feat(bezpieczenstwo): szyfrowanie lacz miedzy warstwami AES-256-GCM (PRE-16)

Warstwy rozmawialy ze soba jawnym tekstem wewnatrz klastra. Token
miedzywarstwowy (LOG-32) mowil KTO pyta, ale nie ukrywal CZEGO dotyczy
odpowiedz — a plyna nia surowe wiersze oryginalnych baz interpretacyjnych,
czyli rdzen produktu. Kto podsluchal ruch wewnatrz sieci (drugi pod, mirror
portu na switchu, zrzut z wezla), mial je w calosci.

Nowy modul link_crypto (kopia w kazdej z trzech uslug — nie maja wspolnej
biblioteki; test pilnuje, ze kopie sa identyczne):
- AES-256-GCM na ciele kazdego zadania i odpowiedzi. GCM daje poufnosc I
  uwierzytelnienie naraz, wiec nie ma wariantu „zaszyfrowane, ale podatne na
  modyfikacje".
- DWA niezalezne klucze, po jednym na pare rozmowcow (prezentacja-logika,
  logika-dane). Przejecie klucza prezentacji nie otwiera warstwy danych, gdzie
  leza cale bazy. Z kazdego klucza lacza HKDF wyprowadza osobne podklucze na
  kierunek, wiec zadanie i odpowiedz nigdy nie szyfruja sie tym samym kluczem.
- Do materialu uwierzytelnianego (AAD) wchodza kierunek, sciezka, znacznik
  czasu i numer ramki — wiec ramki nie da sie przekleic na inny endpoint,
  odtworzyc po czasie (okno MAX_SKEW) ani przestawic w strumieniu.
- Strona serwerowa to czyste ASGI: podmienia cialo zanim zobaczy je FastAPI
  i przepuszcza odpowiedz strumieniowa kawalek po kawalku (okno postepu dziala
  dalej). Fail-closed: przy ustawionym kluczu jawne zadanie dostaje odmowe.

Najgrozniejszy blad wyszedl dopiero z PODSLUCHU prawdziwego gniazda, nie
z testow: klient BEZ klucza wysylal pytanie jawnym tekstem, ZANIM serwer zdazyl
odmowic. Odpowiedz byla chroniona, zapytanie juz nie — a to wlasnie ono niesie
sygnifikatory. Stad LINK_ENCRYPTION_REQUIRED: klient nie wysyla niczego, a
usluga nie wstaje, jesli klucza brak. Ta sama zasada co przy sekrecie logowania
— wolimy pod w CrashLoop niz usluge, ktora wstala i po cichu nie chroni niczego.

Klient prezentacji przepuszczony przez jeden punkt `_post()`: dopoki kazda
metoda skladala zadanie sama, dolozenie nowej znaczylo, ze latwo zapomniec
o tokenie albo kluczu (401 wyszedl juz raz dopiero na produkcji). Test
strukturalny rozszerzony: kazde wyjscie w dol musi miec i token, i klucz lacza,
a surowe httpx wolno tylko na sciezkach wyjetych spod szyfrowania (/health).

Weryfikacja:
- 23 testy link_crypto, w tym dowod, ze tajny opis NIE wystepuje w bajtach
  lecacych po sieci, oraz odrzucenie: obcego klucza, przestawionego bitu,
  przekleconej sciezki, przestawionej ramki, przeterminowanej koperty, urwanego
  strumienia i absurdalnej dlugosci ramki.
- E2E na prawdziwym uvicornie z proxy zrzucajacym gniazdo do pliku: przy
  wlaczonym wymaganiu tresci baz NIE MA na kablu (grep = 0) w obie strony;
  bez klucza / ze zlym kluczem — odmowa; klucz jednej pary nie otwiera drugiej.
- Calosc: logika 200 passed/1 skipped, prezentacja 25 passed.

docs/wdrozenie-pre16.md: instrukcja krok po kroku (klucze -> cert-manager ->
DNS -> merge aplikacji -> merge manifestow -> zaufanie CA -> weryfikacja),
z uzasadnieniem kolejnosci i tabela diagnostyki.

Co-Authored-By: Claude Opus 4.8 <noreply@anthropic.com>

.gitea/workflows/tests.yml

@@ -82,25 +82,51 @@ jobs:
       - name: docker build
         run: docker build -t astrololo/engine-swisseph:ci services/engine-swisseph
 
-      - name: Smoke test (health + pozycje)
+      # Test biegnie WEWNĄTRZ obrazu, bez sieci i bez kontenera w tle. Poprzednia
+      # wersja startowała kontener w tle (--name swe) i pukała curl-em w
+      # localhost:8003 — co miało dwie wady:
+      #   1. nie sprzątała kontenera, więc każdy kolejny przebieg padał na
+      #      konflikcie nazwy (Conflict. The container name "/swe" is already in use),
+      #   2. job Gitea Actions sam działa w kontenerze, a -p publikuje port na
+      #      HOŚCIE — więc localhost joba to nie ten sam localhost.
+      # Wywołanie funkcji endpointów wprost omija oba problemy, a sprawdza to samo:
+      # obraz się zbudował, pyswisseph liczy, kontrakt /positions się zgadza.
+      # --rm gwarantuje, że nic nie zostaje po przebiegu.
+      - name: Smoke test (health + pozycje) wewnątrz obrazu
         run: |
-          docker run -d --name swe -p 8003:8003 astrololo/engine-swisseph:ci
-          for i in $(seq 1 30); do
-            curl -fsS http://localhost:8003/health >/dev/null 2>&1 && break
-            sleep 1
-          done
-          curl -fsS http://localhost:8003/health
-          echo
+          docker run --rm astrololo/engine-swisseph:ci python - <<'PY'
+          from datetime import datetime, timezone
+
+          from app.main import DEFAULT_OBJECTS, PositionsRequest, health, positions
+
+          h = health()
+          assert h["status"] == "ok", h
+          print("health:", h)
+
           # Horoskop referencyjny (30.04.1984) — ten sam, na którym opieramy testy
           # silnika własnego; sprawdzamy, że silnik B faktycznie liczy.
-          curl -fsS -X POST http://localhost:8003/positions \
-            -H 'Content-Type: application/json' \
-            -d '{"when_utc":"1984-04-30T09:20:00Z","lat":50.0647,"lon":19.9450}'
-          echo
+          req = PositionsRequest(when_utc=datetime(1984, 4, 30, 9, 20, tzinfo=timezone.utc),
+                                 lat=50.0647, lon=19.9450)
+          out = positions(req)
+          by = {p["name"]: p for p in out["positions"]}
 
-      - name: Logi kontenera (gdy coś padło)
-        if: failure()
-        run: docker logs swe || true
+          assert out["engine"] == "swisseph", out["engine"]
+          assert len(by) == len(DEFAULT_OBJECTS), sorted(by)
+          sun = by["Sun"]["longitude"]
+          assert 39.5 < sun < 41.0, f"Slonce poza oczekiwanym zakresem: {sun}"
+          nn, sn = by["North Node"]["longitude"], by["South Node"]["longitude"]
+          assert abs(((sn - nn) % 360.0) - 180.0) < 1e-6, (nn, sn)
+
+          print(f"Sun={sun:.4f}  NN={nn:.4f}  obiektow={len(by)}")
+          print("SMOKE OK")
+          PY
+
+      # Sprzątanie po POPRZEDNICH przebiegach starej wersji workflow, która
+      # zostawiała kontener „swe" na runnerze i blokowała nazwę. Nowa wersja
+      # kontenera w tle nie tworzy, więc to tylko jednorazowe uprzątnięcie.
+      - name: Usuń osierocony kontener ze starych przebiegów
+        if: always()
+        run: docker rm -f swe 2>/dev/null || true
 
   compile-all:
     name: Kontrola składni wszystkich warstw

docs/wdrozenie-pre16.md

@@ -0,0 +1,296 @@
+# Wdrożenie PRE-16 — HTTPS na wejściu i szyfrowanie łączy między warstwami
+
+Instrukcja krok po kroku. **Kolejność ma znaczenie** — punkt „Dlaczego taka
+kolejność" niżej tłumaczy, co się stanie, jeśli ją zamienić.
+
+Dotyczy dwóch pull requestów:
+
+| Repo | PR | Co wnosi |
+|---|---|---|
+| `gitea/astrololo` | [#21](https://gitea.czernobog.pl/gitea/astrololo/pulls/21) | kod: szyfrowanie łączy, limit żądań za proxy |
+| `gitea/deploy` | [#4](https://gitea.czernobog.pl/gitea/deploy/pulls/4) | manifesty: Ingress, certyfikat, klucze łączy |
+
+---
+
+## Co się właściwie zmienia
+
+**Na wejściu do aplikacji.** Dotąd logowanie szło przez HTTP Basic po zwykłym
+http — czyli hasło leciało siecią w postaci trywialnej do podsłuchania (base64 to
+nie szyfrowanie). Po zmianie wejście jest po https, a http odsyła na https.
+Przy okazji **odblokowują się dwie funkcje zepsute dziś z tego samego powodu**:
+geolokalizacja („Tu i teraz") i kopiowanie promptu do schowka działają wyłącznie
+w tzw. secure context i po http po prostu odmawiały.
+
+**Między warstwami.** Prezentacja, logika i dane rozmawiały ze sobą otwartym
+tekstem wewnątrz klastra. Token międzywarstwowy mówił *kto* pyta, ale nie ukrywał
+*czego dotyczy odpowiedź* — a płyną nią surowe wiersze oryginalnych baz. Teraz
+każde ciało żądania i odpowiedzi jest szyfrowane **AES-256-GCM**, osobnym kluczem
+na każdą parę rozmówców.
+
+**Wejście na świat pozostaje jedno: prompt do modelu.** Ta zmiana niczego tu nie
+rusza — dotyczy wyłącznie ruchu wewnątrz sieci i wejścia z przeglądarki.
+
+---
+
+## Zanim zaczniesz — stan wyjściowy
+
+```bash
+kubectl -n astrololo get deploy,svc
+kubectl -n astrololo get secret                 # powinny być: astrololo-auth, gitea-registry
+kubectl -n kube-system get svc traefik -o jsonpath='{.status.loadBalancer.ingress[*].ip}'; echo
+```
+
+Zanotuj adres Traefika — będzie potrzebny w kroku 3. Sprawdź też, czy działa
+aplikacja w obecnej postaci (przez NodePort), żeby mieć punkt odniesienia.
+
+---
+
+## Krok 1 — sekret z kluczami łączy
+
+**Przed czymkolwiek innym.** Klucze muszą istnieć, zanim pody spróbują wstać
+z nową konfiguracją, bo bez nich celowo **nie wystartują**.
+
+```bash
+kubectl -n astrololo create secret generic astrololo-link \
+  --from-literal=LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC="$(openssl rand -hex 32)" \
+  --from-literal=LINK_KEY_LOGIC_DATA="$(openssl rand -hex 32)"
+```
+
+Kluczy nikt nigdy nie musi oglądać — służą tylko usługom. Nie ma ich w repo
+GitOps i **nie ma ich tam wkładać**: cokolwiek trafi do gita, zostaje w historii
+na zawsze.
+
+Dwa osobne klucze to nie ozdobnik. Przejęcie klucza prezentacji nie daje dostępu
+do warstwy danych, gdzie leżą całe bazy. Logika dostaje oba, bo rozmawia w obie
+strony; prezentacja i dane dostają wyłącznie swój.
+
+Sprawdź:
+```bash
+kubectl -n astrololo get secret astrololo-link -o jsonpath='{.data}' | tr ',' '\n'
+# oczekiwane: dwa klucze, każdy 64 znaki po odkodowaniu (32 bajty)
+```
+
+---
+
+## Krok 2 — cert-manager
+
+Jednorazowo, na cały klaster:
+
+```bash
+kubectl apply -f https://github.com/cert-manager/cert-manager/releases/download/v1.21.0/cert-manager.yaml
+kubectl -n cert-manager rollout status deploy/cert-manager deploy/cert-manager-webhook --timeout=180s
+```
+
+Poczekaj, aż **webhook** będzie gotowy — dopóki nie wstanie, tworzenie obiektów
+`Certificate` kończy się błędem połączenia i wygląda jak zepsuty manifest.
+
+Sprawdź:
+```bash
+kubectl get crd | grep cert-manager | head -3     # muszą się pojawić
+```
+
+> **Dlaczego własne CA, a nie Let's Encrypt.** Klaster stoi w LAN (Traefik trzyma
+> LoadBalancera na adresach 192.168.1.x), więc walidacja HTTP-01 nie ma jak dojść
+> z internetu, a DNS-01 wymagałby trzymania w klastrze tokena API do domeny.
+> Własne CA nie potrzebuje niczego z zewnątrz i odnawia certyfikaty samo. Cena:
+> raz na urządzenie importujesz korzeń (krok 6).
+
+---
+
+## Krok 3 — DNS
+
+Wpis `astrololo.czernobog.pl` → adres Traefika z kroku „stan wyjściowy”.
+W routerze, lokalnym DNS-ie albo doraźnie w `/etc/hosts`:
+
+```bash
+echo "192.168.1.73  astrololo.czernobog.pl" | sudo tee -a /etc/hosts
+```
+
+**To nie jest krok opcjonalny.** Service `presentation` przestaje być NodePortem
+(był drugą, nieszyfrowaną drogą do aplikacji — czyli obejściem całego PRE-16),
+więc po wdrożeniu manifestów nazwa jest jedynym wejściem. Awaryjnie zawsze zostaje:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo port-forward svc/presentation 8000:8000   # http://localhost:8000
+```
+
+---
+
+## Krok 4 — merge PR-a aplikacji (astrololo #21)
+
+Teraz, **przed** manifestami.
+
+```bash
+tea pr merge --login gitea --repo gitea/astrololo 21
+```
+
+Po merge'u CI zbuduje obrazy, a image-updater sam podbije tagi w repo `deploy`,
+skąd ArgoCD wymieni pody. Poczekaj, aż to się przetoczy:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/presentation deploy/logic deploy/data
+kubectl -n astrololo get pods -o jsonpath='{range .items[*]}{.spec.containers[0].image}{"\n"}{end}'
+```
+
+Na tym etapie **nic się jeszcze nie szyfruje** — nowy kod to potrafi, ale zmienne
+z kluczami dokłada dopiero PR do `deploy`. Aplikacja działa dokładnie jak dotąd.
+To celowe: chcemy, żeby *cała* obsada podów umiała szyfrować, zanim ktokolwiek
+tego zażąda.
+
+---
+
+## Krok 5 — merge PR-a manifestów (deploy #4)
+
+```bash
+tea pr merge --login gitea --repo gitea/deploy 4
+```
+
+ArgoCD zsynchronizuje się sam (`automated`, `selfHeal`). Wjeżdża naraz: Ingress,
+certyfikat, zmienne z kluczami, `TRUST_PROXY` i zdjęcie NodePortu.
+
+```bash
+kubectl -n argocd get application astrololo
+kubectl -n astrololo rollout status deploy/presentation deploy/logic deploy/data
+kubectl -n astrololo get certificate      # astrololo-ca i astrololo-tls: READY=True
+```
+
+> **Spodziewaj się kilkudziesięciu sekund błędów w trakcie.** Pody wymieniają się
+> po kolei, więc przez chwilę stara prezentacja (jeszcze bez klucza) rozmawia
+> z nową logiką (już z kluczem) i dostaje odmowę. To zamierzone: alternatywą byłby
+> tryb „przyjmuj i szyfrowane, i jawne”, który zwykle zostaje włączony na zawsze.
+
+Merge nie cofnie tagów obrazów — PR dotyka w `kustomization.yaml` wyłącznie listy
+`resources`, nie bloku `images`, więc git złoży to z nowszymi tagami z mastera.
+
+---
+
+## Krok 6 — zaufanie do własnego CA (raz na urządzenie)
+
+Bez tego przeglądarka pokaże ostrzeżenie o certyfikacie. Korzeń jest ważny 10 lat,
+więc robisz to raz:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo get secret astrololo-ca -o jsonpath='{.data.ca\.crt}' \
+  | base64 -d > astrololo-ca.crt
+
+# macOS — do systemowego zaufania (poprosi o hasło administratora)
+sudo security add-trusted-cert -d -r trustRoot \
+  -k /Library/Keychains/System.keychain astrololo-ca.crt
+
+# Linux (Debian/Ubuntu)
+sudo cp astrololo-ca.crt /usr/local/share/ca-certificates/ && sudo update-ca-certificates
+```
+
+Firefox ma **własny** magazyn certyfikatów — import przez *Ustawienia →
+Prywatność i bezpieczeństwo → Wyświetl certyfikaty → Organy certyfikacji*.
+
+---
+
+## Krok 7 — sprawdzenie, że działa to, co miało zadziałać
+
+### Wejście po https
+```bash
+curl -sI http://astrololo.czernobog.pl/ | head -2          # 301 → https
+curl -s -o /dev/null -w "bez hasła: %{http_code}\n"  https://astrololo.czernobog.pl/
+curl -s -o /dev/null -w "z hasłem: %{http_code}\n" -u astrololo:'<hasło>' https://astrololo.czernobog.pl/
+curl -sI -u astrololo:'<hasło>' https://astrololo.czernobog.pl/ | grep -i strict-transport
+```
+Oczekiwane: **301**, **401**, **200**, nagłówek HSTS obecny. Brak ostrzeżenia
+o certyfikacie w przeglądarce oznacza, że krok 6 się udał.
+
+### W przeglądarce
+Kliknij **„Tu i teraz"** — powinno pobrać lokalizację (po http odmawiało).
+Wygeneruj prompt i kliknij **kopiuj** — schowek powinien zadziałać bez obejść.
+
+### Szyfrowanie łączy — sprawdzenie wprost
+Najmocniejszy test to próba obejścia. Z wnętrza klastra, **bez klucza**:
+
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/presentation -- \
+  python -c "
+import httpx, os
+r = httpx.post('http://logic:8001/chart/report',
+               json={'when_utc':'1984-04-30T09:20:00+00:00','lat':50.06,'lon':19.94},
+               headers={'X-Astrololo-Token': os.environ['INTERNAL_TOKEN']})
+print(r.status_code, r.text[:120])
+"
+```
+Oczekiwane: **400** i `Łącze międzywarstwowe wymaga szyfrowania.` Zwróć uwagę, że
+żądanie miało **prawidłowy token** — sam token już nie wystarcza, i o to chodziło.
+
+To samo w dół, do warstwy danych:
+```bash
+kubectl -n astrololo exec deploy/logic -- \
+  python -c "
+import httpx, os
+r = httpx.post('http://data:8002/search',
+               json={'key':'significator','value':'[Sat','exact':False,'limit':5},
+               headers={'X-Astrololo-Token': os.environ['INTERNAL_TOKEN']})
+print(r.status_code, r.text[:120])
+"
+```
+
+### Logi startowe
+```bash
+kubectl -n astrololo logs deploy/logic | grep -i "łącze\|UWAGA"
+```
+Powinno być `łącze szyfrowane (AES-256-GCM…)`. Jeśli widzisz ostrzeżenie
+o rozmowie **jawnym tekstem** — klucz nie doszedł do poda.
+
+---
+
+## Dlaczego taka kolejność
+
+| Kolejność | Skutek zamiany |
+|---|---|
+| Sekret **przed** manifestami | `LINK_ENCRYPTION_REQUIRED=true` bez klucza celowo wywraca start. Pody wpadną w CrashLoop i będą tak siedzieć do czasu utworzenia sekretu. |
+| cert-manager **przed** manifestami | API odrzuci `Certificate`/`Issuer` jako nieznane rodzaje zasobów, ArgoCD pokaże aplikację jako niezsynchronizowaną i sam tego nie naprawi. |
+| DNS **przed** manifestami | NodePort znika razem z nimi. Bez wpisu DNS zostaje tylko `port-forward`. |
+| Aplikacja **przed** manifestami | Odwrotnie: manifesty włączyłyby szyfrowanie na obrazach, które go nie znają — wszystkie żądania kończyłyby się odmową do czasu przebudowy obrazów. |
+
+Fail-closed w obie strony jest zamierzony. Usługa, która wstała i **po cichu nie
+szyfruje**, jest gorsza niż pod w CrashLoop — awarii nie widać, a bazy jadą
+otwartym tekstem.
+
+---
+
+## Wycofanie
+
+Manifestów: `git revert` merge'a w `deploy` — ArgoCD samo wróci do NodePortu
+i ruchu bez szyfrowania. Kod aplikacji **nie wymaga wycofania**: bez zmiennych
+`LINK_KEY_*` moduł przepuszcza ruch jak dotąd (i głośno o tym mówi w logach).
+
+Certyfikat i CA zostają w namespace; usunięcie: `kubectl -n astrololo delete
+certificate astrololo-ca astrololo-tls`. cert-managera można zostawić — nie
+przeszkadza.
+
+---
+
+## Gdy coś nie gra
+
+| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
+|---|---|---|
+| Pody w `CrashLoopBackOff`, w logach `LINK_ENCRYPTION_REQUIRED … nie ustawiony` | brak sekretu `astrololo-link` | krok 1, potem `rollout restart` |
+| `400 Łącze międzywarstwowe wymaga szyfrowania` przy normalnym korzystaniu | jedna warstwa ma klucz, druga nie (albo trwa rollout) | `rollout status`; sprawdź, czy wszystkie trzy pody mają zmienną |
+| `400 Nie udało się odczytać zaszyfrowanego żądania` | klucze po obu stronach łącza są **różne** | wymień sekret i zrestartuj **wszystkie trzy** naraz |
+| `Certificate` stoi w `READY=False` | webhook cert-managera jeszcze nie wstał | `kubectl -n cert-manager get pods`, poczekaj i sprawdź `kubectl -n astrololo describe certificate astrololo-tls` |
+| Przeglądarka: „połączenie nie jest prywatne” | korzeń CA nieimportowany na tym urządzeniu | krok 6 (pamiętaj, że Firefox ma osobny magazyn) |
+| `404` z Traefika pod adresem aplikacji | DNS wskazuje gdzie indziej niż LoadBalancer Traefika | porównaj `dig +short astrololo.czernobog.pl` z adresem z kroku „stan wyjściowy” |
+| Limit żądań odcina wszystkich naraz | brak `TRUST_PROXY=true` — cały ruch liczony jako jeden klient | sprawdź zmienną w `deploy/presentation` |
+
+---
+
+## Czego to nie załatwia
+
+- **Szyfrowane są ciała żądań, nie nagłówki.** Ścieżka (`/search`) i token
+  międzywarstwowy jadą czytelnie. Sam token nikomu nic nie daje — bez klucza łącza
+  każde żądanie kończy się odmową — ale metadanych to nie ukrywa. Pełne ukrycie
+  wymagałoby mTLS.
+- **Własne CA to nie publiczne zaufanie.** Każde nowe urządzenie wymaga importu
+  korzenia. Gdyby aplikacja miała kiedyś wyjść na świat, właściwą drogą jest
+  Let's Encrypt przez DNS-01.
+- **NFS z plikami baz** stoi obok aplikacji — kto ma dostęp do share'u, bierze
+  pliki z pominięciem wszystkich powyższych zabezpieczeń. Do zamknięcia po stronie
+  infrastruktury (eksport tylko dla IP węzłów, `root_squash`, najlepiej read-only).
+- **Sekrety w etcd** są tylko zakodowane base64. Docelowo: szyfrowanie etcd
+  at-rest albo Sealed Secrets / SOPS.

