docs(nfs): po zmianie eksportu rollout restart nie wystarcza

Najdroższy czasowo moment pierwszego wdrożenia, więc zapisany wprost.

FAKT: eksport poprawiony (mapall_user), usługa NFS zrestartowana, pod
zrestartowany przez `rollout restart` — a zapis z poda nadal odbijał się
o Permission denied. Jednocześnie ręczne zamontowanie TEGO SAMEGO eksportu
z TEGO SAMEGO węzła pozwalało pisać.

HIPOTEZA (niepotwierdzona u źródła): jądro współdzieli strukturę montowania NFS
między montowania tego samego eksportu na węźle, razem z cache odpowiedzi ACCESS.
`rollout restart` zostawia stary i nowy pod na chwilę współistniejące — widać to
w jego własnym logu jako „1 old replicas are pending termination" — więc
montowanie ani na moment nie zostaje bez użytkownika i nowy pod dziedziczy
odpowiedź sprzed zmiany.

ROZWIĄZANIE (zweryfikowane): zejść do zera replik, poczekać na zniknięcie podów,
wrócić do jednej. W ArgoCD ten sam skutek daje force delete poda.

Dopisany też test rozdzielający winę serwera od winy klienta: ręczny montaż
z węzła z pominięciem Kubernetesa. SERWER-OK przy jednoczesnej odmowie w podzie
znaczy, że na NAS-ie nie ma czego poprawiać — i oszczędza rundy zmian
w konfiguracji udziału, które niczego nie dają.

Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>

astrololo/README-stan-prezentacji.md

@@ -0,0 +1,279 @@
+# Udział na stan prezentacji — `astrololo-state`
+
+Potrzebny do kont zakładanych z ekranu „Konta" (PRE-27). **Bez niego pod
+`presentation` nie wstanie.**
+
+---
+
+## Dlaczego osobny udział, a nie podkatalog
+
+Pierwsza wersja montowała `/mnt/Tank1/astrololo` z `subPath: presentation-state`
+i pod stanął w `CreateContainerConfigError`:
+
+```
+failed to create subPath directory for volumeMount "state" of container "presentation"
+```
+
+Przyczyna była podwójna i za każdym razem ta sama: udział z bazami jest
+wyeksportowany **`ro: true` z `root_squash`** (patrz runbook DAN-25 w repo
+aplikacji). Zatem:
+
+1. kubelet nie mógł utworzyć podkatalogu — bo udział jest tylko do odczytu,
+2. a gdyby nawet mógł, aplikacja i tak nie zapisałaby tam pliku kont.
+
+**Osobny udział rozwiązuje to bez ruszania DAN-25.** Udział z bazami zostaje tylko
+do odczytu; konta dostają własne, małe miejsce. Przy okazji znika `subPath`, czyli
+znika potrzeba, żeby kubelet cokolwiek zakładał — katalog istnieje, bo jest
+korzeniem udziału.
+
+---
+
+## Krok 1 — dataset i udział na TrueNAS
+
+Po SSH na NAS (192.168.1.34). Konwencja jak w DAN-25: **nie edytujemy
+`/etc/exports` ręcznie**, tylko przez `midclt`.
+
+```bash
+# dataset
+sudo zfs create Tank1/astrololo-state
+```
+
+Jeśli `Tank1` nie jest pulą ZFS albo wolisz zwykły katalog:
+
+```bash
+sudo mkdir -p /mnt/Tank1/astrololo-state
+```
+
+### Właściciel i prawa — TU JEST NAJCZĘSTSZY BŁĄD
+
+Kontenery aplikacji działają **jako root** (`uid=0`), a NFS domyślnie stosuje
+**`root_squash`**: root z klienta NIE jest rootem na udziale — ląduje jako
+`nobody`. Świeży dataset ma prawa `drwxrwx--- root root`, czyli **nic dla
+„innych"** — i dlatego zapis odbija się o `Permission denied`, mimo że `ls`
+w podzie pokazuje `root root`.
+
+To myli, bo `ls` pokazuje właściciela KATALOGU, a nie to, kim jest dla serwera
+proces, który próbuje pisać.
+
+Do wyboru dwa rozwiązania. Oba trzeba ustawić **przy eksporcie** (niżej), tu
+tylko przygotowujemy katalog.
+
+**A. Prościej — bez zakładania użytkownika.** Katalog zostaje `root:root 770`,
+a przy eksporcie ustawiamy `mapall_user: "root"`. To wyłącza squash **dla tego
+jednego udziału**. Zasięg jest wąski: eksportowany jest wyłącznie ten katalog,
+montują go tylko trzy węzły k8s, leży w nim jeden plik. Nic nie trzeba robić —
+świeży dataset ma już właściwe prawa.
+
+**B. Czyściej — dedykowany użytkownik.** Zakładasz w UI TrueNAS
+nieuprzywilejowanego użytkownika (np. `astrololo`), a potem:
+
+```bash
+sudo chown -R astrololo:astrololo /mnt/Tank1/astrololo-state
+sudo chmod 770 /mnt/Tank1/astrololo-state
+```
+
+i przy eksporcie podstawiasz go w `mapall_user`. Efekt ten sam, bez oddawania
+roota — kosztem jednego użytkownika więcej do pamiętania.
+
+> Istniejących użytkowników sprawdzisz przez:
+> `midclt call user.query | python3 -c "import sys,json;[print(u['uid'], u['username']) for u in json.load(sys.stdin)]"`
+
+> **Czego NIE robić:** `chmod 777`. Zadziała, ale uczyni katalog zapisywalnym dla
+> każdego lokalnego użytkownika NAS-a — a leżą tam hashe haseł, więc jest to plik
+> wrażliwszy niż same bazy Excela.
+
+### Eksport NFS
+
+> **Najpierw sprawdź, czy udziału już nie ma.** `sharing.nfs.create` odmawia
+> z komunikatem `Export conflict`, jeśli ten sam katalog jest już eksportowany —
+> wtedy trzeba go **zaktualizować**, nie tworzyć.
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.query '[["path","=","/mnt/Tank1/astrololo-state"]]' \
+  | python3 -m json.tool
+```
+
+**Pusta lista `[]`** — udziału nie ma, twórz:
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.create '{
+  "path": "/mnt/Tank1/astrololo-state",
+  "comment": "astrololo — stan prezentacji (konta PRE-27)",
+  "hosts": ["192.168.1.73", "192.168.1.80", "192.168.1.81"],
+  "enabled": true,
+  "ro": false,
+  "mapall_user": "root",
+  "mapall_group": "root"
+}'
+```
+
+**Coś zwróciło** — weź `id` z wyniku i zaktualizuj (podstaw `<ID>`):
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.update <ID> '{
+  "hosts": ["192.168.1.73", "192.168.1.80", "192.168.1.81"],
+  "enabled": true,
+  "ro": false,
+  "mapall_user": "root",
+  "mapall_group": "root"
+}'
+```
+
+> Wybrałeś wariant B? Podstaw swojego użytkownika zamiast `root` w obu polach.
+
+| ustawienie | po co |
+|---|---|
+| `hosts` zawężone | te same trzy węzły k8s co w DAN-25 — nikt inny nie zamontuje |
+| `ro: false` | **musi być zapisywalny**, inaczej konta się nie zapiszą |
+| `mapall_user` | cały ruch z tych hostów pisze jako JEDEN użytkownik, niezależnie od UID w kontenerze — bez tego `root_squash` zamienia roota z poda na `nobody`, który nie ma praw do katalogu |
+
+> Podstaw swoje adresy węzłów, jeśli się zmieniły. Aktualne:
+> `kubectl get nodes -o wide`
+
+---
+
+### Sprawdź, co serwer FAKTYCZNIE eksportuje
+
+Konfiguracja udziału i stan eksportu to **dwie różne rzeczy**: zapisana
+konfiguracja nie znaczy, że usługa ją przeładowała. To jest prawda:
+
+```bash
