osobne (sekret `astrololo-astrodemo`), więc usługę odcina się jedną
+zmianą, bez ruszania kont głównej aplikacji. Wchodzi się przez własny host
+`astrodemo.czernobog.pl` — nie przez ścieżkę pod adresem astrololo, bo wspólne
+pochodzenie oznaczałoby wspólne ciasteczka i wzajemne wylogowywanie.
+
+## ⚠️ Wymóg węzłów: klient NFS
+
+Wszystkie warstwy montują udziały z NAS-a, więc **każdy węzeł, na którym może
+wylądować pod, musi mieć klienta NFS**. Bez niego kubelet nie zamontuje wolumenu:
+
+```
+mount: ... bad option; for several filesystems (e.g. nfs, cifs) you might need
+a /sbin/mount.<type> helper program
+```
+
+Ten komunikat **nie oznacza problemu z udziałem ani z uprawnieniami** — serwer
+w ogóle nie został zapytany. Jądro nie znalazło programu pomocniczego
+`/sbin/mount.nfs`.
+
+### Sprawdzenie
+
+```bash
+for N in 192.168.1.73 192.168.1.80 192.168.1.81; do
+  printf "%-15s " "$N"
+  ssh hammer@$N 'test -x /sbin/mount.nfs && echo MA-KLIENTA || echo BRAK-KLIENTA'
+done
+```
+
+### Instalacja
+
+```bash
+ssh hammer@<węzeł> 'sudo apt-get update && sudo apt-get install -y nfs-common'
+```
+
+> **Na WSZYSTKICH węzłach, nie tylko na tym, gdzie pod stoi teraz.** Braku na
+> pozostałych nie widać, dopóki scheduler tam czegoś nie przeniesie — a wtedy
+> awaria wygląda na nagłą, choć przyczyna leżała od dawna. Dokładnie tak wyszło
+> za pierwszym razem: pody działały miesiącami na jednym węźle, aż zejście do
+> zera replik przy innej naprawie przeplanowało je gdzie indziej.
+
+### Skąd wiadomo, że to TO
+
+| komunikat | co znaczy |
+|---|---|
+| `bad option ... mount.<type> helper program` | **brak `nfs-common` na węźle** — serwer niepytany |
+| `access denied by server while mounting` | serwer odmawia: eksport nieprzeładowany, węzła nie ma na liście `hosts`, albo udział wyłączony |
+| `Permission denied` przy zapisie | montowanie działa, brakuje praw — patrz `mapall_user` i właściciel katalogu |
+
 ## ⚠️ Sekret `astrololo-auth` — utwórz PRZED wdrożeniem
 
 Aplikacja wystawia treść **oryginalnych baz interpretacyjnych**, dlatego wymaga
@@ -47,11 +104,54 @@ read -rs -p "Hasło do aplikacji (APP_PASSWORD): " APP_PASSWORD; echo
 
 kubectl -n astrololo create secret generic astrololo-auth \
   --from-literal=APP_PASSWORD="$APP_PASSWORD" \
-  --from-literal=INTERNAL_TOKEN="$(openssl rand -hex 32)"
+  --from-literal=INTERNAL_TOKEN="$(openssl rand -hex 32)" \
+  --from-literal=SESSION_SECRET="$(openssl rand -hex 32)"
 
 unset APP_PASSWORD
 ```
 
+`SESSION_SECRET` podpisuje ciasteczka sesji (LOG-34). **Pod bez niego celowo nie
+wstanie**: usługa z kontami, ale bez klucza, nie odróżniłaby ważnej sesji od
+podrobionej. Nikt go nigdy nie musi oglądać.
+
+### ⚠️ Masz już sekret sprzed LOG-34? Dołóż klucz, nie twórz od nowa
+
+Komenda wyżej zakłada sekret **od zera**. Jeśli `astrololo-auth` już istnieje,
+merge manifestu sam klucza nie dołoży — pod zgłosi wtedy:
+
+```
+Error: couldn't find key SESSION_SECRET in Secret astrololo/astrololo-auth
+```
+
+Dokładamy klucz, nie ruszając pozostałych:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo patch secret astrololo-auth --type=merge \
+  -p "{\"stringData\":{\"SESSION_SECRET\":\"$(openssl rand -hex 32)\"}}"
+
+kubectl -n astrololo rollout restart deploy/presentation
+```
+
+Sprawdzenie, że komplet kluczy jest na miejscu (bez pokazywania wartości):
+
+```bash
+kubectl -n astrololo get secret astrololo-auth -o jsonpath='{.data}' \
+  | tr ',' '\n' | grep -o '"[A-Z_]*"'
+```
+
+Oczekiwane: `APP_PASSWORD`, `INTERNAL_TOKEN`, `SESSION_SECRET`.