services/data/app/link_crypto.py

@@ -0,0 +1,466 @@
+"""Szyfrowanie łączy między warstwami (PRE-16 / LOG-33).
+
+Do tej pory warstwy rozmawiały ze sobą zwykłym HTTP-em wewnątrz klastra. Token
+międzywarstwowy (LOG-32) mówił KTO pyta, ale nie ukrywał CZEGO dotyczy odpowiedź
+— a płyną nią surowe wiersze oryginalnych baz interpretacyjnych, czyli rdzeń
+produktu. Kto podsłuchał ruch wewnątrz sieci (drugi pod, port mirror na switchu,
+zrzut z węzła), miał je w całości.
+
+Ten moduł zamyka tę drogę: **AES-256-GCM** na ciele każdego żądania i odpowiedzi.
+GCM daje jednocześnie poufność i uwierzytelnienie — cudzy albo podmieniony bajt
+nie odszyfruje się w ogóle, więc nie ma osobnego problemu „zaszyfrowane, ale
+podatne na modyfikację".
+
+**Dwa niezależne klucze**, po jednym na parę rozmówców:
+  * ``LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC`` — prezentacja ↔ logika,
+  * ``LINK_KEY_LOGIC_DATA``        — logika ↔ dane.
+Dzięki temu przejęcie klucza prezentacji nie daje dostępu do warstwy danych,
+gdzie leżą całe bazy. Logika trzyma oba, bo rozmawia w obie strony.
+
+Z każdego klucza łącza wyprowadzamy **osobne podklucze na kierunek** (HKDF).
+Żądanie i odpowiedź nigdy nie szyfrują się tym samym kluczem, więc powtórzenie
+losowej jednorazówki w jedną stronę nie osłabia drugiej.
+
+Format ramki (bo strumień odpowiedzi może iść kawałkami — patrz okno postępu):
+
+    [4 bajty długości][magia "AL1"][12 bajtów jednorazówki][szyfrogram + znacznik]
+
+Do materiału uwierzytelnianego (AAD) wchodzą kierunek, ścieżka, znacznik czasu
+i numer ramki. Skutek: ramki nie da się przekleić do innego endpointu, odtworzyć
+po czasie (dopuszczalny poślizg ``MAX_SKEW``) ani przestawić w strumieniu.
+
+Bez ustawionego klucza moduł **przepuszcza ruch otwartym tekstem** (dev, zgodność
+wstecz) i krzyczy o tym przy starcie. Gdy klucz JEST ustawiony, warstwa serwerowa
+działa fail-closed: nieszyfrowane żądanie dostaje odmowę, żeby przypadkowa
+regresja po stronie klienta nie oznaczała cichego powrotu do jawnego ruchu.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import base64
+import binascii
+import logging
+import os
+import struct
+import time
+from typing import Iterable, Iterator
+
+from cryptography.exceptions import InvalidTag
+from cryptography.hazmat.primitives import hashes
+from cryptography.hazmat.primitives.ciphers.aead import AESGCM
+from cryptography.hazmat.primitives.kdf.hkdf import HKDF
+
+log = logging.getLogger("astrololo.link")
+
+MAGIC = b"AL1"
+VERSION = "v1"
+NONCE_BYTES = 12
+KEY_BYTES = 32                      # AES-256
+LENGTH_PREFIX = 4
+MAX_FRAME = 64 * 1024 * 1024        # zapora przed alokacją z podanej długości
+MAX_SKEW_SECONDS = 300.0
+
+HEADER_ENC = "X-Astrololo-Enc"
+HEADER_TS = "X-Astrololo-Enc-Ts"
+CONTENT_TYPE = "application/vnd.astrololo.enc"
+
+ENV_PRESENTATION_LOGIC = "LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC"
+ENV_LOGIC_DATA = "LINK_KEY_LOGIC_DATA"
+ENV_REQUIRED = "LINK_ENCRYPTION_REQUIRED"
+
+REQUEST, RESPONSE = b"req", b"res"
+
+# Sondy k8s pukają tu bez klucza i tak ma zostać — inaczej pierwsza literówka
+# w sekrecie kładłaby pody zamiast pokazać błąd w aplikacji.
+PUBLIC_PATHS = frozenset({"/health"})
+
+
+class LinkError(Exception):
+    """Cokolwiek poszło nie tak z kopertą — celowo bez szczegółów na zewnątrz."""
+
+
+# --------------------------------------------------------------------- klucze
+
+def parse_key(raw: str) -> bytes:
+    """Klucz z konfiguracji: hex (64 znaki) albo base64. Zawsze 32 bajty."""
+    text = raw.strip()
+    if not text:
+        raise LinkError("pusty klucz łącza")
+    try:
+        key = bytes.fromhex(text)
+    except ValueError:
+        try:
+            key = base64.b64decode(text, validate=True)
+        except (binascii.Error, ValueError) as exc:
+            raise LinkError("klucz łącza nie jest ani hexem, ani base64") from exc
+    if len(key) != KEY_BYTES:
+        raise LinkError(
+            f"klucz łącza ma {len(key)} B zamiast {KEY_BYTES} — wygeneruj przez "
+            f"`openssl rand -hex 32`"
+        )
+    return key
+
+
+def key_from_env(env_name: str) -> bytes | None:
+    """Klucz albo None. Zły klucz to wyjątek OD RAZU — nie przy pierwszym żądaniu."""
+    raw = os.getenv(env_name, "")
+    return parse_key(raw) if raw.strip() else None
+
+
+def encryption_required() -> bool:
+    """Czy brak klucza ma być błędem, a nie cichym powrotem do jawnego ruchu.
+
+    Serwer sam z siebie broni się fail-closed, ale to za mało: klient BEZ klucza
+    wysyła pytanie otwartym tekstem i dopiero potem dostaje odmowę — czyli treść
+    zapytania zdążyła już przelecieć przez sieć. Ta flaga zatrzymuje go, zanim
+    cokolwiek opuści proces. Ustawiana razem z kluczami we wdrożeniu.
+    """
+    return os.getenv(ENV_REQUIRED, "").strip().lower() in {"1", "true", "yes", "on"}
+
+
+def _subkey(link_key: bytes, direction: bytes) -> bytes:
+    return HKDF(
+        algorithm=hashes.SHA256(), length=KEY_BYTES, salt=None,
+        info=b"astrololo/link/" + direction,
+    ).derive(link_key)
+
+
+class Link:
+    """Jedna para rozmówców: klucz plus wyprowadzone z niego podklucze."""
+
+    def __init__(self, link_key: bytes) -> None:
+        self._by_direction = {
+            REQUEST: AESGCM(_subkey(link_key, REQUEST)),
+            RESPONSE: AESGCM(_subkey(link_key, RESPONSE)),
+        }
+
+    # ---------------------------------------------------------- pojedyncza ramka
+
+    def _aad(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int) -> bytes:
+        return b"|".join([MAGIC, direction, path.encode("utf-8"),
+                          stamp.encode("ascii"), str(seq).encode("ascii")])
+
+    def seal(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int,
+             plaintext: bytes) -> bytes:
+        nonce = os.urandom(NONCE_BYTES)
+        sealed = self._by_direction[direction].encrypt(
+            nonce, plaintext, self._aad(direction, path, stamp, seq))
+        return MAGIC + nonce + sealed
+
+    def open(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int,
+             frame: bytes) -> bytes:
+        if not frame.startswith(MAGIC):
+            raise LinkError("ramka bez znacznika astrololo")
+        body = frame[len(MAGIC):]
+        if len(body) <= NONCE_BYTES:
+            raise LinkError("ramka za krótka")
+        nonce, sealed = body[:NONCE_BYTES], body[NONCE_BYTES:]
+        try:
+            return self._by_direction[direction].decrypt(
+                nonce, sealed, self._aad(direction, path, stamp, seq))
+        except InvalidTag as exc:
+            # Jeden komunikat na wszystkie przypadki: zły klucz, podmieniony bajt,
+            # przeklejenie z innej ścieżki, przestawiona ramka. Rozróżnianie ich
+            # na zewnątrz podpowiadałoby atakującemu, w co trafił.
+            raise LinkError("nie udało się odszyfrować — zły klucz albo naruszone dane") from exc
+
+    # ------------------------------------------------------------ strumień ramek
+
+    def seal_stream(self, direction: bytes, path: str, stamp: str,
+                    chunks: Iterable[bytes]) -> Iterator[bytes]:
+        for seq, chunk in enumerate(chunks):
+            yield frame_out(self.seal(direction, path, stamp, seq, chunk))
+
+    def open_stream(self, direction: bytes, path: str, stamp: str,
+                    raw: bytes) -> Iterator[bytes]:
+        for seq, frame in enumerate(frames_in(raw)):
+            yield self.open(direction, path, stamp, seq, frame)
+
+    def open_all(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, raw: bytes) -> bytes:
+        return b"".join(self.open_stream(direction, path, stamp, raw))
+
+
+# ---------------------------------------------------------------- ramkowanie
+
+def frame_out(payload: bytes) -> bytes:
+    return struct.pack(">I", len(payload)) + payload
+
+
+def frames_in(raw: bytes) -> Iterator[bytes]:
+    """Rozbiera bufor na ramki. Ucięty strumień to błąd, nie cicha strata danych."""
+    offset = 0
+    while offset < len(raw):
+        if offset + LENGTH_PREFIX > len(raw):
+            raise LinkError("urwana ramka (brak nagłówka długości)")
+        (size,) = struct.unpack(">I", raw[offset:offset + LENGTH_PREFIX])
+        if size > MAX_FRAME:
+            raise LinkError("ramka ponad dopuszczalny rozmiar")
+        offset += LENGTH_PREFIX
+        if offset + size > len(raw):
+            raise LinkError("urwana ramka (za mało danych)")
+        yield raw[offset:offset + size]
+        offset += size
+
+
+def unframe_incremental(buffer: bytearray) -> Iterator[bytes]:
+    """Wyjmuje z bufora KOMPLETNE ramki i zjada je; resztę zostawia na później.
+
+    Dla odbioru na żywo: kawałki przychodzą podzielone dowolnie i ramka potrafi
+    rozjechać się między dwa odczyty.
+    """
+    while True:
+        if len(buffer) < LENGTH_PREFIX:
+            return
+        (size,) = struct.unpack(">I", buffer[:LENGTH_PREFIX])
+        if size > MAX_FRAME:
+            raise LinkError("ramka ponad dopuszczalny rozmiar")
+        if len(buffer) < LENGTH_PREFIX + size:
+            return
+        frame = bytes(buffer[LENGTH_PREFIX:LENGTH_PREFIX + size])
+        del buffer[:LENGTH_PREFIX + size]
+        yield frame
+
+
+# ------------------------------------------------------------- świeżość ruchu
+
+def stamp_now() -> str:
+    return f"{time.time():.3f}"
+
+
+def check_stamp(stamp: str) -> None:
+    """Odrzuca ramki spoza okna czasowego — inaczej podsłuchane żądanie dałoby się
+    odtworzyć w dowolnym momencie w przyszłości."""
+    try:
+        sent = float(stamp)
+    except (TypeError, ValueError) as exc:
+        raise LinkError("brak albo błędny znacznik czasu") from exc
+    if abs(time.time() - sent) > MAX_SKEW_SECONDS:
+        raise LinkError("znacznik czasu poza dopuszczalnym oknem")
+
+
+# =========================================================== strona serwerowa
+
+class LinkCryptoMiddleware:
+    """Rozszyfrowuje wchodzące żądania i zaszyfrowuje wychodzące odpowiedzi.
+
+    Napisane jako czyste ASGI, nie ``@app.middleware("http")``, bo trzeba
+    podmienić CIAŁO żądania jeszcze zanim zobaczy je FastAPI, oraz przepuścić
+    odpowiedź strumieniową kawałek po kawałku, bez zbierania jej w pamięci.
+    """
+
+    def __init__(self, app, link: Link | None, layer: str) -> None:
+        self.app = app
+        self.link = link
+        self.layer = layer
+
+    async def __call__(self, scope, receive, send):
+        if scope["type"] != "http" or self.link is None or scope["path"] in PUBLIC_PATHS:
+            return await self.app(scope, receive, send)
+
+        path = scope["path"]
+        headers = {k.decode("latin-1").lower(): v.decode("latin-1") for k, v in scope["headers"]}
+
+        if headers.get(HEADER_ENC.lower()) != VERSION:
+            # Fail-closed. Klucz jest ustawiony, więc jawne żądanie oznacza albo
+            # pomyłkę w konfiguracji, albo kogoś obcego — w obu wypadkach nie
+            # chcemy po cichu wrócić do jawnego ruchu.
+            log.warning("warstwa %s: odrzucone żądanie bez szyfrowania łącza (%s)",
+                        self.layer, path)
+            return await _refuse(send, "Łącze międzywarstwowe wymaga szyfrowania.")
+
+        stamp = headers.get(HEADER_TS.lower(), "")
+        try:
+            check_stamp(stamp)
+            plaintext = self.link.open_all(REQUEST, path, stamp, await _read_body(receive))
+        except LinkError as exc:
+            log.warning("warstwa %s: %s (%s)", self.layer, exc, path)
+            return await _refuse(send, "Nie udało się odczytać zaszyfrowanego żądania.")
+
+        scope = dict(scope)
+        scope["headers"] = _rewritten_headers(scope["headers"], len(plaintext))
+        await self.app(scope, _replay(plaintext, receive), self._sealing_send(send, path))
+
+    def _sealing_send(self, send, path: str):
+        state: dict = {"stamp": "", "seq": 0}
+
+        async def sealing(message):
+            if message["type"] == "http.response.start":
+                state["stamp"] = stamp_now()
+                keep = [(k, v) for k, v in message.get("headers", [])
+                        if k.lower() not in (b"content-length", b"content-type")]
+                message = dict(message)
+                message["headers"] = keep + [
+                    (b"content-type", CONTENT_TYPE.encode()),
+                    (HEADER_ENC.lower().encode(), VERSION.encode()),
+                    (HEADER_TS.lower().encode(), state["stamp"].encode()),
+                ]
+                return await send(message)
+
+            if message["type"] == "http.response.body":
+                chunk = message.get("body", b"")
+                sealed = b""
+                if chunk:
+                    sealed = frame_out(self.link.seal(
+                        RESPONSE, path, state["stamp"], state["seq"], chunk))
+                    state["seq"] += 1
+                return await send({"type": "http.response.body", "body": sealed,
+                                   "more_body": message.get("more_body", False)})
+
+            return await send(message)
+
+        return sealing
+
+
+def _rewritten_headers(raw: Iterable[tuple[bytes, bytes]], length: int):
+    """Po odszyfrowaniu ciało ma inną długość i zwykły typ — inaczej FastAPI
+    próbowałby sparsować JSON o cudzej deklarowanej wielkości."""
+    kept = [(k, v) for k, v in raw if k.lower() not in (b"content-length", b"content-type")]
+    kept.append((b"content-length", str(length).encode()))
+    if length:
+        kept.append((b"content-type", b"application/json"))
+    return kept
+
+
+async def _read_body(receive) -> bytes:
+    body = bytearray()
+    while True:
+        message = await receive()
+        if message["type"] == "http.disconnect":
+            raise LinkError("rozłączenie w trakcie odbioru żądania")
+        body += message.get("body", b"")
+        if not message.get("more_body", False):
+            return bytes(body)
+
+
+def _replay(body: bytes, original):
+    """Podstawia odszyfrowane ciało jako jedyną porcję wejścia dla aplikacji.
+
+    Po oddaniu ciała oddajemy głos ORYGINALNEMU `receive`, zamiast od razu
+    zgłaszać rozłączenie. Odpowiedź strumieniowa nasłuchuje bowiem rozłączenia
+    równolegle do wysyłania i przerywa się, gdy je zobaczy — na skróconej wersji
+    okno postępu dostawało pustą odpowiedź, choć zwykłe żądania działały.
+    """
+    delivered = False
+
+    async def receive():
+        nonlocal delivered
+        if delivered:
+            return await original()
+        delivered = True
+        return {"type": "http.request", "body": body, "more_body": False}
+
+    return receive
+
+
+async def _refuse(send, detail: str) -> None:
+    """Odmowa leci JAWNIE — rozmówca właśnie pokazał, że nie umie odszyfrować,
+    więc zaszyfrowany komunikat o błędzie byłby dla niego nieczytelny."""
+    payload = f'{{"detail":"{detail}"}}'.encode("utf-8")
+    await send({"type": "http.response.start", "status": 400, "headers": [
+        (b"content-type", b"application/json"),
+        (b"content-length", str(len(payload)).encode()),
+    ]})
+    await send({"type": "http.response.body", "body": payload})
+
+
+def install(app, env_name: str, layer: str):
+    """Podpina szyfrowanie łącza. Wołać PO `security.install`, żeby także odmowa
+    tokenowa (401) wracała zaszyfrowana — inaczej klient by jej nie odczytał."""
+    link_key = key_from_env(env_name)
+    if link_key is None and encryption_required():
+        # Celowo wywracamy start. Ta sama zasada co przy sekrecie logowania:
+        # wolimy widoczną awarię niż usługę, która wstała i po cichu nie chroni
+        # niczego. Pod w CrashLoop widać od razu, jawny ruch — nie.
+        raise LinkError(
+            f"{ENV_REQUIRED} jest włączone, ale {env_name} nie ustawiony — "
+            f"warstwa {layer} nie wystartuje bez klucza łącza"
+        )
+    if link_key is None:
+        log.warning(
+            "UWAGA: %s nie ustawiony — warstwa %s rozmawia z sąsiadem JAWNYM tekstem, "
+            "więc treść baz interpretacyjnych jest widoczna dla każdego, kto podsłucha "
+            "ruch wewnątrz sieci.", env_name, layer,
+        )
+        return None
+    link = Link(link_key)
+    app.add_middleware(LinkCryptoMiddleware, link=link, layer=layer)
+    log.info("warstwa %s: łącze szyfrowane (AES-256-GCM, klucz z %s)", layer, env_name)
+    return link
+
+
+# ============================================================ strona kliencka
+
+def call(client, method: str, url: str, *, payload=None,
+         headers: dict[str, str] | None = None, link: Link | None) -> bytes:
+    """Żądanie do sąsiedniej warstwy; zwraca odszyfrowane ciało odpowiedzi.
+
+    Ścieżkę do materiału uwierzytelnianego bierzemy Z URL-a, a nie z osobnego
+    argumentu — gdyby klient i serwer liczyły ją inaczej, każde żądanie kończyłoby
+    się niejasnym błędem odszyfrowania.
+    """
+    import json as _json
+
+    import httpx
+
+    request_headers = dict(headers or {})
+    if link is None:
+        if encryption_required():
+            # Zatrzymujemy się PRZED wysłaniem. Gdyby polecieć jawnie i dopiero
+            # zebrać odmowę, pytanie byłoby już na kablu — a to właśnie ono niesie
+            # sygnifikatory, o które pytamy bazę.
+            raise LinkError(
+                f"{ENV_REQUIRED} jest włączone, ale brak klucza łącza — żądanie "
+                f"NIE zostało wysłane, żeby jego treść nie poszła jawnym tekstem"
+            )
+        response = client.request(method, url, json=payload, headers=request_headers)
+        response.raise_for_status()
+        return response.content
+
+    path = httpx.URL(url).path
+    stamp = stamp_now()
+    plaintext = b"" if payload is None else _json.dumps(payload).encode("utf-8")
+    body = frame_out(link.seal(REQUEST, path, stamp, 0, plaintext))
+    request_headers.update({HEADER_ENC: VERSION, HEADER_TS: stamp,
+                            "Content-Type": CONTENT_TYPE})
+
+    response = client.request(method, url, content=body, headers=request_headers)
+    if response.status_code >= 400 and response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        log.error("łącze %s odmówiło: %s", path, response.text[:200])
+    response.raise_for_status()
+    if response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        raise LinkError("odpowiedź przyszła nieszyfrowana, choć klucz łącza jest ustawiony")
+    reply_stamp = response.headers.get(HEADER_TS, "")
+    check_stamp(reply_stamp)
+    return link.open_all(RESPONSE, path, reply_stamp, response.content)
+
+
+def call_json(client, method: str, url: str, *, payload=None,
+              headers: dict[str, str] | None = None, link: Link | None):
+    import json as _json
+
+    return _json.loads(call(client, method, url, payload=payload,
+                            headers=headers, link=link))
+
+
+def open_response_stream(response, link: Link | None) -> Iterator[bytes]:
+    """Odbiór odpowiedzi płynącej kawałkami (okno postępu).
+
+    Ramka potrafi rozjechać się między dwa odczyty z gniazda, więc składamy ją
+    w buforze zamiast zakładać, że każdy kawałek to komplet.
+    """
+    if link is None:
+        yield from response.iter_bytes()
+        return
+    if response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        raise LinkError("strumień przyszedł nieszyfrowany, choć klucz łącza jest ustawiony")
+    stamp = response.headers.get(HEADER_TS, "")
+    check_stamp(stamp)
+    path = response.request.url.path
+    buffer = bytearray()
+    seq = 0
+    for chunk in response.iter_bytes():
+        buffer += chunk
+        for frame in unframe_incremental(buffer):
+            yield link.open(RESPONSE, path, stamp, seq, frame)
+            seq += 1
+    if buffer:
+        raise LinkError("strumień urwał się w połowie ramki")

services/data/app/main.py

@@ -10,7 +10,7 @@ from contextlib import asynccontextmanager
 
 from fastapi import FastAPI
 
-from app import security
+from app import link_crypto, security
 from app.config import settings
 from app.models import HealthInfo, SearchQuery, SearchResult
 from app.providers.factory import build_provider
@@ -26,6 +26,9 @@ async def lifespan(app: FastAPI):
 
 app = FastAPI(title="astrololo · warstwa bazodanowa", lifespan=lifespan)
 security.install(app, "danych")       # token międzywarstwowy (LOG-32)
+# Szyfrowanie łącza od logiki. PO `security.install`, żeby także odmowa
+# tokenowa wracała zaszyfrowana — inaczej klient nie umiałby jej odczytać.
+link_crypto.install(app, link_crypto.ENV_LOGIC_DATA, "danych")
 