+sudo exportfs -v | grep -A1 astrololo
+```
+
+Muszą być **dwa** wpisy: `/mnt/Tank1/astrololo` (z `ro`) oraz
+`/mnt/Tank1/astrololo-state` (z `rw`), oba z listą trzech węzłów.
+
+Jeśli `astrololo-state` **nie ma na liście**, mimo że `sharing.nfs.query` go
+pokazuje — usługa nie przeładowała eksportów:
+
+```bash
+midclt call service.restart nfs
+sudo exportfs -v | grep astrololo-state
+```
+
+---
+
+## Krok 2 — sprawdź z węzła, ZANIM wdrożysz
+
+To jest ten test, którego zabrakło za pierwszym razem:
+
+```bash
+ssh 192.168.1.73 'sudo mount -t nfs 192.168.1.34:/mnt/Tank1/astrololo-state /mnt/test \
+  && sudo touch /mnt/test/proba && echo "ZAPIS DZIAŁA" \
+  && sudo rm /mnt/test/proba; sudo umount /mnt/test'
+```
+
+Musi wypisać **`ZAPIS DZIAŁA`**.
+
+| co widzisz | co to znaczy |
+|---|---|
+| `Permission denied` przy `touch` | montowanie działa, brakuje praw — wróć do właściciela katalogu i `mapall_user` |
+| `access denied by server while mounting` | serwer nie wpuszcza w ogóle: sprawdź `exportfs -v` (czy eksport istnieje i przeładowany), `enabled: true` w udziale oraz czy adres węzła jest na liście `hosts` |
+| `No such file or directory` | katalog `/mnt/Tank1/astrololo-state` nie istnieje na NAS-ie |
+| montuje się tylko z `-o vers=3` | negocjacja wersji: dopisz `mountOptions` w manifeście albo włącz NFSv4 w `midclt call nfs.config` |
+
+Adresy węzłów sprawdzisz przez `kubectl get nodes -o wide` — jeśli któryś się
+zmienił od czasu DAN-25, lista `hosts` jest nieaktualna i to wystarczy, żeby
+serwer odmówił.
+
+---
+
+## Krok 3 — wdróż i sprawdź
+
+```bash
+kubectl apply -k astrololo
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/presentation
+```
+
+Sprawdź, że aplikacja faktycznie umie tam zapisać — załóż konto testowe
+na ekranie „Konta", a potem:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/presentation -- ls -l /app/state/
+```
+
+Oczekiwane: plik `accounts.json`.
+
+---
+
+## Jeśli mimo wszystko `Permission denied`
+
+Trzy komendy, w tej kolejności:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/presentation -- sh -c 'id; ls -ld /app/state; touch /app/state/proba && echo ZAPIS-OK || echo ZAPIS-NIE'
+```
+
+```bash
+midclt call sharing.nfs.query '[["path","=","/mnt/Tank1/astrololo-state"]]' \
+  | python3 -c "import sys,json;[print('ro:', s['ro'], '| mapall:', s.get('mapall_user'), '| hosts:', s['hosts']) for s in json.load(sys.stdin)]"
+```
+
+```bash
+sudo ls -ld /mnt/Tank1/astrololo-state
+```
+
+Zestaw, który DZIAŁA: kontener jako `uid=0(root)`, udział z `ro: false`
+i `mapall: root`, katalog `drwxrwx--- root root`.
+
+### ⚠️ Po zmianie eksportu `rollout restart` NIE WYSTARCZA
+
+To kosztowało najwięcej czasu przy pierwszym wdrożeniu, więc zapisane wprost.
+
+**Objaw:** eksport poprawiony, `service.restart nfs` wykonany, pod zrestartowany —
+a zapis z poda nadal odbija się o `Permission denied`. Przy czym **ręczne
+zamontowanie tego samego eksportu z tego samego węzła działa** i pozwala pisać.
+
+**Co z tym zrobić:** doprowadzić do stanu, w którym ŻADEN pod nie trzyma tego
+montowania.
+
+```bash
+kubectl -n astrololo scale deploy/presentation --replicas=0
+kubectl -n astrololo wait --for=delete pod -l app=presentation --timeout=90s
+kubectl -n astrololo scale deploy/presentation --replicas=1
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/presentation
+```
+
+`rollout restart` tego nie osiąga, bo stary i nowy pod na chwilę WSPÓŁISTNIEJĄ —
+w logu widać `1 old replicas are pending termination`. Montowanie ani na moment
+nie zostaje bez użytkownika. (W ArgoCD ten sam skutek daje `force delete` poda.)
+
+**Dlaczego (hipoteza, nie potwierdzona u źródła):** jądro współdzieli strukturę
+montowania NFS między montowania tego samego eksportu na węźle, razem z cache
+odpowiedzi ACCESS. Nowy pod podpina się do żywego montowania i dziedziczy
+odpowiedź sprzed zmiany eksportu.
+
+**Test, który rozstrzyga, czy winny jest serwer czy klient** — montaż ręczny
+z węzła, z pominięciem Kubernetesa:
+
+```bash
+ssh <węzeł> 'sudo mkdir -p /mnt/t && sudo mount -t nfs 192.168.1.34:/mnt/Tank1/astrololo-state /mnt/t \
+  && sudo touch /mnt/t/proba && echo SERWER-OK || echo SERWER-NIE; sudo umount /mnt/t'
+```
+
+`SERWER-OK` przy jednoczesnym `Permission denied` w podzie znaczy, że konfiguracja
+NAS-a jest dobra i **nie ma czego na nim poprawiać** — problem jest po stronie
+klienta.
+
+Osobno pamiętaj: sama zmiana konfiguracji udziału nie przeładowuje eksportów.
+Po każdej zmianie `midclt call service.restart nfs`.
+
+---
+
+## Odkręcenie
+
+```bash
+# ID udziału
+midclt call sharing.nfs.query | python3 -c "import sys,json;[print(s['id'], s.get('path')) for s in json.load(sys.stdin)]"
+midclt call sharing.nfs.delete <ID>
+```
+
+---
+
+## Uwaga na przyszłość: DAN-27 uderzy w tę samą ścianę
+
+Zarządzanie plikami baz (wgrywanie, archiwizacja, kasowanie) wymaga zapisu do
+**udziału z bazami** — a ten jest `ro: true`. Ten runbook tego **nie rozwiązuje**
+i celowo nie rusza DAN-25: to osobna decyzja, bo oznacza rezygnację z gwarancji,
+że baz nie da się zmienić przez NFS. Patrz PR `feat/pliki-zapis`.