+
+> `--type=merge` ze `stringData` **dokłada albo nadpisuje** i nie wymaga, żeby
+> klucz wcześniej istniał — w odróżnieniu od JSON Patch z `op: replace`, który
+> na brakującej ścieżce po prostu odmawia. Ta sama komenda służy więc i do
+> dołożenia, i do rotacji.
+
+### Rotacja klucza sesji
+
+**Wylogowuje WSZYSTKICH.** To nie usterka, tylko awaryjny wyłącznik: gdy
+podejrzewasz, że ktoś przechwycił cudzą sesję, podmiana klucza unieważnia je
+wszystkie naraz. Komenda ta sama, co dołożenie wyżej.
+
 `INTERNAL_TOKEN` jest losowany i **nikt go nigdy nie musi oglądać** — służy tylko
 usługom do rozmowy między sobą. `APP_PASSWORD` wpisujesz w przeglądarce
 (użytkownik: `astrololo`, zmienny przez `APP_USER` w `presentation.yaml`).

astrololo/astrodemo-stack.yaml

@@ -0,0 +1,122 @@
+# Warstwa danych i logiki WYŁĄCZNIE dla wersji demo (PRE-29).
+#
+# DLACZEGO OSOBNY KOMPLET, A NIE WSPÓŁDZIELONY. Warstwa logiczna zna JEDEN adres
+# warstwy danych, więc astrodemo korzystający z produkcyjnej logiki i tak trafiłby
+# na produkcyjne bazy. Izolacja demo musi więc sięgnąć obu warstw naraz, inaczej
+# nie ma jej wcale.
+#
+# Udział `astrololo-astrodemo` jest PUSTY na starcie i nigdy nie zawiera oryginalnych
+# baz. Każde konto demo dostaje w nim własny podkatalog (pulę) — patrz PRE-29.
+---
+apiVersion: apps/v1
+kind: Deployment
+metadata:
+  name: data-demo
+  namespace: astrololo
+spec:
+  replicas: 1
+  selector:
+    matchLabels: { app: data-demo }
+  template:
+    metadata:
+      labels: { app: data-demo }
+    spec:
+      containers:
+        - name: data
+          # TEN SAM obraz co produkcja — różni się wyłącznie udziałem, na którym
+          # pracuje. Osobny obraz oznaczałby drugi kod do utrzymania i pewność,
+          # że kiedyś się rozjadą.
+          image: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-data:latest
+          ports: [{ containerPort: 8002 }]
+          env:
+            - name: DATA_PROVIDER
+              value: "excel"
+            - name: EXCEL_DIR
+              value: "/app/data_files"
+            - name: CACHE_DIR
+              value: "/app/.cache"
+            - name: INTERNAL_TOKEN
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-auth, key: INTERNAL_TOKEN }
+            - name: LINK_KEY_LOGIC_DATA
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-link, key: LINK_KEY_LOGIC_DATA }
+            - name: LINK_ENCRYPTION_REQUIRED
+              value: "true"
+          volumeMounts:
+            - name: cache
+              mountPath: /app/.cache
+            - name: demo
+              mountPath: /app/data_files
+          resources:
+            requests: { cpu: "100m", memory: "256Mi" }
+            limits:   { cpu: "500m", memory: "512Mi" }
+      volumes:
+        - name: cache
+          emptyDir: {}
+        - name: demo
+          nfs:
+            server: 192.168.1.34
+            # OSOBNY udział, pusty na starcie. NIE /mnt/Tank1/astrololo —
+            # to jest cała istota izolacji demo.