 
 @app.post("/search", response_model=SearchResult)

services/data/requirements.txt

@@ -7,3 +7,5 @@ openpyxl>=3.1
 pyarrow>=18.0
 SQLAlchemy>=2.0
 pydantic>=2.10
+# Szyfrowanie łącza między warstwami (PRE-16): AES-256-GCM + HKDF
+cryptography>=44.0

services/logic/app/clients/data_client.py

@@ -10,6 +10,7 @@ from typing import Any
 
 import httpx
 
+from app import link_crypto
 from app.config import settings
 
 
@@ -19,6 +20,13 @@ def _auth_headers() -> dict[str, str]:
     return {"X-Astrololo-Token": token} if token else {}
 
 
+def _link() -> link_crypto.Link | None:
+    """Klucz łącza logika↔dane. Czytany przy każdym wywołaniu, bo konfiguracja
+    może się zmienić bez restartu procesu (testy, podmiana sekretu)."""
+    key = link_crypto.key_from_env(link_crypto.ENV_LOGIC_DATA)
+    return link_crypto.Link(key) if key else None
+
+
 class DataClient:
     def __init__(self, base_url: str | None = None) -> None:
         self.base_url = (base_url or settings.data_url).rstrip("/")
@@ -33,11 +41,13 @@ class DataClient:
     ) -> dict[str, Any]:
         payload = {"key": key, "value": value, "exact": exact, "limit": limit, "fields": fields}
         with httpx.Client(timeout=max(settings.http_timeout, 30.0)) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/search", json=payload, headers=_auth_headers())
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+            return link_crypto.call_json(client, "POST", f"{self.base_url}/search",
+                                         payload=payload, headers=_auth_headers(),
+                                         link=_link())
 
     def health(self) -> dict[str, Any]:
+        # /health celowo poza szyfrowaniem — pukają tu sondy k8s, które klucza
+        # nie mają, a nie przechodzi tędy nic z baz.
         with httpx.Client(timeout=settings.http_timeout) as client:
             r = client.get(f"{self.base_url}/health", headers=_auth_headers())
             r.raise_for_status()

services/logic/app/link_crypto.py

@@ -0,0 +1,466 @@
+"""Szyfrowanie łączy między warstwami (PRE-16 / LOG-33).
+
+Do tej pory warstwy rozmawiały ze sobą zwykłym HTTP-em wewnątrz klastra. Token
+międzywarstwowy (LOG-32) mówił KTO pyta, ale nie ukrywał CZEGO dotyczy odpowiedź
+— a płyną nią surowe wiersze oryginalnych baz interpretacyjnych, czyli rdzeń
+produktu. Kto podsłuchał ruch wewnątrz sieci (drugi pod, port mirror na switchu,
+zrzut z węzła), miał je w całości.
+
+Ten moduł zamyka tę drogę: **AES-256-GCM** na ciele każdego żądania i odpowiedzi.
+GCM daje jednocześnie poufność i uwierzytelnienie — cudzy albo podmieniony bajt
+nie odszyfruje się w ogóle, więc nie ma osobnego problemu „zaszyfrowane, ale
+podatne na modyfikację".
+
+**Dwa niezależne klucze**, po jednym na parę rozmówców:
+  * ``LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC`` — prezentacja ↔ logika,
+  * ``LINK_KEY_LOGIC_DATA``        — logika ↔ dane.
+Dzięki temu przejęcie klucza prezentacji nie daje dostępu do warstwy danych,
+gdzie leżą całe bazy. Logika trzyma oba, bo rozmawia w obie strony.
+
+Z każdego klucza łącza wyprowadzamy **osobne podklucze na kierunek** (HKDF).
+Żądanie i odpowiedź nigdy nie szyfrują się tym samym kluczem, więc powtórzenie
+losowej jednorazówki w jedną stronę nie osłabia drugiej.
+
+Format ramki (bo strumień odpowiedzi może iść kawałkami — patrz okno postępu):
+
+    [4 bajty długości][magia "AL1"][12 bajtów jednorazówki][szyfrogram + znacznik]
+
+Do materiału uwierzytelnianego (AAD) wchodzą kierunek, ścieżka, znacznik czasu
+i numer ramki. Skutek: ramki nie da się przekleić do innego endpointu, odtworzyć
+po czasie (dopuszczalny poślizg ``MAX_SKEW``) ani przestawić w strumieniu.
+
+Bez ustawionego klucza moduł **przepuszcza ruch otwartym tekstem** (dev, zgodność
+wstecz) i krzyczy o tym przy starcie. Gdy klucz JEST ustawiony, warstwa serwerowa
+działa fail-closed: nieszyfrowane żądanie dostaje odmowę, żeby przypadkowa
+regresja po stronie klienta nie oznaczała cichego powrotu do jawnego ruchu.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import base64
+import binascii
+import logging
+import os
+import struct
+import time
+from typing import Iterable, Iterator
+
+from cryptography.exceptions import InvalidTag
+from cryptography.hazmat.primitives import hashes
+from cryptography.hazmat.primitives.ciphers.aead import AESGCM
+from cryptography.hazmat.primitives.kdf.hkdf import HKDF
+
+log = logging.getLogger("astrololo.link")
+
+MAGIC = b"AL1"
+VERSION = "v1"
+NONCE_BYTES = 12
+KEY_BYTES = 32                      # AES-256
+LENGTH_PREFIX = 4
+MAX_FRAME = 64 * 1024 * 1024        # zapora przed alokacją z podanej długości
+MAX_SKEW_SECONDS = 300.0
+
+HEADER_ENC = "X-Astrololo-Enc"
+HEADER_TS = "X-Astrololo-Enc-Ts"
+CONTENT_TYPE = "application/vnd.astrololo.enc"
+
+ENV_PRESENTATION_LOGIC = "LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC"
+ENV_LOGIC_DATA = "LINK_KEY_LOGIC_DATA"
+ENV_REQUIRED = "LINK_ENCRYPTION_REQUIRED"
+
+REQUEST, RESPONSE = b"req", b"res"
+
+# Sondy k8s pukają tu bez klucza i tak ma zostać — inaczej pierwsza literówka
+# w sekrecie kładłaby pody zamiast pokazać błąd w aplikacji.
+PUBLIC_PATHS = frozenset({"/health"})
+
+
+class LinkError(Exception):
+    """Cokolwiek poszło nie tak z kopertą — celowo bez szczegółów na zewnątrz."""
+
+
+# --------------------------------------------------------------------- klucze
+
+def parse_key(raw: str) -> bytes:
+    """Klucz z konfiguracji: hex (64 znaki) albo base64. Zawsze 32 bajty."""
+    text = raw.strip()
+    if not text:
+        raise LinkError("pusty klucz łącza")
+    try:
+        key = bytes.fromhex(text)
+    except ValueError:
+        try:
+            key = base64.b64decode(text, validate=True)
+        except (binascii.Error, ValueError) as exc:
+            raise LinkError("klucz łącza nie jest ani hexem, ani base64") from exc
+    if len(key) != KEY_BYTES:
+        raise LinkError(
+            f"klucz łącza ma {len(key)} B zamiast {KEY_BYTES} — wygeneruj przez "
+            f"`openssl rand -hex 32`"
+        )
+    return key
+
+
+def key_from_env(env_name: str) -> bytes | None:
+    """Klucz albo None. Zły klucz to wyjątek OD RAZU — nie przy pierwszym żądaniu."""
+    raw = os.getenv(env_name, "")
+    return parse_key(raw) if raw.strip() else None
+
+
+def encryption_required() -> bool:
+    """Czy brak klucza ma być błędem, a nie cichym powrotem do jawnego ruchu.
+
+    Serwer sam z siebie broni się fail-closed, ale to za mało: klient BEZ klucza
+    wysyła pytanie otwartym tekstem i dopiero potem dostaje odmowę — czyli treść
+    zapytania zdążyła już przelecieć przez sieć. Ta flaga zatrzymuje go, zanim
+    cokolwiek opuści proces. Ustawiana razem z kluczami we wdrożeniu.
+    """
+    return os.getenv(ENV_REQUIRED, "").strip().lower() in {"1", "true", "yes", "on"}
+
+
+def _subkey(link_key: bytes, direction: bytes) -> bytes:
+    return HKDF(
+        algorithm=hashes.SHA256(), length=KEY_BYTES, salt=None,
+        info=b"astrololo/link/" + direction,
+    ).derive(link_key)
+
+
+class Link:
+    """Jedna para rozmówców: klucz plus wyprowadzone z niego podklucze."""
+
+    def __init__(self, link_key: bytes) -> None:
+        self._by_direction = {
+            REQUEST: AESGCM(_subkey(link_key, REQUEST)),
+            RESPONSE: AESGCM(_subkey(link_key, RESPONSE)),
+        }
+
+    # ---------------------------------------------------------- pojedyncza ramka
+
+    def _aad(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int) -> bytes:
+        return b"|".join([MAGIC, direction, path.encode("utf-8"),
+                          stamp.encode("ascii"), str(seq).encode("ascii")])
+
+    def seal(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int,
+             plaintext: bytes) -> bytes:
+        nonce = os.urandom(NONCE_BYTES)
+        sealed = self._by_direction[direction].encrypt(
+            nonce, plaintext, self._aad(direction, path, stamp, seq))
+        return MAGIC + nonce + sealed
+
+    def open(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int,
+             frame: bytes) -> bytes:
+        if not frame.startswith(MAGIC):
+            raise LinkError("ramka bez znacznika astrololo")
+        body = frame[len(MAGIC):]
+        if len(body) <= NONCE_BYTES:
+            raise LinkError("ramka za krótka")
+        nonce, sealed = body[:NONCE_BYTES], body[NONCE_BYTES:]
+        try:
+            return self._by_direction[direction].decrypt(
+                nonce, sealed, self._aad(direction, path, stamp, seq))
+        except InvalidTag as exc:
+            # Jeden komunikat na wszystkie przypadki: zły klucz, podmieniony bajt,
+            # przeklejenie z innej ścieżki, przestawiona ramka. Rozróżnianie ich
+            # na zewnątrz podpowiadałoby atakującemu, w co trafił.
+            raise LinkError("nie udało się odszyfrować — zły klucz albo naruszone dane") from exc
+
+    # ------------------------------------------------------------ strumień ramek
+
+    def seal_stream(self, direction: bytes, path: str, stamp: str,
+                    chunks: Iterable[bytes]) -> Iterator[bytes]:
+        for seq, chunk in enumerate(chunks):
+            yield frame_out(self.seal(direction, path, stamp, seq, chunk))
+
+    def open_stream(self, direction: bytes, path: str, stamp: str,
+                    raw: bytes) -> Iterator[bytes]:
+        for seq, frame in enumerate(frames_in(raw)):
+            yield self.open(direction, path, stamp, seq, frame)
+
+    def open_all(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, raw: bytes) -> bytes:
+        return b"".join(self.open_stream(direction, path, stamp, raw))
+
+
+# ---------------------------------------------------------------- ramkowanie
+
+def frame_out(payload: bytes) -> bytes:
+    return struct.pack(">I", len(payload)) + payload
+
+
+def frames_in(raw: bytes) -> Iterator[bytes]:
+    """Rozbiera bufor na ramki. Ucięty strumień to błąd, nie cicha strata danych."""
+    offset = 0
+    while offset < len(raw):
+        if offset + LENGTH_PREFIX > len(raw):
+            raise LinkError("urwana ramka (brak nagłówka długości)")
+        (size,) = struct.unpack(">I", raw[offset:offset + LENGTH_PREFIX])
+        if size > MAX_FRAME:
+            raise LinkError("ramka ponad dopuszczalny rozmiar")
+        offset += LENGTH_PREFIX
+        if offset + size > len(raw):
+            raise LinkError("urwana ramka (za mało danych)")
+        yield raw[offset:offset + size]
+        offset += size
+
+
+def unframe_incremental(buffer: bytearray) -> Iterator[bytes]:
+    """Wyjmuje z bufora KOMPLETNE ramki i zjada je; resztę zostawia na później.
+
+    Dla odbioru na żywo: kawałki przychodzą podzielone dowolnie i ramka potrafi
+    rozjechać się między dwa odczyty.
+    """
+    while True:
+        if len(buffer) < LENGTH_PREFIX:
+            return
+        (size,) = struct.unpack(">I", buffer[:LENGTH_PREFIX])
+        if size > MAX_FRAME:
+            raise LinkError("ramka ponad dopuszczalny rozmiar")
+        if len(buffer) < LENGTH_PREFIX + size:
+            return
+        frame = bytes(buffer[LENGTH_PREFIX:LENGTH_PREFIX + size])
+        del buffer[:LENGTH_PREFIX + size]
+        yield frame
+
+
+# ------------------------------------------------------------- świeżość ruchu
+
+def stamp_now() -> str:
+    return f"{time.time():.3f}"
+
+
+def check_stamp(stamp: str) -> None:
+    """Odrzuca ramki spoza okna czasowego — inaczej podsłuchane żądanie dałoby się
+    odtworzyć w dowolnym momencie w przyszłości."""
+    try:
+        sent = float(stamp)
+    except (TypeError, ValueError) as exc:
+        raise LinkError("brak albo błędny znacznik czasu") from exc
+    if abs(time.time() - sent) > MAX_SKEW_SECONDS:
+        raise LinkError("znacznik czasu poza dopuszczalnym oknem")
+
+
+# =========================================================== strona serwerowa
+
+class LinkCryptoMiddleware:
+    """Rozszyfrowuje wchodzące żądania i zaszyfrowuje wychodzące odpowiedzi.
+
+    Napisane jako czyste ASGI, nie ``@app.middleware("http")``, bo trzeba
+    podmienić CIAŁO żądania jeszcze zanim zobaczy je FastAPI, oraz przepuścić
+    odpowiedź strumieniową kawałek po kawałku, bez zbierania jej w pamięci.
+    """
+
+    def __init__(self, app, link: Link | None, layer: str) -> None:
+        self.app = app
+        self.link = link
+        self.layer = layer
+
+    async def __call__(self, scope, receive, send):
+        if scope["type"] != "http" or self.link is None or scope["path"] in PUBLIC_PATHS:
+            return await self.app(scope, receive, send)
+
+        path = scope["path"]
+        headers = {k.decode("latin-1").lower(): v.decode("latin-1") for k, v in scope["headers"]}
+
+        if headers.get(HEADER_ENC.lower()) != VERSION:
+            # Fail-closed. Klucz jest ustawiony, więc jawne żądanie oznacza albo
+            # pomyłkę w konfiguracji, albo kogoś obcego — w obu wypadkach nie
+            # chcemy po cichu wrócić do jawnego ruchu.
+            log.warning("warstwa %s: odrzucone żądanie bez szyfrowania łącza (%s)",
+                        self.layer, path)
+            return await _refuse(send, "Łącze międzywarstwowe wymaga szyfrowania.")
+
+        stamp = headers.get(HEADER_TS.lower(), "")
+        try:
+            check_stamp(stamp)
+            plaintext = self.link.open_all(REQUEST, path, stamp, await _read_body(receive))
+        except LinkError as exc:
+            log.warning("warstwa %s: %s (%s)", self.layer, exc, path)
+            return await _refuse(send, "Nie udało się odczytać zaszyfrowanego żądania.")
+
+        scope = dict(scope)
+        scope["headers"] = _rewritten_headers(scope["headers"], len(plaintext))
+        await self.app(scope, _replay(plaintext, receive), self._sealing_send(send, path))
+
+    def _sealing_send(self, send, path: str):
+        state: dict = {"stamp": "", "seq": 0}
+
+        async def sealing(message):
+            if message["type"] == "http.response.start":
+                state["stamp"] = stamp_now()
+                keep = [(k, v) for k, v in message.get("headers", [])
+                        if k.lower() not in (b"content-length", b"content-type")]
+                message = dict(message)
+                message["headers"] = keep + [
+                    (b"content-type", CONTENT_TYPE.encode()),
+                    (HEADER_ENC.lower().encode(), VERSION.encode()),
+                    (HEADER_TS.lower().encode(), state["stamp"].encode()),
+                ]
+                return await send(message)
+
+            if message["type"] == "http.response.body":
+                chunk = message.get("body", b"")
+                sealed = b""
+                if chunk:
+                    sealed = frame_out(self.link.seal(
+                        RESPONSE, path, state["stamp"], state["seq"], chunk))
+                    state["seq"] += 1
+                return await send({"type": "http.response.body", "body": sealed,
+                                   "more_body": message.get("more_body", False)})
+
+            return await send(message)
+
+        return sealing
+
+
+def _rewritten_headers(raw: Iterable[tuple[bytes, bytes]], length: int):
+    """Po odszyfrowaniu ciało ma inną długość i zwykły typ — inaczej FastAPI
+    próbowałby sparsować JSON o cudzej deklarowanej wielkości."""
+    kept = [(k, v) for k, v in raw if k.lower() not in (b"content-length", b"content-type")]
+    kept.append((b"content-length", str(length).encode()))
+    if length:
+        kept.append((b"content-type", b"application/json"))
+    return kept
+
+
+async def _read_body(receive) -> bytes:
+    body = bytearray()
+    while True:
+        message = await receive()
+        if message["type"] == "http.disconnect":
+            raise LinkError("rozłączenie w trakcie odbioru żądania")
+        body += message.get("body", b"")
+        if not message.get("more_body", False):
+            return bytes(body)
+
+
+def _replay(body: bytes, original):
+    """Podstawia odszyfrowane ciało jako jedyną porcję wejścia dla aplikacji.
+
+    Po oddaniu ciała oddajemy głos ORYGINALNEMU `receive`, zamiast od razu
+    zgłaszać rozłączenie. Odpowiedź strumieniowa nasłuchuje bowiem rozłączenia
+    równolegle do wysyłania i przerywa się, gdy je zobaczy — na skróconej wersji
+    okno postępu dostawało pustą odpowiedź, choć zwykłe żądania działały.
+    """
+    delivered = False
+
+    async def receive():
+        nonlocal delivered
+        if delivered:
+            return await original()
+        delivered = True
+        return {"type": "http.request", "body": body, "more_body": False}
+
+    return receive
+
+
+async def _refuse(send, detail: str) -> None:
+    """Odmowa leci JAWNIE — rozmówca właśnie pokazał, że nie umie odszyfrować,
+    więc zaszyfrowany komunikat o błędzie byłby dla niego nieczytelny."""
+    payload = f'{{"detail":"{detail}"}}'.encode("utf-8")
+    await send({"type": "http.response.start", "status": 400, "headers": [
+        (b"content-type", b"application/json"),
+        (b"content-length", str(len(payload)).encode()),
+    ]})
+    await send({"type": "http.response.body", "body": payload})
+
+
+def install(app, env_name: str, layer: str):
+    """Podpina szyfrowanie łącza. Wołać PO `security.install`, żeby także odmowa
+    tokenowa (401) wracała zaszyfrowana — inaczej klient by jej nie odczytał."""
+    link_key = key_from_env(env_name)
+    if link_key is None and encryption_required():
+        # Celowo wywracamy start. Ta sama zasada co przy sekrecie logowania:
+        # wolimy widoczną awarię niż usługę, która wstała i po cichu nie chroni
+        # niczego. Pod w CrashLoop widać od razu, jawny ruch — nie.
+        raise LinkError(
+            f"{ENV_REQUIRED} jest włączone, ale {env_name} nie ustawiony — "
+            f"warstwa {layer} nie wystartuje bez klucza łącza"
+        )
+    if link_key is None:
+        log.warning(
+            "UWAGA: %s nie ustawiony — warstwa %s rozmawia z sąsiadem JAWNYM tekstem, "
+            "więc treść baz interpretacyjnych jest widoczna dla każdego, kto podsłucha "
+            "ruch wewnątrz sieci.", env_name, layer,
+        )
+        return None
+    link = Link(link_key)
+    app.add_middleware(LinkCryptoMiddleware, link=link, layer=layer)
+    log.info("warstwa %s: łącze szyfrowane (AES-256-GCM, klucz z %s)", layer, env_name)
+    return link
+
+
+# ============================================================ strona kliencka
+
+def call(client, method: str, url: str, *, payload=None,
+         headers: dict[str, str] | None = None, link: Link | None) -> bytes:
+    """Żądanie do sąsiedniej warstwy; zwraca odszyfrowane ciało odpowiedzi.
+
+    Ścieżkę do materiału uwierzytelnianego bierzemy Z URL-a, a nie z osobnego
+    argumentu — gdyby klient i serwer liczyły ją inaczej, każde żądanie kończyłoby
+    się niejasnym błędem odszyfrowania.
+    """
+    import json as _json
+
+    import httpx
+
+    request_headers = dict(headers or {})
+    if link is None:
+        if encryption_required():
+            # Zatrzymujemy się PRZED wysłaniem. Gdyby polecieć jawnie i dopiero
+            # zebrać odmowę, pytanie byłoby już na kablu — a to właśnie ono niesie
+            # sygnifikatory, o które pytamy bazę.
+            raise LinkError(
+                f"{ENV_REQUIRED} jest włączone, ale brak klucza łącza — żądanie "
+                f"NIE zostało wysłane, żeby jego treść nie poszła jawnym tekstem"
+            )
+        response = client.request(method, url, json=payload, headers=request_headers)
+        response.raise_for_status()
+        return response.content
+
+    path = httpx.URL(url).path
+    stamp = stamp_now()
+    plaintext = b"" if payload is None else _json.dumps(payload).encode("utf-8")
+    body = frame_out(link.seal(REQUEST, path, stamp, 0, plaintext))
+    request_headers.update({HEADER_ENC: VERSION, HEADER_TS: stamp,
+                            "Content-Type": CONTENT_TYPE})
+
+    response = client.request(method, url, content=body, headers=request_headers)
+    if response.status_code >= 400 and response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        log.error("łącze %s odmówiło: %s", path, response.text[:200])
+    response.raise_for_status()
+    if response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        raise LinkError("odpowiedź przyszła nieszyfrowana, choć klucz łącza jest ustawiony")
+    reply_stamp = response.headers.get(HEADER_TS, "")
+    check_stamp(reply_stamp)
+    return link.open_all(RESPONSE, path, reply_stamp, response.content)
+
+
+def call_json(client, method: str, url: str, *, payload=None,
+              headers: dict[str, str] | None = None, link: Link | None):
+    import json as _json
+
+    return _json.loads(call(client, method, url, payload=payload,
+                            headers=headers, link=link))
+
+
+def open_response_stream(response, link: Link | None) -> Iterator[bytes]:
+    """Odbiór odpowiedzi płynącej kawałkami (okno postępu).
+
+    Ramka potrafi rozjechać się między dwa odczyty z gniazda, więc składamy ją
+    w buforze zamiast zakładać, że każdy kawałek to komplet.
+    """
+    if link is None:
+        yield from response.iter_bytes()
+        return
+    if response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        raise LinkError("strumień przyszedł nieszyfrowany, choć klucz łącza jest ustawiony")
+    stamp = response.headers.get(HEADER_TS, "")
+    check_stamp(stamp)
+    path = response.request.url.path
+    buffer = bytearray()
+    seq = 0
+    for chunk in response.iter_bytes():
+        buffer += chunk
+        for frame in unframe_incremental(buffer):
+            yield link.open(RESPONSE, path, stamp, seq, frame)
+            seq += 1
+    if buffer:
+        raise LinkError("strumień urwał się w połowie ramki")

