diff --git a/astrololo/README.md b/astrololo/README.md
index d887e7f..a9859b1 100644
--- a/astrololo/README.md
+++ b/astrololo/README.md
@@ -29,6 +29,49 @@ Runbook: **[README-pliki.md](README-pliki.md)**. Ekran „Pliki" wymaga zapisu d
 udziału z bazami, więc znosi gwarancję z DAN-25, że baz nie da się zmienić przez
 NFS. Co zostaje z zabezpieczeń i jak to wdrożyć — w runbooku.
 
+## ⚠️ Wymóg węzłów: klient NFS
+
+Wszystkie warstwy montują udziały z NAS-a, więc **każdy węzeł, na którym może
+wylądować pod, musi mieć klienta NFS**. Bez niego kubelet nie zamontuje wolumenu:
+
+```
+mount: ... bad option; for several filesystems (e.g. nfs, cifs) you might need
+a /sbin/mount.<type> helper program
+```
+
+Ten komunikat **nie oznacza problemu z udziałem ani z uprawnieniami** — serwer
+w ogóle nie został zapytany. Jądro nie znalazło programu pomocniczego
+`/sbin/mount.nfs`.
+
+### Sprawdzenie
+
+```bash
+for N in 192.168.1.73 192.168.1.80 192.168.1.81; do
+  printf "%-15s " "$N"
+  ssh hammer@$N 'test -x /sbin/mount.nfs && echo MA-KLIENTA || echo BRAK-KLIENTA'
+done
+```
+
+### Instalacja
+
+```bash
+ssh hammer@<węzeł> 'sudo apt-get update && sudo apt-get install -y nfs-common'
+```
+
+> **Na WSZYSTKICH węzłach, nie tylko na tym, gdzie pod stoi teraz.** Braku na
+> pozostałych nie widać, dopóki scheduler tam czegoś nie przeniesie — a wtedy
+> awaria wygląda na nagłą, choć przyczyna leżała od dawna. Dokładnie tak wyszło
+> za pierwszym razem: pody działały miesiącami na jednym węźle, aż zejście do
+> zera replik przy innej naprawie przeplanowało je gdzie indziej.
+
+### Skąd wiadomo, że to TO
+
+| komunikat | co znaczy |
+|---|---|
+| `bad option ... mount.<type> helper program` | **brak `nfs-common` na węźle** — serwer niepytany |
+| `access denied by server while mounting` | serwer odmawia: eksport nieprzeładowany, węzła nie ma na liście `hosts`, albo udział wyłączony |
+| `Permission denied` przy zapisie | montowanie działa, brakuje praw — patrz `mapall_user` i właściciel katalogu |
+
 ## ⚠️ Sekret `astrololo-auth` — utwórz PRZED wdrożeniem
 
 Aplikacja wystawia treść **oryginalnych baz interpretacyjnych**, dlatego wymaga