+            path: /mnt/Tank1/astrololo-demo
+---
+apiVersion: v1
+kind: Service
+metadata:
+  name: data-demo
+  namespace: astrololo
+spec:
+  type: ClusterIP
+  selector: { app: data-demo }
+  ports: [{ port: 8002, targetPort: 8002 }]
+---
+apiVersion: apps/v1
+kind: Deployment
+metadata:
+  name: logic-demo
+  namespace: astrololo
+spec:
+  replicas: 1
+  selector:
+    matchLabels: { app: logic-demo }
+  template:
+    metadata:
+      labels: { app: logic-demo }
+    spec:
+      containers:
+        - name: logic
+          image: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-logic:latest
+          ports: [{ containerPort: 8001 }]
+          env:
+            # JEDYNA różnica wobec produkcyjnej logiki — i zarazem cała izolacja.
+            - name: DATA_URL
+              value: "http://data-demo:8002"
+            - name: EPHEMERIS_ENGINE
+              value: "own"
+            - name: INTERNAL_TOKEN
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-auth, key: INTERNAL_TOKEN }
+            - name: LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-link, key: LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC }
+            - name: LINK_KEY_LOGIC_DATA
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-link, key: LINK_KEY_LOGIC_DATA }
+            - name: LINK_ENCRYPTION_REQUIRED
+              value: "true"
+            # Bez kluczy do modeli językowych. Astroklient nie umie o nie prosić,
+            # więc ich tu nie ma — czego nie ma w podzie, tego nie wyniesie.
+          resources:
+            requests: { cpu: "100m", memory: "128Mi" }
+            limits:   { cpu: "500m", memory: "512Mi" }
+---
+apiVersion: v1
+kind: Service
+metadata:
+  name: logic-demo
+  namespace: astrololo
+spec:
+  type: ClusterIP
+  selector: { app: logic-demo }
+  ports: [{ port: 8001, targetPort: 8001 }]

astrololo/astrodemo.yaml

@@ -0,0 +1,86 @@
+# astrodemo — wersja demonstracyjna (PRE-28).
+#
+# Osobna usługa o DWÓCH funkcjach: dodanie pliku bazy i zapytanie o interpretację
+# urodzeniową. Pozostałe funkcje nie są tu ukryte — nie ma ich w obrazie.
+#
+# IZOLACJA (PRE-29): astrodemo ma WŁASNĄ warstwę logiczną i WŁASNĄ warstwę
+# danych (astrodemo-stack.yaml), pracujące na osobnym, pustym na starcie
+# udziale. Oryginalne bazy interpretacyjne są dla demo NIEOSIĄGALNE.
+#
+# Wewnątrz demo każde konto ma własną pulę plików — swój podkatalog na tym
+# udziale — niewidoczną dla pozostałych kont. Dzięki temu demo można rozdawać
+# szeroko, a pliki jednego klienta da się później przenieść do pełnej aplikacji
+# jako jeden katalog (patrz README-astrodemo.md).
+apiVersion: apps/v1
+kind: Deployment
+metadata:
+  name: astrodemo
+  namespace: astrololo
+spec:
+  replicas: 1
+  selector:
+    matchLabels: { app: astrodemo }
+  template:
+    metadata:
+      labels: { app: astrodemo }
+    spec:
+      containers:
+        - name: astrodemo
+          image: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-astrodemo:latest
+          ports: [{ containerPort: 8005 }]
+          env:
+            # WŁASNA warstwa logiczna, wskazująca na WŁASNĄ warstwę danych.
+            # Wpisanie tu produkcyjnego `logic` cofnęłoby całą izolację demo
+            # jednym słowem — dlatego stoi to tuż obok siebie w jednym pliku.
+            - name: LOGIC_URL
+              value: "http://logic-demo:8001"
+            # Konto demo — WŁASNE, nie astrololo-auth. Sekret tworzony POZA repo
+            # (jak pozostałe), patrz README-astrodemo.md.
+            # KONTA DEMO — lista `login:sekret` po przecinku. Każde konto ma
+            # WŁASNĄ, niewidoczną dla pozostałych pulę baz (PRE-29), więc jedno
+            # wspólne konto oznaczałoby klientów oglądających swoje wgrania
+            # nawzajem. Sekrety najlepiej jako hash scrypt.
+            - name: ASTRODEMO_USERS
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-astrodemo, key: ASTRODEMO_USERS }
+            # Token międzywarstwowy i klucz łącza — TE SAME co prezentacja:
+            # demo nie jest furtką omijającą ochronę warstwy logicznej.