services/logic/app/llm/catalog.py

@@ -0,0 +1,75 @@
+"""Katalog modeli do wyboru w UI (LOG-31).
+
+To są **podpowiedzi**, nie zamknięta lista. Pole modelu w UI jest tekstowe z
+datalistą, więc można wpisać dowolny identyfikator — konto może mieć dostęp do
+modeli, których tu nie ma, a nowe wychodzą szybciej, niż aktualizuje się kod.
+Puste pole = model domyślny dostawcy.
+
+Uwaga o pewności danych:
+  * modele **Anthropic** pochodzą z oficjalnej dokumentacji API (okna kontekstu
+    i limity wyjścia zgadzają się z `app/llm/limits.py`);
+  * modele **OpenAI** to podpowiedzi — nie weryfikowałem ich katalogu, więc
+    traktuj je jako wygodę, a nie źródło prawdy;
+  * modele **lokalne** zależą wyłącznie od tego, co masz pobrane w Ollamie/vLLM.
+
+Katalog można nadpisać/rozszerzyć zmienną `<DOSTAWCA>_MODELS` (lista po przecinku),
+np. `OPENAI_MODELS="gpt-5,gpt-4o"`.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import os
+
+from app.llm.limits import limits_for
+
+# dostawca -> [(id modelu, krótki opis dla człowieka)]
+_CATALOG: dict[str, list[tuple[str, str]]] = {
+    "anthropic": [
+        ("claude-opus-4-8", "Opus 4.8 — domyślny, bardzo zdolny, 1M kontekstu"),
+        ("claude-fable-5", "Fable 5 — najbardziej zdolny, do najtrudniejszych zadań"),
+        ("claude-sonnet-5", "Sonnet 5 — szybszy i tańszy, jakość blisko Opusa"),
+        ("claude-opus-4-7", "Opus 4.7 — poprzednia generacja Opusa"),
+        ("claude-haiku-4-5", "Haiku 4.5 — najszybszy i najtańszy, mniejsze okno"),
+    ],
+    "openai": [
+        ("gpt-4o-mini", "GPT-4o mini — tani i szybki"),
+        ("gpt-4o", "GPT-4o"),
+        ("gpt-5", "GPT-5 — jeśli Twoje konto ma dostęp"),
+        ("gpt-4.1", "GPT-4.1"),
+        ("gpt-4.1-mini", "GPT-4.1 mini"),
+    ],
+    "local": [
+        ("llama3.1:8b", "Llama 3.1 8B"),
+        ("llama3.2", "Llama 3.2"),
+        ("qwen2.5", "Qwen 2.5 — większe okno kontekstu"),
+        ("mistral", "Mistral"),
+    ],
+}
+
+
+def models_for(provider: str) -> list[dict]:
+    """Podpowiedzi modeli dla dostawcy, wraz z oknem kontekstu.
+
+    Okno kontekstu podajemy, bo wprost przekłada się na opcję „maksymalny
+    kontekst modelu" — użytkownik widzi, na ile budżetu promptu może liczyć.
+    """
+    override = os.getenv(f"{provider.upper()}_MODELS", "").strip()
+    if override:
+        entries = [(m.strip(), "") for m in override.split(",") if m.strip()]
+    else:
+        entries = _CATALOG.get(provider, [])
+
+    out = []
+    for model_id, label in entries:
+        context_window, max_output = limits_for(provider, model_id)
+        out.append({
+            "id": model_id,
+            "label": label or model_id,
+            "context_window": context_window,
+            "max_output": max_output,
+        })
+    return out
+
+
+def catalog() -> dict[str, list[dict]]:
+    """Pełny katalog dla UI — jedno żądanie zamiast trzech."""
+    return {provider: models_for(provider) for provider in ("local", "anthropic", "openai")}

services/logic/app/llm/factory.py

@@ -4,13 +4,26 @@ Domyślny jest **model lokalny**: prompt niesie oryginalne opisy z baz, więc
 domyślnie nic nie opuszcza naszej sieci (LOG-32). Chmurę włącza się świadomie —
 przez konfigurację albo pojedyncze żądanie.
 
+Konfiguracja jest **per dostawca**, bo UI pozwala przełączać go przy każdym żądaniu.
+Wspólne `LLM_*` nie wystarczy: ustawienie `LLM_BASE_URL` na lokalny model kierowałoby
+tam także żądania do OpenAI, a `LLM_MODEL=llama3.1:8b` kazałoby Anthropic użyć modelu
+llama. Dlatego każdy dostawca ma własny komplet zmiennych.
+
 Zmienne środowiskowe:
-  LLM_PROVIDER   local (domyślnie) | openai | anthropic
-  LLM_MODEL      nazwa modelu (domyślna zależy od dostawcy)
-  LLM_BASE_URL   adres API (domyślnie: lokalny serwer zgodny z OpenAI)
-  LLM_API_KEY    klucz — WYŁĄCZNIE z sekretu; niepotrzebny dla modelu lokalnego
-  LLM_TIMEOUT    sekundy (domyślnie 120)
-  LLM_MAX_TOKENS limit długości odpowiedzi (domyślnie 2000)
+  LLM_PROVIDER      local (domyślnie) | openai | anthropic — dostawca domyślny
+  LLM_TIMEOUT       sekundy (domyślnie 120)
+  LLM_MAX_TOKENS    limit długości odpowiedzi (domyślnie 2000)
+
+  <DOSTAWCA>_MODEL / _BASE_URL / _API_KEY — konfiguracja konkretnego dostawcy:
+  LOCAL_MODEL, LOCAL_BASE_URL                          (klucz zwykle zbędny)
+  OPENAI_MODEL, OPENAI_BASE_URL, OPENAI_API_KEY
+  ANTHROPIC_MODEL, ANTHROPIC_BASE_URL, ANTHROPIC_API_KEY
+
+  Klucze WYŁĄCZNIE z sekretu — nigdy w repo, w UI ani w logach.
+
+Zgodność wstecz: wspólne `LLM_MODEL` / `LLM_BASE_URL` / `LLM_API_KEY` nadal działają,
+ale stosują się TYLKO do dostawcy domyślnego (LLM_PROVIDER) — czyli konfiguracja
+instalacji jednodostawcowej zostaje nietknięta, a pozostali dostawcy jej nie dziedziczą.
 """
 from __future__ import annotations
 
@@ -27,7 +40,11 @@ PROVIDERS = (LOCAL, OPENAI, ANTHROPIC)
 _DEFAULT_MODEL = {
     LOCAL: "llama3.1:8b",
     OPENAI: "gpt-4o-mini",
-    ANTHROPIC: "claude-sonnet-5",
+    # Opus 4.8 świadomie zamiast Sonnet 5: Sonnet uruchamia myślenie adaptacyjne,
+    # gdy pominąć parametr `thinking`, a jego tokeny liczą się do max_tokens —
+    # przy ciasnym limicie cała tura wychodziła jako samo myślenie z pustym
+    # tekstem. To była przyczyna pustych odpowiedzi na Anthropicu.
+    ANTHROPIC: "claude-opus-4-8",
 }
 _DEFAULT_URL = {
     # Ollama i vLLM wystawiają zgodne API pod /v1
@@ -49,20 +66,54 @@ def timeout() -> float:
     return float(os.getenv("LLM_TIMEOUT", "120"))
 
 
-def build_provider(name: str | None = None) -> LLMProvider:
+def setting(provider: str, suffix: str, fallback: str = "") -> str:
+    """Ustawienie dostawcy: <DOSTAWCA>_<SUFIKS> → LLM_<SUFIKS> → wbudowana domyślna.
+
+    Wspólne `LLM_*` stosuje się WYŁĄCZNIE do dostawcy domyślnego — inaczej adres
+    lokalnego modelu przejąłby żądania do chmury (i odwrotnie).
+    """
+    specific = os.getenv(f"{provider.upper()}_{suffix}")
+    if specific:
+        return specific
+    if provider == default_provider_name():
+        generic = os.getenv(f"LLM_{suffix}")
+        if generic:
+            return generic
+    return fallback
+
+
+def resolve_model(name: str | None = None, model: str | None = None) -> tuple[str, str]:
+    """(dostawca, model) BEZ budowania dostawcy — czyli bez wymogu klucza API.
+
+    Rozmiar budżetu promptu zależy tylko od okna kontekstu modelu, więc nie może
+    zależeć od tego, czy klucz jest już skonfigurowany.
+    """
+    provider = (name or default_provider_name()).lower()
+    if provider not in PROVIDERS:
+        provider = default_provider_name()
+    chosen = (model or "").strip() or setting(provider, "MODEL", _DEFAULT_MODEL[provider])
+    return provider, chosen
+
+
+def build_provider(name: str | None = None, model: str | None = None) -> LLMProvider:
+    """Dostawca modelu. `model` z żądania wygrywa nad konfiguracją — użytkownik
+    wybiera model w UI, a konfiguracja podaje tylko wartość domyślną."""
     name = (name or default_provider_name()).lower()
     if name not in PROVIDERS:
         raise LLMError(f"Nieznany dostawca LLM: {name!r} (dostępne: {', '.join(PROVIDERS)})")
 
-    model = os.getenv("LLM_MODEL") or _DEFAULT_MODEL[name]
-    base_url = os.getenv("LLM_BASE_URL") or _DEFAULT_URL[name]
-    api_key = os.getenv("LLM_API_KEY", "")
+    model = (model or "").strip() or setting(name, "MODEL", _DEFAULT_MODEL[name])
+    base_url = setting(name, "BASE_URL", _DEFAULT_URL[name])
+    api_key = setting(name, "API_KEY")
 
+    if name in (OPENAI, ANTHROPIC) and not api_key:
+        raise LLMError(
+            f"Brak klucza dla dostawcy {name} — ustaw {name.upper()}_API_KEY "
+            f"(z sekretu). Model lokalny klucza nie wymaga."
+        )
     if name == ANTHROPIC:
         return AnthropicProvider(base_url, model, api_key, timeout())
     if name == OPENAI:
-        if not api_key:
-            raise LLMError("Brak LLM_API_KEY — dostawca openai wymaga klucza.")
         return ChatCompletionsProvider(OPENAI, base_url, model, api_key, timeout(),
                                        leaves_lan=True)
     # lokalny — klucz zwykle zbędny; treść NIE opuszcza sieci

services/logic/app/llm/limits.py

@@ -0,0 +1,133 @@
+"""Okna kontekstu modeli i planowanie budżetu tokenów (LOG-30/31).
+
+Po co to istnieje: horoskop MA powstać niezależnie od objętości promptu. Żeby to
+zagwarantować, trzeba wiedzieć dwie rzeczy o każdym modelu — ile zmieści na
+wejściu (okno kontekstu) i ile maksymalnie wypisze na wyjściu. Bez tego łatwo
+wysłać prompt, który wypełnia całe okno i **nie zostawia miejsca na odpowiedź** —
+model kończy wtedy na `max_tokens` z pustą albo uciętą treścią.
+
+Zasada naczelna: **zawsze rezerwuj miejsce na odpowiedź.** Budżet promptu liczy
+się jako `okno_kontekstu − zarezerwowane_wyjście − margines`, nigdy odwrotnie.
+
+Wartości są zaszyte jako rozsądne domyślne i nadpisywalne środowiskiem
+(`<DOSTAWCA>_CONTEXT_WINDOW`, `<DOSTAWCA>_MAX_OUTPUT`) — modele wychodzą szybciej,
+niż aktualizuje się ten plik.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import os
+
+# model -> (okno kontekstu, maksymalne wyjście) w tokenach
+_MODEL_LIMITS: dict[str, tuple[int, int]] = {
+    # Anthropic
+    "claude-opus-4-8": (1_000_000, 128_000),
+    "claude-opus-4-7": (1_000_000, 128_000),
+    "claude-opus-4-6": (1_000_000, 128_000),
+    "claude-sonnet-5": (1_000_000, 128_000),
+    "claude-sonnet-4-6": (1_000_000, 128_000),
+    "claude-fable-5": (1_000_000, 128_000),
+    "claude-haiku-4-5": (200_000, 64_000),
+    # OpenAI
+    "gpt-4o": (128_000, 16_384),
+    "gpt-4o-mini": (128_000, 16_384),
+    "gpt-4.1": (1_000_000, 32_768),
+    "gpt-4.1-mini": (1_000_000, 32_768),
+    # lokalne (Ollama/vLLM) — zwykle małe okno, dlatego ostrożna domyślna
+    "llama3.1": (8_192, 4_096),
+    "llama3.2": (8_192, 4_096),
+    "qwen2.5": (32_768, 8_192),
+    "mistral": (32_768, 8_192),
+}
+
+# gdy modelu nie ma w tabeli — zachowawczo, żeby nie obiecywać nieistniejącego okna
+_FALLBACK: dict[str, tuple[int, int]] = {
+    "anthropic": (200_000, 32_000),
+    "openai": (128_000, 16_384),
+    "local": (8_192, 4_096),
+}
+
+# ile tokenów zostawiamy jako bufor na narzut protokołu i niedokładność liczenia
+SAFETY_MARGIN = 2_000
+# poniżej tylu tokenów wyjścia nie ma sensu wołać modelu — nie zmieści horoskopu
+MIN_OUTPUT = 1_500
+# powyżej tylu tokenów promptu ostrzegamy użytkownika (nadal pozwalając wysłać)
+WARN_PROMPT_TOKENS = 90_000
+
+
+def _env_int(provider: str, suffix: str) -> int | None:
+    raw = os.getenv(f"{provider.upper()}_{suffix}")
+    if not raw:
+        return None
+    try:
+        value = int(raw)
+    except ValueError:
+        return None
+    return value if value > 0 else None
+
+
+def limits_for(provider: str, model: str) -> tuple[int, int]:
+    """(okno kontekstu, maksymalne wyjście) dla modelu — z nadpisaniem z ENV.
+
+    Dopasowanie po prefiksie, bo nazwy modeli lokalnych niosą tag (`llama3.1:8b`).
+    """
+    env_ctx = _env_int(provider, "CONTEXT_WINDOW")
+    env_out = _env_int(provider, "MAX_OUTPUT")
+
+    key = (model or "").strip().lower()
+    known: tuple[int, int] | None = _MODEL_LIMITS.get(key)
+    if known is None:
+        for name, pair in _MODEL_LIMITS.items():
+            if key.startswith(name):
+                known = pair
+                break
+    if known is None:
+        known = _FALLBACK.get(provider, _FALLBACK["local"])
+
+    return (env_ctx or known[0], env_out or known[1])
+
+
+def plan(provider: str, model: str, prompt_tokens: int,
+         want_output: int | None = None) -> dict:
+    """Ile tokenów wyjścia zamówić dla promptu tej wielkości.
+
+    Zwraca plan z jawną diagnostyką — UI ma z czego zbudować ostrzeżenie, a błąd
+    ma czym wytłumaczyć, dlaczego się nie udało.
+    """
+    context_window, model_max_output = limits_for(provider, model)
+    room = context_window - prompt_tokens - SAFETY_MARGIN
+    target = want_output or model_max_output
+    max_output = max(0, min(model_max_output, target, room))
+
+    warnings: list[str] = []
+    if prompt_tokens > WARN_PROMPT_TOKENS:
+        warnings.append(
+            f"Prompt ma ~{prompt_tokens} tokenów — to dużo. Zapytanie zostanie wysłane, "
+            f"ale potrwa dłużej i będzie odpowiednio kosztowne."
+        )
+    if max_output < MIN_OUTPUT:
+        warnings.append(
+            f"Po zmieszczeniu promptu zostaje tylko {max_output} tokenów na odpowiedź "
+            f"(minimum {MIN_OUTPUT}). Zmniejsz budżet promptu albo wybierz model "
+            f"z większym oknem kontekstu."
+        )
+
+    return {
+        "provider": provider,
+        "model": model,
+        "context_window": context_window,
+        "model_max_output": model_max_output,
+        "prompt_tokens": prompt_tokens,
+        "max_output": max_output,
+        "fits": max_output >= MIN_OUTPUT,
+        "warnings": warnings,
+    }
+
+
+def prompt_token_budget(provider: str, model: str, reserve_output: int | None = None) -> int:
+    """Ile tokenów promptu wolno wysłać, ZAWSZE zostawiając miejsce na odpowiedź.
+
+    To jest podstawa opcji „maksymalny kontekst modelu" w UI.
+    """
+    context_window, model_max_output = limits_for(provider, model)
+    reserve = reserve_output or model_max_output
+    return max(0, context_window - reserve - SAFETY_MARGIN)

services/logic/app/llm/providers.py

@@ -5,9 +5,24 @@ vLLM, llama.cpp) i OpenAI mówią **tym samym** protokołem `/chat/completions`,
 więc jedna implementacja obsługuje oba — różni je tylko adres i klucz. Anthropic
 ma własny kształt `/v1/messages`, stąd druga klasa. Mniej zależności, mniej
 powierzchni ataku, pełna kontrola nad tym, co wychodzi z sieci.
+
+**Gwarancja niepustej odpowiedzi.** Horoskop ma powstać niezależnie od objętości
+promptu, więc `generate()` nie jest pojedynczym strzałem, tylko pętlą:
+  1. wyślij turę z policzonym limitem wyjścia,
+  2. jeśli model urwał na limicie — dopisz turę „kontynuuj" i sklej tekst,
+  3. jeśli tura nie dała ani znaku tekstu — ponów z podpowiedzią,
+  4. dopiero brak tekstu po wszystkich próbach jest błędem (z diagnostyką).
+Kontynuacja jest pewniejsza niż jedno wielkie żądanie: każda tura mieści się
+w timeoucie HTTP, a długość odpowiedzi przestaje być ograniczona jedną turą.
+
+**Anthropic i myślenie.** Modele Claude potrafią mieć włączone myślenie, którego
+tokeny liczą się do `max_tokens`. Przy ciasnym limicie cała tura potrafi wyjść
+jako same bloki `thinking` z pustym tekstem — dokładnie ten objaw, który
+zgłoszono. Traktujemy taką turę jak ucięcie i kontynuujemy, zamiast zwracać pustkę.
 """
 from __future__ import annotations
 