astrololo/README.md

@@ -23,6 +23,16 @@ Ten plik **celowo nie jest w `kustomization.yaml`**: resource stoi w ns `argocd`
 (poza namespace docelowym aplikacji), a to konfiguracja kontrolera, który wdraża tę
 aplikację — nakładamy go ręcznie, w repo trzymamy dla odtwarzalności i historii.
 
+## ⚠️ Udział `astrololo-state` — wymagany przez konta (PRE-27)
+
+Pod `presentation` **nie wstanie bez niego** (`CreateContainerConfigError:
+failed to create subPath directory`). Osobny runbook:
+**[README-stan-prezentacji.md](README-stan-prezentacji.md)**.
+
+Krótko: udział z bazami jest wyeksportowany `ro` (DAN-25), więc konta nie mogą tam
+mieszkać — dostają własny, mały udział `/mnt/Tank1/astrololo-state`, zapisywalny,
+zawężony do tych samych węzłów.
+
 ## ⚠️ Sekret `astrololo-auth` — utwórz PRZED wdrożeniem
 
 Aplikacja wystawia treść **oryginalnych baz interpretacyjnych**, dlatego wymaga

astrololo/kustomization.yaml

@@ -10,10 +10,10 @@ resources:
   - ingress.yaml # wejście po https + przekierowanie z http
 images:
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-data
-    newTag: 70c83cfc
+    newTag: baf4e0e3
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-logic
-    newTag: 70c83cfc
+    newTag: baf4e0e3
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-render
-    newTag: latest
+    newTag: aec3f843
   - name: gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo-presentation
-    newTag: 70c83cfc
+    newTag: a8339659

astrololo/presentation.yaml

@@ -60,9 +60,36 @@ spec:
                 secretKeyRef: { name: astrololo-link, key: LINK_KEY_PRESENTATION_RENDER }
             - name: LINK_ENCRYPTION_REQUIRED
               value: "true"
+            # Konta zakładane z ekranu „Konta" (PRE-26). Konto administracyjne
+            # zostaje w APP_USER/APP_PASSWORD powyżej — celowo, bo dzięki temu
+            # NIE DA SIĘ go skasować ani ograniczyć z aplikacji.
+            - name: ACCOUNTS_FILE
+              value: "/app/state/accounts.json"
+          volumeMounts:
+            # OSOBNY UDZIAŁ, nie podkatalog udziału z bazami. Pierwsza wersja
+            # montowała /mnt/Tank1/astrololo z subPath — i nie wstała:
+            # „failed to create subPath directory”. Powód był podwójny i oba razy
+            # ten sam brak: udział z bazami jest wyeksportowany `ro: true`
+            # z `root_squash` (DAN-25), więc (1) kubelet nie mógł utworzyć
+            # podkatalogu, a (2) gdyby nawet mógł, aplikacja i tak nie zapisałaby
+            # tam pliku kont.
+            #
+            # Osobny udział rozwiązuje to bez naruszania DAN-25: udział z bazami
+            # ZOSTAJE tylko do odczytu, a konta mają własne, małe miejsce.
+            # Przy okazji znika subPath, czyli znika potrzeba, żeby kubelet
+            # cokolwiek zakładał — katalog istnieje, bo jest korzeniem udziału.
+            - name: state
+              mountPath: /app/state
           resources:
             requests: { cpu: "100m", memory: "128Mi" }
             limits:   { cpu: "300m", memory: "256Mi" }
+      volumes:
+        - name: state
+          nfs:
+            server: 192.168.1.34
+            # Udział WYŁĄCZNIE na stan prezentacji (konta z PRE-27). Wymaga
+            # utworzenia na TrueNAS — patrz README-stan-prezentacji.md.
+            path: /mnt/Tank1/astrololo-state
 ---
 apiVersion: v1
 kind: Service