+            - name: INTERNAL_TOKEN
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-auth, key: INTERNAL_TOKEN }
+            - name: LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-link, key: LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC }
+            - name: LINK_ENCRYPTION_REQUIRED
+              value: "true"
+            # Klucz podpisu ciasteczek sesji (LOG-34). WYMAGANY — pod bez niego
+            # celowo nie wstaje. WŁASNY, nie ten z pełnej aplikacji: demo i produkcja
+            # nie mają powodu uznawać nawzajem swoich sesji, a wspólny klucz
+            # znaczyłby, że sesja z demo bywa ważna tam, gdzie nie powinna.
+            - name: SESSION_SECRET
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-astrodemo, key: SESSION_SECRET }
+            # Za Ingressem bezpośrednim rozmówcą jest pod Traefika. Bez tego limit
+            # liczyłby WSZYSTKICH do jednego wiadra i pierwsza osoba, która go
+            # wyklika, odcięłaby pozostałe.
+            - name: TRUST_PROXY
+              value: "true"
+            # Niższy niż w pełnej aplikacji: demo bywa udostępniane szerzej,
+            # a każde zapytanie sięga do treści baz.
+            - name: RATE_LIMIT_PER_MIN
+              value: "60"
+          resources:
+            requests: { cpu: "50m", memory: "96Mi" }
+            limits:   { cpu: "300m", memory: "256Mi" }
+---
+apiVersion: v1
+kind: Service
+metadata:
+  name: astrodemo
+  namespace: astrololo
+spec:
+  # ClusterIP — wejście z zewnątrz wyłącznie przez Ingress po https, tak samo
+  # jak prezentacja. Druga, nieszyfrowana droga byłaby obejściem PRE-16.
+  type: ClusterIP
+  selector: { app: astrodemo }
+  ports: [{ port: 8005, targetPort: 8005 }]

astrololo/data.yaml

@@ -44,6 +44,16 @@ spec:
             # zdążyłby wypuścić zapytanie jawnym tekstem, zanim dostanie odmowę.
             - name: LINK_ENCRYPTION_REQUIRED
               value: "true"
+            # Lustro baz w SQL (DAN-28). DSN w SEKRECIE, bo niesie hasło —
+            # w manifeście zostałoby w historii gita na zawsze.
+            #
+            # Sam adres nie przełącza jeszcze warstwy na SQL: o tym decyduje
+            # DATA_PROVIDER, które celowo zostaje na `excel`, dopóki lustro nie
+            # jest zaimplementowane i sprawdzone. Dzięki temu Postgres można
+            # wdrożyć i obejrzeć BEZ ryzyka dla działającego wyszukiwania.
+            - name: SQL_URL
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-postgres, key: SQL_URL }
           volumeMounts:
             - name: cache
               mountPath: /app/.cache

astrololo/image-updater.yaml

@@ -34,6 +34,10 @@ spec:
           imageName: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-presentation
         - alias: render
           imageName: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-render
+        # Wersja demo (PRE-28). Obraz, którego nie ma na tej liście, NIGDY się nie
+        # podbije, choćby CI go budowało — tak przez chwilę wisiał render na :latest.
+        - alias: astrodemo
+          imageName: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-astrodemo
   commonUpdateSettings:
     updateStrategy: newest-build
   writeBackConfig:

astrololo/ingress.yaml

@@ -73,3 +73,46 @@ spec:
             pathType: Prefix
             backend:
               service: { name: presentation, port: { number: 8000 } }
+---
+# ── astrodemo ──────────────────────────────────────────────────────────────
+# Osobny host, nie ścieżka pod astrololo.czernobog.pl. Ścieżka („/demo") dzieliłaby
+# z pełną aplikacją pochodzenie w rozumieniu przeglądarki, czyli i ciasteczka:
+# wejście do jednej ruszałoby sesję w drugiej. Osobny host trzyma je rozdzielnie.