+import os
 import time
 
 import httpx
@@ -17,6 +32,23 @@ from app.llm.base import Completion, LLMError, LLMProvider
 RETRY_STATUSES = {429, 500, 502, 503, 504}
 MAX_ATTEMPTS = 3
 
+# ile razy wolno poprosić model o dokończenie urwanej odpowiedzi
+MAX_CONTINUATIONS = 12
+# ile tokenów zamawiać na jedną turę — mieści się w timeoucie, a pętla i tak
+# dociągnie resztę; zbyt duża wartość ryzykuje zerwanie połączenia w trakcie
+TURN_TOKENS_CAP = 16_000
+
+_CONTINUE = (
+    "Kontynuuj dokładnie od miejsca, w którym przerwałeś — nie powtarzaj tego, "
+    "co już napisałeś, i nie zaczynaj od nowa. Jeśli skończyłeś całą odpowiedź, "
+    "napisz wyłącznie: KONIEC"
+)
+_NUDGE = (
+    "Nie otrzymałem żadnej treści. Napisz odpowiedź zgodnie z powyższym poleceniem, "
+    "zaczynając od razu od treści horoskopu."
+)
+_DONE_MARKER = "KONIEC"
+
 
 def _post_with_retry(url: str, headers: dict, payload: dict, timeout: float) -> dict:
     """POST z ponawianiem i backoffem — chroni przed chwilowym 429/5xx."""
@@ -37,8 +69,8 @@ def _post_with_retry(url: str, headers: dict, payload: dict, timeout: float) ->
                 time.sleep(2 ** attempt)
                 continue
             raise LLMError(
-                f"Model nie odpowiedział w czasie {timeout:.0f}s. Dłuższe horoskopy "
-                f"wymagają większego LLM_TIMEOUT albo mniejszego budżetu promptu."
+                f"Model nie odpowiedział w czasie {timeout:.0f}s. Zwiększ LLM_TIMEOUT "
+                f"albo zmniejsz budżet promptu."
             ) from e
         except httpx.HTTPError as e:
             last = e
@@ -49,7 +81,108 @@ def _post_with_retry(url: str, headers: dict, payload: dict, timeout: float) ->
     raise LLMError(f"Nie udało się wywołać modelu: {last}")
 
 
-class ChatCompletionsProvider(LLMProvider):
+def _merge_usage(total: dict, turn: dict) -> dict:
+    """Sumuje zużycie tokenów przez wszystkie tury jednej odpowiedzi."""
+    for key, value in (turn or {}).items():
+        if isinstance(value, int):
+            total[key] = total.get(key, 0) + value
+    return total
+
+
+def _join(parts: list[str]) -> str:
+    return "".join(parts).strip()
+
+
+def _explain_empty(turns: int, usage: dict, stop: str | None) -> str:
+    detail = []
+    if stop:
+        detail.append(f"powód zakończenia: {stop}")
+    for key in ("completion_tokens", "output_tokens"):
+        if usage.get(key) is not None:
+            detail.append(f"tokeny odpowiedzi: {usage[key]}")
+            break
+    suffix = f" ({', '.join(detail)})" if detail else ""
+    return (
+        f"Model nie zwrócił żadnej treści po {turns} próbach{suffix}. "
+        f"Najczęstsza przyczyna: prompt wypełnił okno kontekstu i nie zostało miejsca "
+        f"na odpowiedź. Zmniejsz budżet promptu albo wybierz model z większym oknem."
+    )
+
+
+class _Driver:
+    """Wspólna pętla: tura → ewentualna kontynuacja → sklejony tekst.
+
+    Podklasy dostarczają tylko `_turn()` — reszta (kontynuacje, ponawianie pustej
+    tury, sumowanie zużycia) jest identyczna dla obu protokołów.
+    """
+
+    name: str
+    model: str
+    leaves_lan: bool
+
+    def _turn(self, messages: list[dict], max_tokens: int):
+        """(tekst, czy_ucięta, zużycie, nazwa_modelu, powód_zakończenia)."""
+        raise NotImplementedError
+
+    def generate(self, prompt: str, max_tokens: int) -> Completion:
+        messages: list[dict] = [{"role": "user", "content": prompt}]
+        parts: list[str] = []
+        usage: dict = {}
+        model_name = self.model
+        remaining = max(max_tokens, 256)
+        stop: str | None = None
+        turns = 0
+        nudged = False
+
+        while turns <= MAX_CONTINUATIONS:
+            turns += 1
+            budget = max(256, min(remaining, TURN_TOKENS_CAP))
+            text, truncated, turn_usage, model_name, stop = self._turn(messages, budget)
+            _merge_usage(usage, turn_usage)
+            remaining -= budget
+
+            chunk = text.strip()
+            if chunk:
+                if chunk.endswith(_DONE_MARKER):      # model zgłasza koniec
+                    parts.append(("\n" if parts else "") + chunk[: -len(_DONE_MARKER)].rstrip())
+                    break
+                parts.append(("\n" if parts else "") + chunk)
+                if not truncated:
+                    break
+            elif not truncated:
+                # pusta i NIE ucięta: jedna próba z podpowiedzią, potem koniec
+                if nudged or parts:
+                    break
+                nudged = True
+                messages = messages + [
+                    {"role": "assistant", "content": "…"},
+                    {"role": "user", "content": _NUDGE},
+                ]
+                continue
+            # ucięta (także tura złożona z samego myślenia) — poproś o dokończenie
+
+            if remaining < 256:
+                break
+            messages = [
+                {"role": "user", "content": prompt},
+                {"role": "assistant", "content": _join(parts) or "…"},
+                {"role": "user", "content": _CONTINUE},
+            ]
+
+        final = _join(parts)
+        if not final:
+            raise LLMError(_explain_empty(turns, usage, stop))
+
+        usage["turns"] = turns
+        return Completion(text=final, model=model_name, provider=self.name,
+                          leaves_lan=self.leaves_lan, usage=usage)
+
+    def count_tokens(self, prompt: str) -> int:
+        """Szacunek tokenów promptu. Dostawcy z własnym licznikiem nadpisują."""
+        return int(len(prompt) / 3.6)
+
+
+class ChatCompletionsProvider(_Driver, LLMProvider):
     """Protokół OpenAI `/chat/completions` — lokalny serwer modelu ORAZ OpenAI."""
 
     def __init__(self, name: str, base_url: str, model: str, api_key: str = "",
@@ -67,24 +200,20 @@ class ChatCompletionsProvider(LLMProvider):
             h["Authorization"] = f"Bearer {self.api_key}"
         return h
 
-    def generate(self, prompt: str, max_tokens: int) -> Completion:
+    def _turn(self, messages: list[dict], max_tokens: int):
         data = _post_with_retry(
             f"{self.base_url}/chat/completions", self._headers(),
-            {
-                "model": self.model,
-                "max_tokens": max_tokens,
-                "messages": [{"role": "user", "content": prompt}],
-            },
+            {"model": self.model, "max_tokens": max_tokens, "messages": messages},
             self.timeout,
         )
         try:
-            text = data["choices"][0]["message"]["content"]
+            choice = data["choices"][0]
+            text = choice["message"].get("content") or ""
         except (KeyError, IndexError, TypeError) as e:
             raise LLMError(f"Nieoczekiwany kształt odpowiedzi modelu: {str(data)[:300]}") from e
-        return Completion(
-            text=text, model=data.get("model", self.model), provider=self.name,
-            leaves_lan=self.leaves_lan, usage=data.get("usage") or {},
-        )
+        stop = choice.get("finish_reason")
+        return (text, stop == "length", data.get("usage") or {},
+                data.get("model", self.model), stop)
 
     def health(self) -> dict:
         info = {"provider": self.name, "model": self.model, "leaves_lan": self.leaves_lan}
@@ -97,7 +226,7 @@ class ChatCompletionsProvider(LLMProvider):
         return info
 
 
-class AnthropicProvider(LLMProvider):
+class AnthropicProvider(_Driver, LLMProvider):
     """Protokół Anthropic `/v1/messages`."""
 
     leaves_lan = True
@@ -110,34 +239,68 @@ class AnthropicProvider(LLMProvider):
         self.api_key = api_key
         self.timeout = timeout
 
-    def generate(self, prompt: str, max_tokens: int) -> Completion:
+    def _headers(self) -> dict:
+        return {
+            "Content-Type": "application/json",
+            "x-api-key": self.api_key,
+            "anthropic-version": "2023-06-01",
+        }
+
+    def _thinking(self) -> dict:
+        """Konfiguracja myślenia. Domyślnie adaptacyjne — podnosi jakość tekstu.
+
+        UWAGA: tokeny myślenia liczą się do `max_tokens`, więc przy ciasnym limicie
+        cała tura potrafi wyjść jako samo myślenie z pustym tekstem. Pętla
+        kontynuacji to obsługuje, ale ANTHROPIC_THINKING=off wyłącza myślenie,
+        gdy zależy nam na przewidywalnym zużyciu tokenów.
+        """
+        mode = os.getenv("ANTHROPIC_THINKING", "adaptive").lower()
+        if mode in ("off", "disabled", "0", "false"):
+            return {"thinking": {"type": "disabled"}}
+        return {
+            "thinking": {"type": "adaptive"},
+            "output_config": {"effort": os.getenv("ANTHROPIC_EFFORT", "high")},
+        }
+
+    def _turn(self, messages: list[dict], max_tokens: int):
         if not self.api_key:
-            raise LLMError("Brak LLM_API_KEY — dostawca anthropic wymaga klucza.")
-        data = _post_with_retry(
-            f"{self.base_url}/v1/messages",
-            {
-                "Content-Type": "application/json",
-                "x-api-key": self.api_key,
-                "anthropic-version": "2023-06-01",
-            },
-            {
-                "model": self.model,
-                "max_tokens": max_tokens,
-                "messages": [{"role": "user", "content": prompt}],
-            },
-            self.timeout,
-        )
+            raise LLMError("Brak ANTHROPIC_API_KEY — dostawca anthropic wymaga klucza.")
+        payload = {"model": self.model, "max_tokens": max_tokens, "messages": messages}
+        payload.update(self._thinking())
+        data = _post_with_retry(f"{self.base_url}/v1/messages", self._headers(),
+                                payload, self.timeout)
         try:
-            text = "".join(b.get("text", "") for b in data["content"] if b.get("type") == "text")
+            blocks = data["content"]
+            text = "".join(b.get("text", "") for b in blocks if b.get("type") == "text")
         except (KeyError, TypeError) as e:
             raise LLMError(f"Nieoczekiwany kształt odpowiedzi modelu: {str(data)[:300]}") from e
-        return Completion(
-            text=text, model=data.get("model", self.model), provider=self.name,
-            leaves_lan=True, usage=data.get("usage") or {},
+
+        stop = data.get("stop_reason")
+        # tura złożona z samego myślenia = budżet poszedł na rozumowanie; traktujemy
+        # jak ucięcie, żeby pętla poprosiła o treść zamiast zwrócić pustkę
+        thinking_only = not text.strip() and any(
+            b.get("type") in ("thinking", "redacted_thinking") for b in blocks
         )
+        return (text, stop == "max_tokens" or thinking_only, data.get("usage") or {},
+                data.get("model", self.model), stop)
+
+    def count_tokens(self, prompt: str) -> int:
+        """Dokładny licznik Anthropic — nie szacunek. Od tego zależy, czy po
+        zmieszczeniu promptu zostanie miejsce na odpowiedź."""
+        if not self.api_key:
+            return super().count_tokens(prompt)
+        try:
+            data = _post_with_retry(
+                f"{self.base_url}/v1/messages/count_tokens", self._headers(),
+                {"model": self.model, "messages": [{"role": "user", "content": prompt}]},
+                min(self.timeout, 30.0),
+            )
+            return int(data.get("input_tokens") or super().count_tokens(prompt))
+        except LLMError:
+            return super().count_tokens(prompt)
 
     def health(self) -> dict:
         return {
             "provider": self.name, "model": self.model, "leaves_lan": True,
-            "status": "ok (klucz ustawiony)" if self.api_key else "brak LLM_API_KEY",
+            "status": "ok (klucz ustawiony)" if self.api_key else "brak ANTHROPIC_API_KEY",
         }

services/logic/app/main.py

@@ -12,7 +12,7 @@ import httpx
 from fastapi import FastAPI, HTTPException
 from pydantic import BaseModel
 
-from app import security
+from app import link_crypto, security
 from app.clients.data_client import DataClient
 from app.models import QueryRequest, QueryResponse
 from app.service import QueryService
@@ -20,6 +20,9 @@ from app.service import QueryService
 app = FastAPI(title="astrololo · warstwa logiczna")
 service = QueryService()
 security.install(app, "logiczna")     # token międzywarstwowy (LOG-32)
+# Szyfrowanie łącza od prezentacji. PO `security.install`, żeby także odmowa
+# tokenowa wracała zaszyfrowana — inaczej klient nie umiałby jej odczytać.
+link_crypto.install(app, link_crypto.ENV_PRESENTATION_LOGIC, "logiczna")
 
 # --- silnik efemeryd (LOG-24): budowany leniwie, by nie wymagać Skyfielda do startu ---
 _engine = None
@@ -129,8 +132,10 @@ class PromptRequest(BaseModel):
     when_utc: datetime
     lat: float = 0.0
     lon: float = 0.0
-    budget: str = "medium"             # concise | medium | extensive
+    budget: str = "medium"             # concise | medium | extensive | huge | max
     limit: int = 5000
+    provider: str | None = None        # do wyliczenia budżetu „max" wg okna modelu
+    model: str | None = None
     # tylko dla profilu period:
     from_date: str | None = None
     to_date: str | None = None
@@ -149,7 +154,7 @@ def chart_prompt(req: PromptRequest) -> dict:
     """
     from app.engine.chart import build_chart
     from app.engine.models import ChartMoment
-    from app.prompt import build_natal_prompt, build_period_prompt
+    from app.prompt import CHARS_PER_TOKEN, MAX_BUDGET, build_natal_prompt, build_period_prompt
 
     engine = get_engine()
     moment = ChartMoment(when_utc=req.when_utc, lat=req.lat, lon=req.lon)
@@ -157,6 +162,17 @@ def chart_prompt(req: PromptRequest) -> dict:
     label = req.when_utc.strftime("%Y-%m-%d %H:%M UTC")
     data_error = None
 
+    # Budżet „maksymalny kontekst modelu": limit znaków liczymy z okna kontekstu
+    # WYBRANEGO modelu, zawsze po odjęciu miejsca zarezerwowanego na odpowiedź.
+    budget_chars = None
+    if req.budget == MAX_BUDGET:
+        from app.llm.factory import resolve_model
+        from app.llm.limits import prompt_token_budget
+        # celowo bez build_provider(): budżet zależy TYLKO od okna kontekstu modelu,
+        # więc nie może wymagać skonfigurowanego klucza API
+        provider_name, model_name = resolve_model(req.provider, req.model)
+        budget_chars = int(prompt_token_budget(provider_name, model_name) * CHARS_PER_TOKEN)
+
     # Warstwa danych dokłada wyłącznie WSKAZANIA. Wyliczenia (horoskop, oś czasu) są
     # od niej niezależne — gdy padnie, prompt musi zachować wszystko, co policzyliśmy.
     try:
@@ -171,7 +187,7 @@ def chart_prompt(req: PromptRequest) -> dict:
                 )
             except httpx.HTTPError as e:
                 data_error = f"Warstwa danych niedostępna: {e}"
-            out = build_natal_prompt(chart, report, req.budget, label)
+            out = build_natal_prompt(chart, report, req.budget, label, budget_chars)
 
         elif req.profile == "period":
             if not (req.from_date and req.to_date):
@@ -191,7 +207,7 @@ def chart_prompt(req: PromptRequest) -> dict:
             except httpx.HTTPError as e:
                 data_error = f"Warstwa danych niedostępna: {e}"   # oś czasu zostaje
             out = build_period_prompt(chart, events, req.from_date, req.to_date,
-                                      req.budget, label)
+                                      req.budget, label, budget_chars)
         else:
             raise HTTPException(422, f"Nieznany profil: {req.profile!r} (natal | period)")
     except ValueError as e:                      # nieznany budżet
@@ -204,8 +220,7 @@ def chart_prompt(req: PromptRequest) -> dict:
 
 
 class HoroscopeRequest(PromptRequest):
-    """Jak PromptRequest + wybór dostawcy modelu (LOG-31)."""
-    provider: str | None = None        # local (dom.) | openai | anthropic
+    """Jak PromptRequest (niesie już provider i model) + limit wyjścia (LOG-31)."""
     max_tokens: int | None = None
 
 
@@ -218,12 +233,26 @@ def chart_horoscope(req: HoroscopeRequest) -> dict:
     (LOG-32); prezentacja ma na tej podstawie ostrzegać.
     """
     from app.llm.base import LLMError
-    from app.llm.factory import build_provider, max_tokens
+    from app.llm.factory import build_provider
+    from app.llm.limits import plan
 
     out = chart_prompt(req)            # ten sam prompt co w podglądzie
     try:
-        provider = build_provider(req.provider)
-        result = provider.generate(out["prompt"], req.max_tokens or max_tokens())
+        provider = build_provider(req.provider, req.model)
+
+        # Ile tokenów ma naprawdę ten prompt i ile zostaje na odpowiedź. Anthropic
+        # liczy dokładnie (własny endpoint), reszta szacuje — od tego zależy, czy
+        # w oknie kontekstu w ogóle zmieści się miejsce na horoskop.
+        prompt_tokens = provider.count_tokens(out["prompt"])
+        budget = plan(provider.name, provider.model, prompt_tokens, req.max_tokens)
+        out["token_plan"] = budget
+        if budget["warnings"]:
+            out["warnings"] = budget["warnings"]
+        if not budget["fits"]:
+            out["llm_error"] = " ".join(budget["warnings"])
+            return out
+
+        result = provider.generate(out["prompt"], budget["max_output"])
     except LLMError as e:
         # prompt zostaje — użytkownik moze go skopiowac i uzyc recznie
         out["llm_error"] = str(e)
@@ -239,6 +268,19 @@ def chart_horoscope(req: HoroscopeRequest) -> dict:
     return out
 
 
+@app.get("/llm/models")
+def llm_models() -> dict:
+    """Podpowiedzi modeli per dostawca — UI buduje z tego listę wyboru.
+
+    To nie jest lista zamknięta: pole modelu jest tekstowe, więc można wpisać
+    dowolny identyfikator, do którego konto ma dostęp.
+    """
+    from app.llm.catalog import catalog
+    from app.llm.factory import _DEFAULT_MODEL
+
+    return {"providers": catalog(), "defaults": dict(_DEFAULT_MODEL)}
+
+
 @app.get("/llm/health")
 def llm_health(provider: str | None = None) -> dict:
     """Czy model jest osiągalny i skonfigurowany (bez generowania czegokolwiek)."""

services/logic/app/prompt.py

@@ -28,8 +28,14 @@ BUDGETS: dict[str, int] = {
     "concise": 4_000,
     "medium": 12_000,
     "extensive": 30_000,
+    "huge": 120_000,
+    # „maksymalny kontekst modelu" — wyliczany dynamicznie z okna kontekstu
+    # wybranego modelu, ZAWSZE po odjęciu miejsca zarezerwowanego na odpowiedź.
+    # Wartość poniżej jest tylko zapasem, gdy limity modelu są nieznane.
+    "max": 400_000,
 }
 DEFAULT_BUDGET = "medium"
+MAX_BUDGET = "max"
 
 MAX_EFFECT_CHARS = 320          # dłuższe opisy skracamy (krok 5 redukcji)
 CHARS_PER_TOKEN = 4.0           # zgrubny szacunek tokenów do podglądu w UI
@@ -284,11 +290,16 @@ def _assemble(task: str, chart_sec: str, ind_sec: str, output: str) -> str:
     return "\n\n".join([task, chart_sec, ind_sec, output, f"# ZASTRZEŻENIE\n{DISCLAIMER}"])
 
 
-def _budget_chars(budget: str) -> int:
+def _budget_chars(budget: str, budget_chars: int | None = None) -> int:
+    """Limit znaków promptu. `budget_chars` nadpisuje tabelę — używane dla opcji
+    „maksymalny kontekst modelu", gdzie limit zależy od wybranego modelu i musi
+    być policzony po odjęciu miejsca zarezerwowanego na odpowiedź."""
     if budget not in BUDGETS:
         raise ValueError(
             f"Nieznany budżet: {budget!r} (dostępne: {', '.join(BUDGETS)})"
         )
+    if budget_chars and budget_chars > 0:
+        return budget_chars
     return BUDGETS[budget]
 