+apiVersion: networking.k8s.io/v1
+kind: Ingress
+metadata:
+  name: astrodemo
+  namespace: astrololo
+  annotations:
+    traefik.ingress.kubernetes.io/router.entrypoints: websecure
+    traefik.ingress.kubernetes.io/router.middlewares: astrololo-security-headers@kubernetescrd
+spec:
+  tls:
+    - hosts: [astrodemo.czernobog.pl]
+      secretName: astrololo-tls           # ten sam certyfikat obejmuje oba hosty (tls.yaml)
+  rules:
+    - host: astrodemo.czernobog.pl
+      http:
+        paths:
+          - path: /
+            pathType: Prefix
+            backend:
+              service: { name: astrodemo, port: { number: 8005 } }
+---
+apiVersion: networking.k8s.io/v1
+kind: Ingress
+metadata:
+  name: astrodemo-redirect
+  namespace: astrololo
+  annotations:
+    traefik.ingress.kubernetes.io/router.entrypoints: web
+    traefik.ingress.kubernetes.io/router.middlewares: astrololo-redirect-https@kubernetescrd
+spec:
+  rules:
+    - host: astrodemo.czernobog.pl
+      http:
+        paths:
+          - path: /
+            pathType: Prefix
+            backend:
+              service: { name: astrodemo, port: { number: 8005 } }

astrololo/kustomization.yaml

@@ -2,18 +2,23 @@ apiVersion: kustomize.config.k8s.io/v1beta1
 kind: Kustomization
 resources:
   - namespace.yaml
+  - postgres.yaml # lustro baz Excela w SQL (DAN-28) — sekret astrololo-postgres POZA repo
   - data.yaml
   - logic.yaml
+  - astrodemo-stack.yaml # OSOBNA warstwa danych i logiki dla demo (PRE-29)
+  - astrodemo.yaml # wersja demo (PRE-28) — sekret astrololo-astrodemo POZA repo
   - presentation.yaml
   - render.yaml # składanie raportu PDF (PRE-24), osobny obraz z TeX Live
   - tls.yaml # certyfikat z własnego CA (wymaga cert-managera)
   - ingress.yaml # wejście po https + przekierowanie z http
 images:
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-data
-    newTag: baf4e0e3
+    newTag: 10ade555
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-logic
-    newTag: baf4e0e3
+    newTag: 10ade555
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-render
-    newTag: aec3f843
+    newTag: latest
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-presentation
-    newTag: baf4e0e3
+    newTag: 10ade555
+  - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-astrodemo
+    newTag: fd79513c

astrololo/postgres.yaml

@@ -0,0 +1,150 @@
+# Postgres — lustro baz Excela w SQL (DAN-28).
+#
+# DLACZEGO POSTGRES, A NIE SQLITE. Nie ze względu na skalę: dzisiejszy zbiór to
+# ~54 tys. wierszy, przy których SQLite bywa szybszy. Powodem jest WYSZUKIWANIE
+# w nieznormalizowanym, polskim tekście — `pg_trgm` (dopasowanie rozmyte, literówki)
+# i `unaccent` (ogonki) nie mają w SQLite taniego zamiennika, a to jest główna
+# funkcja programu, nie dodatek. Drugi powód: `pg_advisory_lock` sprawia, że model
+# sesji z atomowym commitem przestaje zakładać „jedna replika na zawsze".
+#
+# TO LUSTRO, NIE ŹRÓDŁO PRAWDY. Źródłem są pliki Excela na NFS. Utrata tej bazy
+# NIE JEST utratą danych — odbudowuje się z plików. Dlatego kopie zapasowe są tu
+# OPCJONALNE, a wolumen może stać na local-path.
+---
+apiVersion: v1
+kind: PersistentVolumeClaim
+metadata:
+  name: postgres-data
+  namespace: astrololo
+spec:
+  accessModes: [ReadWriteOnce]
+  # local-path (domyślny provisioner k3s), NIE NFS. Postgres zakłada semantykę
+  # blokad i fsync, której NFS nie gwarantuje — to klasyczne źródło uszkodzenia
+  # bazy przy nagłym restarcie. Ceną jest przywiązanie do węzła; przy luście
+  # odtwarzalnym z Excela to akceptowalne.
+  storageClassName: local-path
+  resources:
+    requests:
+      storage: 5Gi
+---
+apiVersion: v1
+kind: ConfigMap
+metadata:
+  name: postgres-init
+  namespace: astrololo
+data:
+  # UWAGA: skrypty z /docker-entrypoint-initdb.d/ uruchamiają się WYŁĄCZNIE przy
+  # pierwszej inicjalizacji, na pustym katalogu danych. Dopisanie tu rozszerzenia
+  # PO utworzeniu bazy nic nie zrobi — trzeba je wtedy założyć ręcznie (patrz
+  # README-postgres.md, sekcja „Dodanie rozszerzenia do istniejącej bazy").
+  01-extensions.sql: |
+    -- Dopasowanie rozmyte: similarity(), operator %, indeksy GIN po trigramach.
+    -- To jest powód, dla którego stoi tu Postgres, a nie SQLite.
+    CREATE EXTENSION IF NOT EXISTS pg_trgm;
+    -- Zdejmowanie ogonków: „różdżka" ma się znaleźć na „rozdzka".
+    CREATE EXTENSION IF NOT EXISTS unaccent;
+
+    -- Schemat na lustro. Osobny, żeby purge i odbudowa nie musiały ruszać
+    -- niczego w `public` i żeby `DROP SCHEMA mirror CASCADE` był bezpiecznym
+    -- „wyczyść wszystko i wczytaj od nowa".
+    CREATE SCHEMA IF NOT EXISTS mirror;
+
+    -- Rejestr luster: co, z jakiego pliku, o jakim skrócie i kiedy wczytane.
+    -- Zgodność pliku z tabelą poznajemy po sha256 — nazwa pliku nie wystarcza,
+    -- bo treść potrafi się zmienić bez zmiany nazwy.
+    CREATE TABLE IF NOT EXISTS mirror.registry (
+      table_name   text PRIMARY KEY,
+      source_path  text NOT NULL UNIQUE,
+      sha256       text NOT NULL,
+      row_count    integer NOT NULL DEFAULT 0,
+      loaded_at    timestamptz NOT NULL DEFAULT now(),
+      active       boolean NOT NULL DEFAULT false
+    );
+    CREATE INDEX IF NOT EXISTS registry_active_idx ON mirror.registry (active);
+---
+apiVersion: apps/v1
+kind: Deployment
+metadata:
+  name: postgres
+  namespace: astrololo
+spec:
+  replicas: 1
+  # Recreate, NIE RollingUpdate: wolumen jest ReadWriteOnce, a dwa procesy
+  # Postgresa na jednym katalogu danych to uszkodzona baza. Rolling próbowałby
+  # wstać z nowym podem, zanim stary zejdzie.
+  strategy:
+    type: Recreate
+  selector:
+    matchLabels: { app: postgres }
+  template:
+    metadata:
+      labels: { app: postgres }
+    spec:
+      containers:
+        - name: postgres
+          # Wersja PRZYPIĘTA i celowo poza image-updaterem: podbicie majora
+          # Postgresa wymaga migracji katalogu danych, więc nie może się zdarzyć
+          # samo, w nocy, przy okazji builda aplikacji.
+          image: postgres:17
+          ports: [{ containerPort: 5432, name: postgres }]
+          env:
+            - name: POSTGRES_DB
+              value: astrololo
+            - name: POSTGRES_USER
+              value: astrololo
+            - name: POSTGRES_PASSWORD
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-postgres, key: POSTGRES_PASSWORD }
+            # PGDATA w PODKATALOGU montowanego wolumenu. Katalog główny wolumenu
+            # potrafi zawierać wpisy systemu plików (np. lost+found), a initdb
+            # odmawia inicjalizacji w niepustym katalogu.
+            - name: PGDATA
+              value: /var/lib/postgresql/data/pgdata
+            # C.UTF-8 zamiast pl_PL.UTF-8: dopasowanie tekstu robimy przez
+            # unaccent i pg_trgm, nie przez collation, a locale pl_PL wymagałoby
+            # obrazu z wygenerowanymi lokalizacjami. Gdyby kiedyś potrzebne było
+            # polskie SORTOWANIE, dokłada się collation ICU na konkretnej kolumnie.
+            - name: POSTGRES_INITDB_ARGS
+              value: "--encoding=UTF8 --locale=C.UTF-8"
+          volumeMounts:
+            - name: data
+              mountPath: /var/lib/postgresql/data
+            - name: init
+              mountPath: /docker-entrypoint-initdb.d
+              readOnly: true
+          # pg_isready, nie zwykły TCP: gniazdo słucha, zanim baza przyjmuje
+          # zapytania, więc sonda po porcie przepuściłaby ruch za wcześnie.