 
@@ -305,9 +316,10 @@ def _finish(prompt: str, budget: str, limit: int, stats: dict, profile: str) ->
 
 
 def build_natal_prompt(chart: dict, report: dict, budget: str = DEFAULT_BUDGET,
-                       moment_label: str | None = None) -> dict:
+                       moment_label: str | None = None,
+                       budget_chars: int | None = None) -> dict:
     """Prompt na horoskop urodzeniowy (ekran „Interpretacje")."""
-    limit = _budget_chars(budget)
+    limit = _budget_chars(budget, budget_chars)
     chart_sec = _chart_section(chart, moment_label)
     fixed = len(_NATAL_TASK) + len(chart_sec) + len(_NATAL_OUTPUT) + len(DISCLAIMER) + 200
     chosen, stats = reduce_indications(natal_indications(report), max(limit - fixed, 500))
@@ -316,9 +328,10 @@ def build_natal_prompt(chart: dict, report: dict, budget: str = DEFAULT_BUDGET,
 
 
 def build_period_prompt(chart: dict, events: list[dict], from_date: str, to_date: str,
-                        budget: str = DEFAULT_BUDGET, moment_label: str | None = None) -> dict:
+                        budget: str = DEFAULT_BUDGET, moment_label: str | None = None,
+                        budget_chars: int | None = None) -> dict:
     """Prompt na horoskop okresowy (ekran „Kalendarz")."""
-    limit = _budget_chars(budget)
+    limit = _budget_chars(budget, budget_chars)
     chart_sec = _chart_section(chart, moment_label)
     task = f"{_PERIOD_TASK}\nZakres prognozy: **{from_date} — {to_date}**."
 

services/logic/requirements.txt

@@ -4,3 +4,5 @@ httpx>=0.28
 pydantic>=2.10
 # Silnik własny (ścieżka A, permisywny): Skyfield (MIT) + dane JPL (public domain)
 skyfield>=1.49
+# Szyfrowanie łącza między warstwami (PRE-16): AES-256-GCM + HKDF
+cryptography>=44.0

services/logic/tests/test_limits.py

@@ -0,0 +1,91 @@
+"""Okna kontekstu i planowanie budżetu tokenów (LOG-30/31).
+
+Naczelna zasada, której pilnują te testy: **zawsze zostaje miejsce na odpowiedź**.
+Prompt nigdy nie może wypełnić całego okna kontekstu, bo wtedy model kończy na
+`max_tokens` z pustą albo uciętą treścią — to był zgłoszony błąd.
+"""
+import pytest
+
+from app.llm import limits
+
+
+def test_known_models_have_documented_limits():
+    ctx, out = limits.limits_for("anthropic", "claude-opus-4-8")
+    assert ctx == 1_000_000 and out == 128_000
+    ctx, out = limits.limits_for("anthropic", "claude-haiku-4-5")
+    assert ctx == 200_000 and out == 64_000
+
+
+def test_local_model_tag_is_matched_by_prefix():
+    """Modele lokalne niosą tag (`llama3.1:8b`) — dopasowanie musi to znieść."""
+    assert limits.limits_for("local", "llama3.1:8b") == limits.limits_for("local", "llama3.1")
+
+
+def test_unknown_model_falls_back_conservatively():
+    ctx, out = limits.limits_for("local", "jakis-egzotyczny-model")
+    assert ctx == 8_192 and out == 4_096
+
+
+def test_env_overrides_win(monkeypatch):
+    """Modele wychodzą szybciej, niż aktualizuje się tabela."""
+    monkeypatch.setenv("LOCAL_CONTEXT_WINDOW", "131072")
+    monkeypatch.setenv("LOCAL_MAX_OUTPUT", "8192")
+    assert limits.limits_for("local", "llama3.1:8b") == (131_072, 8_192)
+
+
+def test_env_override_ignores_garbage(monkeypatch):
+    monkeypatch.setenv("LOCAL_CONTEXT_WINDOW", "nie-liczba")
+    assert limits.limits_for("local", "llama3.1:8b")[0] == 8_192
+
+
+# ------------------------------------------------- rezerwa miejsca na odpowiedź
+
+def test_prompt_budget_always_reserves_room_for_answer():
+    ctx, out = limits.limits_for("anthropic", "claude-opus-4-8")
+    budget = limits.prompt_token_budget("anthropic", "claude-opus-4-8")
+    assert budget + out + limits.SAFETY_MARGIN <= ctx
+    assert budget > 0
+
+
+def test_small_context_model_still_leaves_room():
+    budget = limits.prompt_token_budget("local", "llama3.1:8b")
+    ctx, out = limits.limits_for("local", "llama3.1:8b")
+    assert budget + out + limits.SAFETY_MARGIN <= ctx
+
+
+def test_plan_shrinks_output_when_prompt_is_huge():
+    """Duży prompt nie może dostać pełnego okna wyjścia — musi się zmieścić."""
+    ctx, model_out = limits.limits_for("local", "llama3.1:8b")
+    p = limits.plan("local", "llama3.1:8b", prompt_tokens=6_000)
+    assert p["max_output"] <= ctx - 6_000 - limits.SAFETY_MARGIN
+    assert p["max_output"] < model_out
+
+
+def test_plan_reports_not_fitting_instead_of_failing_silently():
+    p = limits.plan("local", "llama3.1:8b", prompt_tokens=8_000)
+    assert p["fits"] is False
+    assert any("odpowied" in w for w in p["warnings"])
+
+
+def test_plan_warns_above_90k_but_still_fits():
+    """Powyżej 90 tys. tokenów ostrzegamy — ale wysłanie MA być nadal możliwe."""
+    p = limits.plan("anthropic", "claude-opus-4-8", prompt_tokens=120_000)
+    assert p["fits"] is True, "duży prompt nadal musi dać się wysłać"
+    assert p["max_output"] >= limits.MIN_OUTPUT
+    assert any("dużo" in w for w in p["warnings"])
+
+
+def test_no_warning_below_threshold():
+    p = limits.plan("anthropic", "claude-opus-4-8", prompt_tokens=10_000)
+    assert p["warnings"] == [] and p["fits"] is True
+
+
+def test_requested_output_is_capped_by_model_maximum():
+    p = limits.plan("anthropic", "claude-haiku-4-5", prompt_tokens=1_000, want_output=999_999)
+    assert p["max_output"] == 64_000
+
+
+@pytest.mark.parametrize("tokens", [0, 1_000, 50_000, 200_000, 900_000])
+def test_plan_never_returns_negative_output(tokens):
+    p = limits.plan("anthropic", "claude-opus-4-8", prompt_tokens=tokens)
+    assert p["max_output"] >= 0

services/logic/tests/test_link_crypto.py

@@ -0,0 +1,351 @@
+"""Szyfrowanie łącza między warstwami (PRE-16).
+
+Sedno: przez to łącze płyną surowe wiersze oryginalnych baz interpretacyjnych.
+Testy nie sprawdzają więc tylko, czy „coś się zaszyfrowało i odszyfrowało" —
+sprawdzają, czy tajnego tekstu FAKTYCZNIE NIE MA w bajtach lecących po sieci
+oraz czy każda znana droga na skróty (brak szyfrowania, obcy klucz, podmieniony
+bajt, przeklejenie na inny endpoint, odtworzenie po czasie) kończy się odmową.
+"""
+import json
+import pathlib
+import time
+
+import pytest
+from fastapi import FastAPI
+from fastapi.responses import StreamingResponse
+from pydantic import BaseModel
+from starlette.testclient import TestClient
+
+from app import link_crypto
+from app.link_crypto import ENV_LOGIC_DATA, ENV_PRESENTATION_LOGIC, Link, LinkError
+
+SECRET = "Saturn w VII domu — opis z oryginalnej bazy interpretacyjnej"
+KEY_A = "11" * 32          # hex, 32 bajty
+KEY_B = "22" * 32
+
+
+class Payload(BaseModel):
+    question: str
+
+
+def _app(link: Link | None) -> FastAPI:
+    app = FastAPI()
+    if link is not None:
+        app.add_middleware(link_crypto.LinkCryptoMiddleware, link=link, layer="testowa")
+
+    @app.get("/health")
+    def health():
+        return {"status": "ok"}
+
+    @app.post("/search")
+    def search(payload: Payload):
+        return {"echo": payload.question, "interpretation": SECRET}
+
+    @app.get("/catalog")
+    def catalog():
+        return {"models": ["a", "b"]}
+
+    @app.post("/stream")
+    def stream():
+        def lines():
+            for i in range(4):
+                yield json.dumps({"step": i, "note": SECRET}).encode() + b"\n"
+
+        return StreamingResponse(lines(), media_type="application/x-ndjson")
+
+    return app
+
+
+@pytest.fixture
+def link():
+    return Link(link_crypto.parse_key(KEY_A))
+
+
+# ------------------------------------------------------------------- klucze
+
+def test_key_accepts_hex_and_base64():
+    import base64
+
+    raw = bytes(range(32))
+    assert link_crypto.parse_key(raw.hex()) == raw
+    assert link_crypto.parse_key(base64.b64encode(raw).decode()) == raw
+
+
+def test_key_of_wrong_length_is_rejected_loudly():
+    """Krótki klucz to nie „słabsze szyfrowanie", tylko błąd konfiguracji."""
+    with pytest.raises(LinkError, match="32"):
+        link_crypto.parse_key("aabb")
+
+
+def test_key_that_is_neither_hex_nor_base64_is_rejected():
+    with pytest.raises(LinkError, match="hex"):
+        link_crypto.parse_key("!!! to nie jest klucz !!!")
+
+
+def test_key_from_env_is_lazy(monkeypatch):
+    monkeypatch.delenv(ENV_PRESENTATION_LOGIC, raising=False)
+    assert link_crypto.key_from_env(ENV_PRESENTATION_LOGIC) is None
+    monkeypatch.setenv(ENV_PRESENTATION_LOGIC, KEY_A)
+    assert link_crypto.key_from_env(ENV_PRESENTATION_LOGIC) == bytes.fromhex(KEY_A)
+
+
+def test_directions_use_different_subkeys(link):
+    """Żądanie i odpowiedź nie dzielą klucza — powtórzenie jednorazówki w jedną
+    stronę nie osłabia drugiej."""
+    stamp = link_crypto.stamp_now()
+    sealed = link.seal(link_crypto.REQUEST, "/search", stamp, 0, b"tajne")
+    with pytest.raises(LinkError):
+        link.open(link_crypto.RESPONSE, "/search", stamp, 0, sealed)
+
+
+# --------------------------------------------------------- podstawowy obieg
+
+def test_round_trip_delivers_plaintext_to_the_app(link):
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        got = link_crypto.call_json(client, "POST", "http://testserver/search",
+                                    payload={"question": "Saturn"}, link=link)
+    assert got["echo"] == "Saturn"
+    assert got["interpretation"] == SECRET
+
+
+def test_get_without_body_also_works(link):
+    """GET nie ma ciała, ale i tak pieczętujemy pustą kopertę — to ona dowodzi,
+    że pytający ma klucz, i ona wymusza zaszyfrowanie odpowiedzi."""
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        got = link_crypto.call_json(client, "GET", "http://testserver/catalog", link=link)
+    assert got == {"models": ["a", "b"]}
+
+
+def test_without_key_traffic_stays_plaintext(link):
+    """Dev bez sekretów ma działać jak dotąd — inaczej nikt nie odpali projektu lokalnie."""
+    with TestClient(_app(None)) as client:
+        got = link_crypto.call_json(client, "POST", "http://testserver/search",
+                                    payload={"question": "Saturn"}, link=None)
+    assert got["interpretation"] == SECRET
+
+
+def test_health_stays_open_for_kubernetes_probes(link):
+    """Sondy k8s klucza nie mają. Gdyby /health wymagał szyfrowania, literówka
+    w sekrecie kładłaby pody zamiast pokazać błąd w aplikacji."""
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        assert client.get("http://testserver/health").json() == {"status": "ok"}
+
+
+# ------------------------------------------- czy na kablu naprawdę nic nie widać
+
+def _raw_exchange(client, link, payload):
+    """Wysyła zapieczętowane żądanie i zwraca SUROWE bajty obu stron."""
+    stamp = link_crypto.stamp_now()
+    body = link_crypto.frame_out(
+        link.seal(link_crypto.REQUEST, "/search", stamp, 0, json.dumps(payload).encode()))
+    response = client.request(
+        "POST", "http://testserver/search", content=body,
+        headers={link_crypto.HEADER_ENC: link_crypto.VERSION,
+                 link_crypto.HEADER_TS: stamp,
+                 "Content-Type": link_crypto.CONTENT_TYPE})
+    return body, response
+
+
+def test_request_bytes_do_not_contain_the_question(link):
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        body, _ = _raw_exchange(client, link, {"question": "Saturn w VII"})
+    assert b"Saturn" not in body
+    assert b"question" not in body
+
+
+def test_response_bytes_do_not_contain_the_interpretation(link):
+    """To jest właściwy powód istnienia całego modułu."""
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        _, response = _raw_exchange(client, link, {"question": "Saturn"})
+    assert response.status_code == 200
+    assert SECRET.encode() not in response.content
+    assert b"interpretation" not in response.content
+    assert response.headers[link_crypto.HEADER_ENC] == link_crypto.VERSION
+    assert response.headers["content-type"] == link_crypto.CONTENT_TYPE
+
+
+# ------------------------------------------------------- drogi na skróty i ataki
+
+def test_plaintext_request_is_refused_when_key_is_set(link):
+    """Fail-closed: regresja po stronie klienta nie może oznaczać cichego
+    powrotu do jawnego ruchu."""
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        response = client.post("http://testserver/search", json={"question": "Saturn"})
+    assert response.status_code == 400
+    assert SECRET.encode() not in response.content
+
+
+def test_foreign_key_cannot_read_the_link(link):
+    """Klucze są osobne dla każdej pary warstw — przejęcie jednego nie otwiera drugiej."""
+    intruder = Link(link_crypto.parse_key(KEY_B))
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        stamp = link_crypto.stamp_now()
+        body = link_crypto.frame_out(
+            intruder.seal(link_crypto.REQUEST, "/search", stamp, 0, b'{"question":"x"}'))
+        response = client.request(
+            "POST", "http://testserver/search", content=body,
+            headers={link_crypto.HEADER_ENC: link_crypto.VERSION,
+                     link_crypto.HEADER_TS: stamp,
+                     "Content-Type": link_crypto.CONTENT_TYPE})
+    assert response.status_code == 400
+    assert SECRET.encode() not in response.content
+
+
+def test_single_flipped_bit_is_rejected(link):
+    """GCM uwierzytelnia, więc nie ma wariantu „odszyfrowało się, ale zmienione"."""
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        stamp = link_crypto.stamp_now()
+        sealed = bytearray(link.seal(link_crypto.REQUEST, "/search", stamp, 0,
+                                     b'{"question":"x"}'))
+        sealed[-1] ^= 0x01
+        response = client.request(
+            "POST", "http://testserver/search",
+            content=link_crypto.frame_out(bytes(sealed)),
+            headers={link_crypto.HEADER_ENC: link_crypto.VERSION,
+                     link_crypto.HEADER_TS: stamp,
+                     "Content-Type": link_crypto.CONTENT_TYPE})
+    assert response.status_code == 400
+
+
+def test_frame_cannot_be_replayed_against_another_endpoint(link):
+    """Ścieżka wchodzi do materiału uwierzytelnianego, więc podsłuchanej koperty
+    nie da się przekleić tam, gdzie odpowiedź byłaby ciekawsza."""
+    stamp = link_crypto.stamp_now()
+    sealed = link.seal(link_crypto.REQUEST, "/catalog", stamp, 0, b"")
+    with pytest.raises(LinkError):
+        link.open(link_crypto.REQUEST, "/search", stamp, 0, sealed)
+
+
+def test_frames_cannot_be_reordered(link):
+    """Numer ramki jest uwierzytelniony — przestawienie kolejności w strumieniu
+    to błąd, a nie po cichu pomieszany horoskop."""
+    stamp = link_crypto.stamp_now()
+    second = link.seal(link_crypto.RESPONSE, "/stream", stamp, 1, b"druga")
+    with pytest.raises(LinkError):
+        link.open(link_crypto.RESPONSE, "/stream", stamp, 0, second)
+
+
+def test_stale_frame_is_refused(link, monkeypatch):
+    """Bez okna czasowego podsłuchane żądanie dałoby się odtworzyć kiedykolwiek."""
+    old = f"{time.time() - link_crypto.MAX_SKEW_SECONDS - 60:.3f}"
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        body = link_crypto.frame_out(
+            link.seal(link_crypto.REQUEST, "/search", old, 0, b'{"question":"x"}'))
+        response = client.request(
+            "POST", "http://testserver/search", content=body,
+            headers={link_crypto.HEADER_ENC: link_crypto.VERSION,
+                     link_crypto.HEADER_TS: old,
+                     "Content-Type": link_crypto.CONTENT_TYPE})
+    assert response.status_code == 400
+
+
+def test_truncated_stream_is_an_error_not_silent_loss(link):
+    stamp = link_crypto.stamp_now()
+    full = link_crypto.frame_out(link.seal(link_crypto.RESPONSE, "/x", stamp, 0, b"abc"))
+    with pytest.raises(LinkError, match="urwana"):
+        link.open_all(link_crypto.RESPONSE, "/x", stamp, full[:-2])
+
+
+def test_absurd_frame_length_does_not_allocate(link):
+    """Zadeklarowana długość pochodzi z sieci — nie wolno jej wierzyć na słowo."""
+    import struct
+
+    with pytest.raises(LinkError, match="rozmiar"):
+        list(link_crypto.frames_in(struct.pack(">I", 2 ** 31) + b"nic"))
+
+
+# ---------------------------------------------------------- odpowiedź strumieniowa
+
+def test_streaming_response_survives_encryption(link):
+    """Okno postępu dostaje kolejne linie na żywo — muszą dojść po kolei
+    i w komplecie, mimo że każda jedzie w osobnej kopercie."""
+    with TestClient(_app(link)) as client:
+        stamp = link_crypto.stamp_now()
+        body = link_crypto.frame_out(link.seal(link_crypto.REQUEST, "/stream", stamp, 0, b""))
+        with client.stream("POST", "http://testserver/stream", content=body,
+                           headers={link_crypto.HEADER_ENC: link_crypto.VERSION,
+                                    link_crypto.HEADER_TS: stamp,
+                                    "Content-Type": link_crypto.CONTENT_TYPE}) as response:
+            chunks = list(link_crypto.open_response_stream(response, link))
+
+    steps = [json.loads(line) for line in b"".join(chunks).splitlines()]
+    assert [s["step"] for s in steps] == [0, 1, 2, 3]
+    assert all(s["note"] == SECRET for s in steps)
+
+
+def test_incremental_unframing_handles_split_frames(link):
+    """Ramka potrafi rozjechać się między dwa odczyty z gniazda — składamy ją
+    w buforze, zamiast zakładać, że każdy kawałek to komplet."""
+    stamp = link_crypto.stamp_now()
+    stream = b"".join(link.seal_stream(link_crypto.RESPONSE, "/x", stamp,
+                                       [b"raz", b"dwa", b"trzy"]))
+    buffer = bytearray()
+    opened, seq = [], 0
+    for i in range(0, len(stream), 5):            # ciachamy w poprzek ramek
+        buffer += stream[i:i + 5]
+        for frame in link_crypto.unframe_incremental(buffer):
+            opened.append(link.open(link_crypto.RESPONSE, "/x", stamp, seq, frame))
+            seq += 1
+    assert opened == [b"raz", b"dwa", b"trzy"]
+    assert not buffer, "bufor musi zostać pusty — inaczej gdzieś zgubiliśmy ramkę"
+
+
+# ----------------------------------------------- trzy kopie muszą być identyczne
+
+def test_all_three_services_share_the_same_module():
+    """Moduł jest skopiowany do trzech niezależnych usług (nie mają wspólnej
+    biblioteki). Rozjazd między kopiami objawiłby się dopiero na produkcji jako
+    „nie da się odszyfrować" — więc pilnujemy tego testem."""
+    root = pathlib.Path(__file__).resolve().parents[3]
+    copies = {svc: (root / "services" / svc / "app" / "link_crypto.py")
+              for svc in ("presentation", "logic", "data")}
+    missing = [svc for svc, path in copies.items() if not path.is_file()]
+    assert not missing, f"brak modułu w warstwach: {missing}"
+    contents = {svc: path.read_bytes() for svc, path in copies.items()}
+    assert len(set(contents.values())) == 1, (
+        "kopie link_crypto.py rozjechały się między warstwami: "
+        + ", ".join(f"{svc}={len(body)}B" for svc, body in contents.items())
+    )
+
+
+def test_env_names_are_two_distinct_keys():
+    """Wymóg wprost: osobny klucz dla pary prezentacja-logika i logika-dane."""
+    assert ENV_PRESENTATION_LOGIC != ENV_LOGIC_DATA
+
+
+# ------------------------------------------------- klient też musi być fail-closed
+#
+# To wyszło dopiero z podsłuchu prawdziwego gniazda, nie z testów: przy kliencie
+# BEZ klucza serwer owszem odmawiał, ale pytanie leciało po drodze otwartym
+# tekstem. Odpowiedź była chroniona — zapytanie już nie.
+
+def test_client_without_key_sends_nothing_when_encryption_required(monkeypatch):
+    monkeypatch.setenv(link_crypto.ENV_REQUIRED, "true")
+    sent = []
+
+    class Tripwire:
+        def request(self, *args, **kwargs):
+            sent.append(args)
+            raise AssertionError("żądanie NIE powinno opuścić procesu")
+
+    with pytest.raises(LinkError, match=link_crypto.ENV_REQUIRED):
+        link_crypto.call(Tripwire(), "POST", "http://logic/search",
+                         payload={"value": "[Sat"}, link=None)
+    assert not sent, "treść zapytania wyszłaby jawnym tekstem"
+
+
+def test_plaintext_still_allowed_in_dev(monkeypatch, link):
+    """Bez tej flagi lokalne uruchomienie bez sekretów ma dalej działać."""
+    monkeypatch.delenv(link_crypto.ENV_REQUIRED, raising=False)
+    with TestClient(_app(None)) as client:
+        got = link_crypto.call_json(client, "POST", "http://testserver/search",
+                                    payload={"question": "Saturn"}, link=None)
+    assert got["interpretation"] == SECRET
+
+
+def test_service_refuses_to_start_without_key_when_required(monkeypatch):
+    """Pod w CrashLoop widać od razu; usługę, która wstała i nie szyfruje — nie."""
+    monkeypatch.setenv(link_crypto.ENV_REQUIRED, "true")
+    monkeypatch.delenv(ENV_LOGIC_DATA, raising=False)
+    with pytest.raises(LinkError, match=ENV_LOGIC_DATA):
+        link_crypto.install(FastAPI(), ENV_LOGIC_DATA, "danych")

services/logic/tests/test_llm.py

@@ -3,6 +3,8 @@
 Transport podstawiamy przez httpx.MockTransport, więc testy są szybkie,
 deterministyczne i nic nie wychodzi na zewnątrz.
 """
+import json
+
 import httpx
 import pytest
 