+          readinessProbe:
+            exec:
+              command: ["pg_isready", "-U", "astrololo", "-d", "astrololo", "-q"]
+            initialDelaySeconds: 5
+            periodSeconds: 5
+          livenessProbe:
+            exec:
+              command: ["pg_isready", "-U", "astrololo", "-d", "astrololo", "-q"]
+            initialDelaySeconds: 30
+            periodSeconds: 20
+            failureThreshold: 6
+          resources:
+            requests: { cpu: "100m", memory: "256Mi" }
+            limits:   { cpu: "1000m", memory: "1Gi" }
+      volumes:
+        - name: data
+          persistentVolumeClaim:
+            claimName: postgres-data
+        - name: init
+          configMap:
+            name: postgres-init
+---
+apiVersion: v1
+kind: Service
+metadata:
+  name: postgres
+  namespace: astrololo
+spec:
+  # ClusterIP i tylko ClusterIP. Baza nie ma żadnego powodu być widoczna poza
+  # klastrem; dostęp z zewnątrz robi się przez `kubectl port-forward` na czas
+  # jednej sesji (patrz README-postgres.md).
+  type: ClusterIP
+  selector: { app: postgres }
+  ports: [{ port: 5432, targetPort: 5432 }]

astrololo/presentation.yaml

@@ -32,6 +32,13 @@ spec:
                 secretKeyRef: { name: astrololo-auth, key: INTERNAL_TOKEN }
             - name: APP_USER
               value: "astrololo"
+            # Klucz podpisu ciasteczek sesji (LOG-34). WYMAGANY — pod bez niego
+            # celowo nie wstaje: usługa z kontami, ale bez klucza, nie umiałaby
+            # odróżnić ważnej sesji od podrobionej. Rotacja tego klucza WYLOGOWUJE
+            # WSZYSTKICH, i tak ma być — to jest awaryjny wyłącznik.
+            - name: SESSION_SECRET
+              valueFrom:
+                secretKeyRef: { name: astrololo-auth, key: SESSION_SECRET }
             - name: RATE_LIMIT_PER_MIN
               value: "120"                       # 0 = bez limitu
             # Aplikacja stoi za Ingressem, więc bezpośrednim rozmówcą jest zawsze
@@ -66,12 +73,20 @@ spec:
             - name: ACCOUNTS_FILE
               value: "/app/state/accounts.json"
           volumeMounts:
-            # subPath, NIE cały udział: prezentacja dostaje wyłącznie własny
+            # OSOBNY UDZIAŁ, nie podkatalog udziału z bazami. Pierwsza wersja
-            # podkatalog i nie widzi baz interpretacyjnych. Zamontowanie tu całego
+            # montowała /mnt/Tank1/astrololo z subPath — i nie wstała:
-            # /mnt/Tank1/astrololo obeszłoby bokiem zamknięcie dostępu z DAN-25.
+            # „failed to create subPath directory”. Powód był podwójny i oba razy
+            # ten sam brak: udział z bazami jest wyeksportowany `ro: true`
+            # z `root_squash` (DAN-25), więc (1) kubelet nie mógł utworzyć
+            # podkatalogu, a (2) gdyby nawet mógł, aplikacja i tak nie zapisałaby
+            # tam pliku kont.
+            #
+            # Osobny udział rozwiązuje to bez naruszania DAN-25: udział z bazami
+            # ZOSTAJE tylko do odczytu, a konta mają własne, małe miejsce.
+            # Przy okazji znika subPath, czyli znika potrzeba, żeby kubelet
+            # cokolwiek zakładał — katalog istnieje, bo jest korzeniem udziału.
             - name: state
               mountPath: /app/state
-              subPath: presentation-state
           resources:
             requests: { cpu: "100m", memory: "128Mi" }
             limits:   { cpu: "300m", memory: "256Mi" }
@@ -79,7 +94,9 @@ spec:
         - name: state
           nfs:
             server: 192.168.1.34
-            path: /mnt/Tank1/astrololo
+            # Udział WYŁĄCZNIE na stan prezentacji (konta z PRE-27). Wymaga
+            # utworzenia na TrueNAS — patrz README-stan-prezentacji.md.
+            path: /mnt/Tank1/astrololo-state
 ---
 apiVersion: v1
 kind: Service

astrololo/tls.yaml

@@ -59,6 +59,9 @@ spec:
   commonName: astrololo.czernobog.pl
   dnsNames:
     - astrololo.czernobog.pl
+    # Jeden certyfikat na oba hosty. Osobny wymagałby osobnego sekretu i osobnego
+    # odnawiania, a to ten sam klaster i ten sam wystawca.
+    - astrodemo.czernobog.pl
   duration: 2160h                         # 90 dni
   renewBefore: 720h                       # 30 dni zapasu
   privateKey: { algorithm: ECDSA, size: 256, rotationPolicy: Always }

conjurer/bot.yaml

@@ -31,6 +31,19 @@ spec:
             # Where the librarian sends THIS bot's results/pongs back to (its own
             # NodePort). Lets one librarian serve both bots - see deploy-bot.yaml.
             - { name: CONJURER_SELF_CALLBACK,     value: "http://192.168.1.73:32442" }
+            # Self-hosted models (Ollama). No API key - the endpoint IS the
+            # configuration, and the backend stays unselectable while unset.
+            # Pick a model at runtime with: $gadaj_teraz ollama <model>
+            # ($modele_ai lists what the server actually has pulled).
+            - { name: CONJURER_OLLAMA_URL,        value: "http://192.168.1.72:11434" }
+            # The server currently has exactly one model pulled (verified via
+            # /v1/models): gemma4:e2b. Without this the built-in default
+            # (llama3.1:8b) would be requested and every reply would fail.
+            - { name: CONJURER_OLLAMA_MODEL,      value: "gemma4:e2b" }
+            # Self-hosted generation is far slower than a hosted API, especially
+            # the first request after the model is evicted from VRAM. Applies to
+            # every backend, so keep it only as high as you actually need.
+            - { name: CONJURER_AI_TIMEOUT_SECONDS, value: "240" }
           volumeMounts:
             - { name: data,  mountPath: /data }
             - { name: netrc, mountPath: /secrets, readOnly: true }

conjurer/deploy-bot.yaml

@@ -51,6 +51,19 @@ spec:
             # query and answers results/pongs HERE - so it serves this bot AND the
             # test bot from one instance, no CONJURER_MAIN_BOT repointing needed.
             - { name: CONJURER_SELF_CALLBACK,     value: "http://192.168.1.73:32443" }
+            # Self-hosted models (Ollama). No API key - the endpoint IS the
+            # configuration, and the backend stays unselectable while unset.
+            # Pick a model at runtime with: $gadaj_teraz ollama <model>
+            # ($modele_ai lists what the server actually has pulled).
+            - { name: CONJURER_OLLAMA_URL,        value: "http://192.168.1.72:11434" }
+            # The server currently has exactly one model pulled (verified via
+            # /v1/models): gemma4:e2b. Without this the built-in default
+            # (llama3.1:8b) would be requested and every reply would fail.
+            - { name: CONJURER_OLLAMA_MODEL,      value: "gemma4:e2b" }
+            # Self-hosted generation is far slower than a hosted API, especially
+            # the first request after the model is evicted from VRAM. Applies to
+            # every backend, so keep it only as high as you actually need.
+            - { name: CONJURER_AI_TIMEOUT_SECONDS, value: "240" }
           volumeMounts:
             - { name: data,  mountPath: /data }
             - { name: netrc, mountPath: /secrets, readOnly: true }

conjurer/kustomization.yaml

@@ -8,9 +8,9 @@ resources:
   - deploy-bot-backup.yaml
 images:
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/conjurer-librarian
-    newTag: ae1bd677
+    newTag: fdc1fa18
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/conjurer-bot
-    newTag: fbd1ec9f
+    newTag: fdc1fa18
   # Production bot channel - only bumped when a [deploy]-tagged build appears.
   # Bootstrapped to fbd1ec9f: that's the image the first [deploy] build (merge
   # of conjurer#20) promoted to conjurer-bot-deploy. From here the image-updater