@@ -115,7 +117,7 @@ def test_anthropic_generates(monkeypatch):
 
 
 def test_anthropic_requires_key():
-    with pytest.raises(LLMError, match="LLM_API_KEY"):
+    with pytest.raises(LLMError, match="ANTHROPIC_API_KEY"):
         AnthropicProvider("https://api.anthropic.com", "m", "").generate("p", 10)
 
 
@@ -133,7 +135,9 @@ def test_default_provider_is_local(monkeypatch):
 
 def test_openai_requires_key(monkeypatch):
     monkeypatch.delenv("LLM_API_KEY", raising=False)
-    with pytest.raises(LLMError, match="LLM_API_KEY"):
+    monkeypatch.delenv("OPENAI_API_KEY", raising=False)
+    # komunikat wskazuje ZMIENNĄ DO USTAWIENIA dla tego dostawcy, nie ogólne LLM_API_KEY
+    with pytest.raises(LLMError, match="OPENAI_API_KEY"):
         factory.build_provider("openai")
 
 
@@ -147,3 +151,257 @@ def test_env_overrides_model_and_url(monkeypatch):
     monkeypatch.setenv("LLM_BASE_URL", "http://serwer:8000/v1")
     p = factory.build_provider("local")
     assert p.model == "moj-model" and p.base_url == "http://serwer:8000/v1"
+
+
+# ---------------------------------------- konfiguracja per dostawca (regresja LOG-31)
+# UI pozwala przelaczac dostawce przy kazdym zadaniu, wiec ustawienia JEDNEGO nie moga
+# przeciekac na pozostalych. Wczesniej wspolne LLM_BASE_URL/LLM_MODEL kierowaly zadania
+# do OpenAI na adres lokalnej Ollamy i prosily Anthropic o model llama.
+
+def _clear(monkeypatch):
+    for v in ("LLM_PROVIDER", "LLM_MODEL", "LLM_BASE_URL", "LLM_API_KEY",
+              "LOCAL_MODEL", "LOCAL_BASE_URL", "LOCAL_API_KEY",
+              "OPENAI_MODEL", "OPENAI_BASE_URL", "OPENAI_API_KEY",
+              "ANTHROPIC_MODEL", "ANTHROPIC_BASE_URL", "ANTHROPIC_API_KEY"):
+        monkeypatch.delenv(v, raising=False)
+
+
+def test_local_config_does_not_leak_to_cloud(monkeypatch):
+    """Sedno bledu: skonfigurowany model lokalny przejmowal zadania do chmury."""
+    _clear(monkeypatch)
+    monkeypatch.setenv("LLM_PROVIDER", "local")
+    monkeypatch.setenv("LLM_BASE_URL", "http://ollama:11434/v1")   # konfiguracja lokalnego
+    monkeypatch.setenv("LLM_MODEL", "llama3.1:8b")
+    monkeypatch.setenv("OPENAI_API_KEY", "sk-test")
+
+    local = factory.build_provider("local")
+    assert local.base_url == "http://ollama:11434/v1" and local.model == "llama3.1:8b"
+
+    openai = factory.build_provider("openai")
+    assert openai.base_url == "https://api.openai.com/v1", "zadanie do OpenAI poszloby do Ollamy"
+    assert openai.model == "gpt-4o-mini", "OpenAI dostalby nazwe modelu llama"
+
+
+def test_provider_specific_settings_win(monkeypatch):
+    _clear(monkeypatch)
+    monkeypatch.setenv("LLM_PROVIDER", "local")
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_API_KEY", "sk-ant")
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_MODEL", "claude-opus-4-8")
+    p = factory.build_provider("anthropic")
+    assert p.model == "claude-opus-4-8" and p.api_key == "sk-ant"
+
+
+def test_generic_vars_apply_only_to_default_provider(monkeypatch):
+    """Zgodnosc wstecz: wspolne LLM_* konfiguruja dostawce domyslnego i tylko jego."""
+    _clear(monkeypatch)
+    monkeypatch.setenv("LLM_PROVIDER", "openai")
+    monkeypatch.setenv("LLM_API_KEY", "sk-generic")
+    monkeypatch.setenv("LLM_MODEL", "gpt-4o")
+    assert factory.build_provider("openai").model == "gpt-4o"
+    assert factory.build_provider("local").model == "llama3.1:8b"   # nie dziedziczy
+
+
+def test_cloud_without_key_is_rejected_clearly(monkeypatch):
+    _clear(monkeypatch)
+    monkeypatch.setenv("LLM_PROVIDER", "local")
+    for name in ("openai", "anthropic"):
+        with pytest.raises(LLMError, match=f"{name.upper()}_API_KEY"):
+            factory.build_provider(name)
+
+
+def test_local_needs_no_key(monkeypatch):
+    _clear(monkeypatch)
+    assert factory.build_provider("local").api_key == ""
+
+
+# ------------------------------------------- pusta odpowiedz modelu (cicha awaria)
+# Regresja: model potrafi oddac pusta tresc (prompt zjadl caly kontekst ->
+# finish_reason=length, completion_tokens=0). Wczesniej generate() zwracalo pusty
+# tekst BEZ bledu, widok nic nie renderowal i uzytkownik dostawal pusta strone
+# bez zadnego wyjasnienia. Pusta odpowiedz MUSI byc bledem.
+
+def test_empty_completion_raises_instead_of_silent_blank(monkeypatch):
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(lambda r: httpx.Response(200, json={
+        "model": "llama3.1:8b",
+        "choices": [{"message": {"content": ""}, "finish_reason": "length"}],
+        "usage": {"prompt_tokens": 8000, "completion_tokens": 0},
+    })))
+    with pytest.raises(LLMError, match="nie zwrócił żadnej treści"):
+        ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("p", 2000)
+
+
+def test_empty_completion_explains_context_window(monkeypatch):
+    """Komunikat ma prowadzic do przyczyny, a nie tylko stwierdzac fakt."""
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(lambda r: httpx.Response(200, json={
+        "choices": [{"message": {"content": "   "}, "finish_reason": "length"}],
+        "usage": {"prompt_tokens": 8000, "completion_tokens": 0},
+    })))
+    with pytest.raises(LLMError) as ei:
+        ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("p", 2000)
+    msg = str(ei.value)
+    assert "kontekstu" in msg and "budżet" in msg
+    assert "powód zakończenia: length" in msg      # diagnostyka w tresci bledu
+
+
+def test_whitespace_only_is_treated_as_empty(monkeypatch):
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(lambda r: httpx.Response(200, json={
+        "choices": [{"message": {"content": "\n\n  \t "}}],
+    })))
+    with pytest.raises(LLMError, match="nie zwrócił żadnej treści"):
+        ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("p", 100)
+
+
+def test_anthropic_empty_completion_raises(monkeypatch):
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(lambda r: httpx.Response(200, json={
+        "model": "claude-x", "content": [], "stop_reason": "max_tokens",
+        "usage": {"input_tokens": 9000, "output_tokens": 0},
+    })))
+    with pytest.raises(LLMError, match="nie zwrócił żadnej treści"):
+        AnthropicProvider("https://api.anthropic.com", "claude-x", "klucz").generate("p", 100)
+
+
+def test_normal_response_still_passes(monkeypatch):
+    """Straznik nie moze psuc poprawnej odpowiedzi."""
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(lambda r: httpx.Response(200, json={
+        "choices": [{"message": {"content": "Horoskop."}, "finish_reason": "stop"}],
+        "usage": {"prompt_tokens": 100, "completion_tokens": 20},
+    })))
+    assert ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("p", 100).text == "Horoskop."
+
+
+# ------------------------------------- kontynuacja: horoskop MA powstac zawsze
+# Sedno wymagania: niezaleznie od objetosci promptu i limitu wyjscia, pelna tresc
+# ma wrocic do uzytkownika. Model urwany na max_tokens jest proszony o dokonczenie
+# w ramach tej samej rozmowy, a kawalki sa sklejane.
+
+def _scripted(responses):
+    """Transport oddajacy kolejne odpowiedzi z listy (po jednej na ture)."""
+    seq = list(responses)
+    seen = []
+
+    def handler(request):
+        seen.append(request)
+        return httpx.Response(200, json=seq.pop(0) if seq else seq_last)
+
+    seq_last = responses[-1]
+    return handler, seen
+
+
+def _chat(text, finish):
+    return {"choices": [{"message": {"content": text}, "finish_reason": finish}],
+            "usage": {"completion_tokens": 10}}
+
+
+def test_truncated_answer_is_continued_and_joined(monkeypatch):
+    handler, seen = _scripted([
+        _chat("Czesc pierwsza.", "length"),
+        _chat("Czesc druga. KONIEC", "stop"),
+    ])
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(handler))
+    out = ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("prompt", 40000)
+    assert "Czesc pierwsza." in out.text and "Czesc druga." in out.text
+    assert "KONIEC" not in out.text          # znacznik nie trafia do horoskopu
+    assert out.usage["turns"] == 2
+
+
+def test_continuation_asks_in_same_conversation(monkeypatch):
+    """Kontynuacja musi isc jako kolejna tura rozmowy, a ostatnia wiadomosc MUSI
+    byc od uzytkownika — Claude odrzuca prefill w turze asystenta (400)."""
+    handler, seen = _scripted([_chat("Poczatek", "length"), _chat("Reszta", "stop")])
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(handler))
+    ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("prompt", 40000)
+    msgs = json.loads(seen[1].content)["messages"]
+    assert msgs[-1]["role"] == "user", "ostatnia wiadomosc nie moze byc prefillem asystenta"
+    assert msgs[1]["role"] == "assistant" and "Poczatek" in msgs[1]["content"]
+
+
+def test_anthropic_thinking_only_turn_is_continued(monkeypatch):
+    """DOKLADNIE zgloszony objaw: cala tura poszla na myslenie, tekst pusty.
+    Wczesniej konczylo sie to pusta strona; teraz pytamy o tresc dalej."""
+    seq = [
+        {"content": [{"type": "thinking", "thinking": ""}], "stop_reason": "max_tokens",
+         "usage": {"output_tokens": 2000}},
+        {"content": [{"type": "text", "text": "Horoskop urodzeniowy..."}],
+         "stop_reason": "end_turn", "usage": {"output_tokens": 500}},
+    ]
+
+    def handler(request):
+        return httpx.Response(200, json=seq.pop(0) if seq else seq[-1])
+
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(handler))
+    out = AnthropicProvider("https://api.anthropic.com", "claude-opus-4-8", "k").generate("p", 40000)
+    assert out.text == "Horoskop urodzeniowy..."
+    assert out.usage["turns"] == 2
+
+
+def test_anthropic_sends_thinking_config(monkeypatch):
+    """Bez jawnego `thinking` Sonnet 5 wlacza myslenie sam — konfigurujemy to wprost."""
+    seen = []
+
+    def handler(request):
+        seen.append(json.loads(request.content))
+        return httpx.Response(200, json={"content": [{"type": "text", "text": "ok"}],
+                                         "stop_reason": "end_turn"})
+
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(handler))
+    monkeypatch.delenv("ANTHROPIC_THINKING", raising=False)
+    AnthropicProvider("https://api.anthropic.com", "claude-opus-4-8", "k").generate("p", 5000)
+    assert seen[0]["thinking"] == {"type": "adaptive"}
+
+    seen.clear()
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_THINKING", "off")
+    AnthropicProvider("https://api.anthropic.com", "claude-opus-4-8", "k").generate("p", 5000)
+    assert seen[0]["thinking"] == {"type": "disabled"}
+
+
+def test_complete_answer_does_not_loop(monkeypatch):
+    """Straznik nie moze mnozyc zapytan, gdy model skonczyl normalnie."""
+    calls = {"n": 0}
+
+    def handler(request):
+        calls["n"] += 1
+        return httpx.Response(200, json=_chat("Gotowe.", "stop"))
+
+    monkeypatch.setattr(httpx, "Client", _mock_client(handler))
+    out = ChatCompletionsProvider("local", "http://x/v1", "m").generate("p", 40000)
+    assert out.text == "Gotowe." and calls["n"] == 1
+
+
+# ------------------------------------------- wybor modelu przez uzytkownika (UI)
+
+def test_model_from_request_wins_over_config(monkeypatch):
+    _clear(monkeypatch)
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_MODEL", "claude-opus-4-8")
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_API_KEY", "k")
+    p = factory.build_provider("anthropic", "claude-fable-5")
+    assert p.model == "claude-fable-5", "wybor z UI musi wygrac nad konfiguracja"
+
+
+def test_blank_model_falls_back_to_configured_default(monkeypatch):
+    _clear(monkeypatch)
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_MODEL", "claude-sonnet-5")
+    monkeypatch.setenv("ANTHROPIC_API_KEY", "k")
+    assert factory.build_provider("anthropic", "   ").model == "claude-sonnet-5"
+
+
+def test_resolve_model_needs_no_api_key(monkeypatch):
+    """Budzet promptu zalezy od okna kontekstu modelu — nie moze wymagac klucza.
+
+    Wczesniej liczenie budzetu szlo przez build_provider(), ktory bez klucza
+    rzuca bledem, wiec „maksymalny kontekst" cicho spadal do wartosci zapasowej.
+    """
+    _clear(monkeypatch)
+    provider, model = factory.resolve_model("anthropic", "claude-haiku-4-5")
+    assert (provider, model) == ("anthropic", "claude-haiku-4-5")
+    with pytest.raises(LLMError):                 # samo zbudowanie nadal wymaga klucza
+        factory.build_provider("anthropic", "claude-haiku-4-5")
+
+
+def test_max_budget_differs_between_models(monkeypatch):
+    """Sedno funkcji: wieksze okno = wiekszy budzet promptu."""
+    from app.llm.limits import prompt_token_budget
+    _clear(monkeypatch)
+    opus = prompt_token_budget(*factory.resolve_model("anthropic", "claude-opus-4-8"))
+    haiku = prompt_token_budget(*factory.resolve_model("anthropic", "claude-haiku-4-5"))
+    local = prompt_token_budget(*factory.resolve_model("local", "llama3.1:8b"))
+    assert opus > haiku > local > 0

services/presentation/app/clients/logic_client.py

@@ -10,6 +10,7 @@ from typing import Any
 
 import httpx
 
+from app import link_crypto
 from app.config import settings
 
 
@@ -19,16 +20,29 @@ def _auth_headers() -> dict[str, str]:
     return {"X-Astrololo-Token": token} if token else {}
 
 
+def _link() -> link_crypto.Link | None:
+    """Klucz łącza prezentacja↔logika. Czytany przy każdym wywołaniu, bo
+    konfiguracja może się zmienić bez restartu procesu (testy, podmiana sekretu)."""
+    key = link_crypto.key_from_env(link_crypto.ENV_PRESENTATION_LOGIC)
+    return link_crypto.Link(key) if key else None
+
+
 class LogicClient:
     def __init__(self, base_url: str | None = None) -> None:
         self.base_url = (base_url or settings.logic_url).rstrip("/")
 
+    def _post(self, path: str, payload: dict[str, Any], timeout: float) -> dict[str, Any]:
+        """Jedyna droga w dół. Celowo JEDNA: dopóki każda metoda składała żądanie
+        sama, dołożenie nowej znaczyło, że łatwo zapomnieć o tokenie albo kluczu
+        łącza — i tak się już raz stało (401 wyszedł dopiero na produkcji)."""
+        with httpx.Client(timeout=timeout) as client:
+            return link_crypto.call_json(client, "POST", f"{self.base_url}{path}",
+                                         payload=payload, headers=_auth_headers(),
+                                         link=_link())
+
     def query(self, query: str, field: str, exact: bool, limit: int) -> dict[str, Any]:
         payload = {"query": query, "field": field, "exact": exact, "limit": limit}
-        with httpx.Client(timeout=settings.http_timeout) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/api/query", json=payload, headers=_auth_headers())
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+        return self._post("/api/query", payload, settings.http_timeout)
 
     def positions(
         self,
@@ -51,40 +65,37 @@ class LogicClient:
             "zodiac": zodiac,
         }
         # stacje wymagają root-findów — dłuższy timeout
-        with httpx.Client(timeout=max(settings.http_timeout, 60.0) if stations else settings.http_timeout) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/chart/positions", json=payload, headers=_auth_headers())
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+        timeout = max(settings.http_timeout, 60.0) if stations else settings.http_timeout
+        return self._post("/chart/positions", payload, timeout)
 
     def report(
         self, when_utc_iso: str, lat: float, lon: float, limit: int = 5000, group: bool = False
     ) -> dict[str, Any]:
         """Sygnifikatory z obliczeń szukane w bazie — woła logic /chart/report."""
         payload = {"when_utc": when_utc_iso, "lat": lat, "lon": lon, "limit": limit, "group": group}
-        with httpx.Client(timeout=max(settings.http_timeout, 30.0)) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/chart/report", json=payload, headers=_auth_headers())
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+        return self._post("/chart/report", payload, max(settings.http_timeout, 30.0))
 
     def prompt(
         self, profile: str, when_utc_iso: str, lat: float, lon: float,
         budget: str = "medium", from_date: str | None = None, to_date: str | None = None,
+        provider: str | None = None, model: str | None = None,
     ) -> dict[str, Any]:
-        """Gotowy prompt do LLM z wyliczeń (LOG-29/30) — woła logic /chart/prompt."""
+        """Gotowy prompt do LLM z wyliczeń (LOG-29/30) — woła logic /chart/prompt.
+
+        `provider` jest potrzebny dla budżetu „maksymalny kontekst modelu": limit
+        znaków zależy wtedy od okna kontekstu konkretnego modelu."""
         payload: dict[str, Any] = {
             "profile": profile, "when_utc": when_utc_iso,
-            "lat": lat, "lon": lon, "budget": budget,
+            "lat": lat, "lon": lon, "budget": budget, "provider": provider,
+            "model": model,
         }
         if from_date and to_date:
             payload["from_date"], payload["to_date"] = from_date, to_date
-        with httpx.Client(timeout=max(settings.http_timeout, 60.0)) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/chart/prompt", json=payload)
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+        return self._post("/chart/prompt", payload, max(settings.http_timeout, 60.0))
 
     def horoscope(
         self, profile: str, when_utc_iso: str, lat: float, lon: float,
-        budget: str = "medium", provider: str | None = None,
+        budget: str = "medium", provider: str | None = None, model: str | None = None,
         from_date: str | None = None, to_date: str | None = None,
     ) -> dict[str, Any]:
         """Napisany horoskop (LOG-31) — woła logic /chart/horoscope.
@@ -97,12 +108,17 @@ class LogicClient:
         }
         if provider:
             payload["provider"] = provider
+        if model:
+            payload["model"] = model
         if from_date and to_date:
             payload["from_date"], payload["to_date"] = from_date, to_date
-        with httpx.Client(timeout=max(settings.http_timeout, 300.0)) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/chart/horoscope", json=payload)
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+        return self._post("/chart/horoscope", payload, max(settings.http_timeout, 300.0))
+
+    def llm_models(self) -> dict[str, Any]:
+        """Katalog modeli per dostawca (podpowiedzi do pola wyboru w UI)."""
+        with httpx.Client(timeout=settings.http_timeout) as client:
+            return link_crypto.call_json(client, "GET", f"{self.base_url}/llm/models",
+                                         headers=_auth_headers(), link=_link())
 
     def timeline(
         self, when_utc_iso: str, lat: float, lon: float,
@@ -113,7 +129,4 @@ class LogicClient:
             "when_utc": when_utc_iso, "lat": lat, "lon": lon,
             "from_date": from_date, "to_date": to_date, "interpret": interpret,
         }
-        with httpx.Client(timeout=max(settings.http_timeout, 60.0)) as client:
-            r = client.post(f"{self.base_url}/chart/timeline", json=payload, headers=_auth_headers())
-            r.raise_for_status()
-            return r.json()
+        return self._post("/chart/timeline", payload, max(settings.http_timeout, 60.0))

services/presentation/app/link_crypto.py

@@ -0,0 +1,466 @@
+"""Szyfrowanie łączy między warstwami (PRE-16 / LOG-33).
+
+Do tej pory warstwy rozmawiały ze sobą zwykłym HTTP-em wewnątrz klastra. Token
+międzywarstwowy (LOG-32) mówił KTO pyta, ale nie ukrywał CZEGO dotyczy odpowiedź
+— a płyną nią surowe wiersze oryginalnych baz interpretacyjnych, czyli rdzeń
+produktu. Kto podsłuchał ruch wewnątrz sieci (drugi pod, port mirror na switchu,
+zrzut z węzła), miał je w całości.
+
+Ten moduł zamyka tę drogę: **AES-256-GCM** na ciele każdego żądania i odpowiedzi.
+GCM daje jednocześnie poufność i uwierzytelnienie — cudzy albo podmieniony bajt
+nie odszyfruje się w ogóle, więc nie ma osobnego problemu „zaszyfrowane, ale
+podatne na modyfikację".
+
+**Dwa niezależne klucze**, po jednym na parę rozmówców:
+  * ``LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC`` — prezentacja ↔ logika,
+  * ``LINK_KEY_LOGIC_DATA``        — logika ↔ dane.
+Dzięki temu przejęcie klucza prezentacji nie daje dostępu do warstwy danych,
+gdzie leżą całe bazy. Logika trzyma oba, bo rozmawia w obie strony.
+
+Z każdego klucza łącza wyprowadzamy **osobne podklucze na kierunek** (HKDF).
+Żądanie i odpowiedź nigdy nie szyfrują się tym samym kluczem, więc powtórzenie
+losowej jednorazówki w jedną stronę nie osłabia drugiej.
+
+Format ramki (bo strumień odpowiedzi może iść kawałkami — patrz okno postępu):
+
+    [4 bajty długości][magia "AL1"][12 bajtów jednorazówki][szyfrogram + znacznik]
+
+Do materiału uwierzytelnianego (AAD) wchodzą kierunek, ścieżka, znacznik czasu
+i numer ramki. Skutek: ramki nie da się przekleić do innego endpointu, odtworzyć
+po czasie (dopuszczalny poślizg ``MAX_SKEW``) ani przestawić w strumieniu.
+
+Bez ustawionego klucza moduł **przepuszcza ruch otwartym tekstem** (dev, zgodność
+wstecz) i krzyczy o tym przy starcie. Gdy klucz JEST ustawiony, warstwa serwerowa
+działa fail-closed: nieszyfrowane żądanie dostaje odmowę, żeby przypadkowa
+regresja po stronie klienta nie oznaczała cichego powrotu do jawnego ruchu.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import base64
+import binascii
+import logging
+import os
+import struct
+import time
+from typing import Iterable, Iterator
+
+from cryptography.exceptions import InvalidTag
+from cryptography.hazmat.primitives import hashes
+from cryptography.hazmat.primitives.ciphers.aead import AESGCM
+from cryptography.hazmat.primitives.kdf.hkdf import HKDF
+
+log = logging.getLogger("astrololo.link")
+
+MAGIC = b"AL1"
+VERSION = "v1"
+NONCE_BYTES = 12
+KEY_BYTES = 32                      # AES-256
+LENGTH_PREFIX = 4
+MAX_FRAME = 64 * 1024 * 1024        # zapora przed alokacją z podanej długości
+MAX_SKEW_SECONDS = 300.0
+
+HEADER_ENC = "X-Astrololo-Enc"
+HEADER_TS = "X-Astrololo-Enc-Ts"
+CONTENT_TYPE = "application/vnd.astrololo.enc"
+
+ENV_PRESENTATION_LOGIC = "LINK_KEY_PRESENTATION_LOGIC"
+ENV_LOGIC_DATA = "LINK_KEY_LOGIC_DATA"
+ENV_REQUIRED = "LINK_ENCRYPTION_REQUIRED"
+
+REQUEST, RESPONSE = b"req", b"res"
+
+# Sondy k8s pukają tu bez klucza i tak ma zostać — inaczej pierwsza literówka
+# w sekrecie kładłaby pody zamiast pokazać błąd w aplikacji.
+PUBLIC_PATHS = frozenset({"/health"})
+
+
+class LinkError(Exception):
+    """Cokolwiek poszło nie tak z kopertą — celowo bez szczegółów na zewnątrz."""
+
+
+# --------------------------------------------------------------------- klucze
+
+def parse_key(raw: str) -> bytes:
+    """Klucz z konfiguracji: hex (64 znaki) albo base64. Zawsze 32 bajty."""
+    text = raw.strip()
+    if not text:
+        raise LinkError("pusty klucz łącza")
+    try:
+        key = bytes.fromhex(text)
+    except ValueError:
+        try:
+            key = base64.b64decode(text, validate=True)
+        except (binascii.Error, ValueError) as exc:
+            raise LinkError("klucz łącza nie jest ani hexem, ani base64") from exc
+    if len(key) != KEY_BYTES:
+        raise LinkError(
+            f"klucz łącza ma {len(key)} B zamiast {KEY_BYTES} — wygeneruj przez "
+            f"`openssl rand -hex 32`"
+        )
+    return key
+
+
+def key_from_env(env_name: str) -> bytes | None:
+    """Klucz albo None. Zły klucz to wyjątek OD RAZU — nie przy pierwszym żądaniu."""
+    raw = os.getenv(env_name, "")
+    return parse_key(raw) if raw.strip() else None
+
+
+def encryption_required() -> bool:
+    """Czy brak klucza ma być błędem, a nie cichym powrotem do jawnego ruchu.
+
+    Serwer sam z siebie broni się fail-closed, ale to za mało: klient BEZ klucza
+    wysyła pytanie otwartym tekstem i dopiero potem dostaje odmowę — czyli treść
+    zapytania zdążyła już przelecieć przez sieć. Ta flaga zatrzymuje go, zanim
+    cokolwiek opuści proces. Ustawiana razem z kluczami we wdrożeniu.
+    """
+    return os.getenv(ENV_REQUIRED, "").strip().lower() in {"1", "true", "yes", "on"}
+
+
+def _subkey(link_key: bytes, direction: bytes) -> bytes:
+    return HKDF(
+        algorithm=hashes.SHA256(), length=KEY_BYTES, salt=None,
+        info=b"astrololo/link/" + direction,
+    ).derive(link_key)
+
+
+class Link:
+    """Jedna para rozmówców: klucz plus wyprowadzone z niego podklucze."""
+
+    def __init__(self, link_key: bytes) -> None:
+        self._by_direction = {
+            REQUEST: AESGCM(_subkey(link_key, REQUEST)),
+            RESPONSE: AESGCM(_subkey(link_key, RESPONSE)),
+        }
+
+    # ---------------------------------------------------------- pojedyncza ramka
+
+    def _aad(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int) -> bytes:
+        return b"|".join([MAGIC, direction, path.encode("utf-8"),
+                          stamp.encode("ascii"), str(seq).encode("ascii")])
+
+    def seal(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int,
+             plaintext: bytes) -> bytes:
+        nonce = os.urandom(NONCE_BYTES)
+        sealed = self._by_direction[direction].encrypt(
+            nonce, plaintext, self._aad(direction, path, stamp, seq))
+        return MAGIC + nonce + sealed
+
+    def open(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, seq: int,
+             frame: bytes) -> bytes:
+        if not frame.startswith(MAGIC):
+            raise LinkError("ramka bez znacznika astrololo")
+        body = frame[len(MAGIC):]
+        if len(body) <= NONCE_BYTES:
+            raise LinkError("ramka za krótka")
+        nonce, sealed = body[:NONCE_BYTES], body[NONCE_BYTES:]
+        try:
+            return self._by_direction[direction].decrypt(
+                nonce, sealed, self._aad(direction, path, stamp, seq))
+        except InvalidTag as exc:
+            # Jeden komunikat na wszystkie przypadki: zły klucz, podmieniony bajt,
+            # przeklejenie z innej ścieżki, przestawiona ramka. Rozróżnianie ich
+            # na zewnątrz podpowiadałoby atakującemu, w co trafił.
+            raise LinkError("nie udało się odszyfrować — zły klucz albo naruszone dane") from exc
+
+    # ------------------------------------------------------------ strumień ramek
+
+    def seal_stream(self, direction: bytes, path: str, stamp: str,
+                    chunks: Iterable[bytes]) -> Iterator[bytes]:
+        for seq, chunk in enumerate(chunks):
+            yield frame_out(self.seal(direction, path, stamp, seq, chunk))
+
+    def open_stream(self, direction: bytes, path: str, stamp: str,
+                    raw: bytes) -> Iterator[bytes]:
+        for seq, frame in enumerate(frames_in(raw)):
+            yield self.open(direction, path, stamp, seq, frame)
+
+    def open_all(self, direction: bytes, path: str, stamp: str, raw: bytes) -> bytes:
+        return b"".join(self.open_stream(direction, path, stamp, raw))
+
+
+# ---------------------------------------------------------------- ramkowanie
+
+def frame_out(payload: bytes) -> bytes:
+    return struct.pack(">I", len(payload)) + payload
+
+
+def frames_in(raw: bytes) -> Iterator[bytes]:
+    """Rozbiera bufor na ramki. Ucięty strumień to błąd, nie cicha strata danych."""
+    offset = 0
+    while offset < len(raw):
+        if offset + LENGTH_PREFIX > len(raw):
+            raise LinkError("urwana ramka (brak nagłówka długości)")
+        (size,) = struct.unpack(">I", raw[offset:offset + LENGTH_PREFIX])
+        if size > MAX_FRAME:
+            raise LinkError("ramka ponad dopuszczalny rozmiar")
+        offset += LENGTH_PREFIX
+        if offset + size > len(raw):
+            raise LinkError("urwana ramka (za mało danych)")
+        yield raw[offset:offset + size]
+        offset += size
+
+
+def unframe_incremental(buffer: bytearray) -> Iterator[bytes]:
+    """Wyjmuje z bufora KOMPLETNE ramki i zjada je; resztę zostawia na później.
+
+    Dla odbioru na żywo: kawałki przychodzą podzielone dowolnie i ramka potrafi
+    rozjechać się między dwa odczyty.
+    """
+    while True:
+        if len(buffer) < LENGTH_PREFIX:
+            return
+        (size,) = struct.unpack(">I", buffer[:LENGTH_PREFIX])
+        if size > MAX_FRAME:
+            raise LinkError("ramka ponad dopuszczalny rozmiar")
+        if len(buffer) < LENGTH_PREFIX + size:
+            return
+        frame = bytes(buffer[LENGTH_PREFIX:LENGTH_PREFIX + size])
+        del buffer[:LENGTH_PREFIX + size]
+        yield frame
+
+
+# ------------------------------------------------------------- świeżość ruchu
+
+def stamp_now() -> str:
+    return f"{time.time():.3f}"
+
+
+def check_stamp(stamp: str) -> None:
+    """Odrzuca ramki spoza okna czasowego — inaczej podsłuchane żądanie dałoby się
+    odtworzyć w dowolnym momencie w przyszłości."""
+    try:
+        sent = float(stamp)
+    except (TypeError, ValueError) as exc:
+        raise LinkError("brak albo błędny znacznik czasu") from exc
+    if abs(time.time() - sent) > MAX_SKEW_SECONDS:
+        raise LinkError("znacznik czasu poza dopuszczalnym oknem")
+
+
+# =========================================================== strona serwerowa
+
+class LinkCryptoMiddleware:
+    """Rozszyfrowuje wchodzące żądania i zaszyfrowuje wychodzące odpowiedzi.
+
+    Napisane jako czyste ASGI, nie ``@app.middleware("http")``, bo trzeba
+    podmienić CIAŁO żądania jeszcze zanim zobaczy je FastAPI, oraz przepuścić
+    odpowiedź strumieniową kawałek po kawałku, bez zbierania jej w pamięci.
+    """
+
+    def __init__(self, app, link: Link | None, layer: str) -> None:
+        self.app = app
+        self.link = link
+        self.layer = layer
+
+    async def __call__(self, scope, receive, send):
+        if scope["type"] != "http" or self.link is None or scope["path"] in PUBLIC_PATHS:
+            return await self.app(scope, receive, send)
+
+        path = scope["path"]
+        headers = {k.decode("latin-1").lower(): v.decode("latin-1") for k, v in scope["headers"]}
+
+        if headers.get(HEADER_ENC.lower()) != VERSION:
+            # Fail-closed. Klucz jest ustawiony, więc jawne żądanie oznacza albo
+            # pomyłkę w konfiguracji, albo kogoś obcego — w obu wypadkach nie
+            # chcemy po cichu wrócić do jawnego ruchu.
+            log.warning("warstwa %s: odrzucone żądanie bez szyfrowania łącza (%s)",
+                        self.layer, path)
+            return await _refuse(send, "Łącze międzywarstwowe wymaga szyfrowania.")
+
+        stamp = headers.get(HEADER_TS.lower(), "")
+        try:
+            check_stamp(stamp)
+            plaintext = self.link.open_all(REQUEST, path, stamp, await _read_body(receive))
+        except LinkError as exc:
+            log.warning("warstwa %s: %s (%s)", self.layer, exc, path)
+            return await _refuse(send, "Nie udało się odczytać zaszyfrowanego żądania.")
+
+        scope = dict(scope)
+        scope["headers"] = _rewritten_headers(scope["headers"], len(plaintext))
+        await self.app(scope, _replay(plaintext, receive), self._sealing_send(send, path))
+
+    def _sealing_send(self, send, path: str):
+        state: dict = {"stamp": "", "seq": 0}
+
+        async def sealing(message):
+            if message["type"] == "http.response.start":
+                state["stamp"] = stamp_now()
+                keep = [(k, v) for k, v in message.get("headers", [])
+                        if k.lower() not in (b"content-length", b"content-type")]
+                message = dict(message)
+                message["headers"] = keep + [
+                    (b"content-type", CONTENT_TYPE.encode()),
+                    (HEADER_ENC.lower().encode(), VERSION.encode()),
+                    (HEADER_TS.lower().encode(), state["stamp"].encode()),
+                ]
+                return await send(message)
+
+            if message["type"] == "http.response.body":
+                chunk = message.get("body", b"")
+                sealed = b""
+                if chunk:
+                    sealed = frame_out(self.link.seal(
+                        RESPONSE, path, state["stamp"], state["seq"], chunk))
+                    state["seq"] += 1
+                return await send({"type": "http.response.body", "body": sealed,
+                                   "more_body": message.get("more_body", False)})
+
+            return await send(message)
+
+        return sealing
+
+
+def _rewritten_headers(raw: Iterable[tuple[bytes, bytes]], length: int):
+    """Po odszyfrowaniu ciało ma inną długość i zwykły typ — inaczej FastAPI
+    próbowałby sparsować JSON o cudzej deklarowanej wielkości."""
+    kept = [(k, v) for k, v in raw if k.lower() not in (b"content-length", b"content-type")]
+    kept.append((b"content-length", str(length).encode()))
+    if length:
+        kept.append((b"content-type", b"application/json"))
+    return kept
+
+
+async def _read_body(receive) -> bytes:
+    body = bytearray()
+    while True:
+        message = await receive()
+        if message["type"] == "http.disconnect":
+            raise LinkError("rozłączenie w trakcie odbioru żądania")
+        body += message.get("body", b"")
+        if not message.get("more_body", False):
+            return bytes(body)
+
+
+def _replay(body: bytes, original):
+    """Podstawia odszyfrowane ciało jako jedyną porcję wejścia dla aplikacji.
+
+    Po oddaniu ciała oddajemy głos ORYGINALNEMU `receive`, zamiast od razu
+    zgłaszać rozłączenie. Odpowiedź strumieniowa nasłuchuje bowiem rozłączenia
+    równolegle do wysyłania i przerywa się, gdy je zobaczy — na skróconej wersji
+    okno postępu dostawało pustą odpowiedź, choć zwykłe żądania działały.
+    """
+    delivered = False
+
+    async def receive():
+        nonlocal delivered
+        if delivered:
+            return await original()
+        delivered = True
+        return {"type": "http.request", "body": body, "more_body": False}
+
+    return receive
+
+
+async def _refuse(send, detail: str) -> None:
+    """Odmowa leci JAWNIE — rozmówca właśnie pokazał, że nie umie odszyfrować,
+    więc zaszyfrowany komunikat o błędzie byłby dla niego nieczytelny."""
+    payload = f'{{"detail":"{detail}"}}'.encode("utf-8")
+    await send({"type": "http.response.start", "status": 400, "headers": [
+        (b"content-type", b"application/json"),
+        (b"content-length", str(len(payload)).encode()),
+    ]})
+    await send({"type": "http.response.body", "body": payload})
+
+
+def install(app, env_name: str, layer: str):
+    """Podpina szyfrowanie łącza. Wołać PO `security.install`, żeby także odmowa
+    tokenowa (401) wracała zaszyfrowana — inaczej klient by jej nie odczytał."""
+    link_key = key_from_env(env_name)
+    if link_key is None and encryption_required():
+        # Celowo wywracamy start. Ta sama zasada co przy sekrecie logowania:
+        # wolimy widoczną awarię niż usługę, która wstała i po cichu nie chroni
+        # niczego. Pod w CrashLoop widać od razu, jawny ruch — nie.
+        raise LinkError(
+            f"{ENV_REQUIRED} jest włączone, ale {env_name} nie ustawiony — "
+            f"warstwa {layer} nie wystartuje bez klucza łącza"
+        )
+    if link_key is None:
+        log.warning(
+            "UWAGA: %s nie ustawiony — warstwa %s rozmawia z sąsiadem JAWNYM tekstem, "
+            "więc treść baz interpretacyjnych jest widoczna dla każdego, kto podsłucha "
+            "ruch wewnątrz sieci.", env_name, layer,
+        )
+        return None
+    link = Link(link_key)
+    app.add_middleware(LinkCryptoMiddleware, link=link, layer=layer)
+    log.info("warstwa %s: łącze szyfrowane (AES-256-GCM, klucz z %s)", layer, env_name)
+    return link
+
+
+# ============================================================ strona kliencka
+
+def call(client, method: str, url: str, *, payload=None,
+         headers: dict[str, str] | None = None, link: Link | None) -> bytes:
+    """Żądanie do sąsiedniej warstwy; zwraca odszyfrowane ciało odpowiedzi.
+
+    Ścieżkę do materiału uwierzytelnianego bierzemy Z URL-a, a nie z osobnego
+    argumentu — gdyby klient i serwer liczyły ją inaczej, każde żądanie kończyłoby
+    się niejasnym błędem odszyfrowania.
+    """
+    import json as _json
+
+    import httpx
+
+    request_headers = dict(headers or {})
+    if link is None:
+        if encryption_required():
+            # Zatrzymujemy się PRZED wysłaniem. Gdyby polecieć jawnie i dopiero
+            # zebrać odmowę, pytanie byłoby już na kablu — a to właśnie ono niesie
+            # sygnifikatory, o które pytamy bazę.
+            raise LinkError(
+                f"{ENV_REQUIRED} jest włączone, ale brak klucza łącza — żądanie "
+                f"NIE zostało wysłane, żeby jego treść nie poszła jawnym tekstem"
+            )
+        response = client.request(method, url, json=payload, headers=request_headers)
+        response.raise_for_status()
+        return response.content
+
+    path = httpx.URL(url).path
+    stamp = stamp_now()
+    plaintext = b"" if payload is None else _json.dumps(payload).encode("utf-8")
+    body = frame_out(link.seal(REQUEST, path, stamp, 0, plaintext))
+    request_headers.update({HEADER_ENC: VERSION, HEADER_TS: stamp,
+                            "Content-Type": CONTENT_TYPE})
+
+    response = client.request(method, url, content=body, headers=request_headers)
+    if response.status_code >= 400 and response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        log.error("łącze %s odmówiło: %s", path, response.text[:200])
+    response.raise_for_status()
+    if response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        raise LinkError("odpowiedź przyszła nieszyfrowana, choć klucz łącza jest ustawiony")
+    reply_stamp = response.headers.get(HEADER_TS, "")
+    check_stamp(reply_stamp)
+    return link.open_all(RESPONSE, path, reply_stamp, response.content)
+
+
+def call_json(client, method: str, url: str, *, payload=None,
+              headers: dict[str, str] | None = None, link: Link | None):
+    import json as _json
+
+    return _json.loads(call(client, method, url, payload=payload,
+                            headers=headers, link=link))
+
+
+def open_response_stream(response, link: Link | None) -> Iterator[bytes]:
+    """Odbiór odpowiedzi płynącej kawałkami (okno postępu).
+
+    Ramka potrafi rozjechać się między dwa odczyty z gniazda, więc składamy ją
+    w buforze zamiast zakładać, że każdy kawałek to komplet.
+    """
+    if link is None:
+        yield from response.iter_bytes()
+        return
+    if response.headers.get(HEADER_ENC) != VERSION:
+        raise LinkError("strumień przyszedł nieszyfrowany, choć klucz łącza jest ustawiony")
+    stamp = response.headers.get(HEADER_TS, "")
+    check_stamp(stamp)
+    path = response.request.url.path
+    buffer = bytearray()
+    seq = 0
+    for chunk in response.iter_bytes():
+        buffer += chunk
+        for frame in unframe_incremental(buffer):
+            yield link.open(RESPONSE, path, stamp, seq, frame)
+            seq += 1
+    if buffer:
+        raise LinkError("strumień urwał się w połowie ramki")

services/presentation/app/main.py

@@ -39,6 +39,15 @@ def _build_utc(date: str, time: str, tz_offset: float) -> tuple[str, str]:
     return utc.isoformat(), label
 
 
+def _llm_catalog() -> dict:
+    """Podpowiedzi modeli dla pola wyboru. Awaria logiki nie może wywrócić strony —
+    pole modelu jest tekstowe, więc bez katalogu nadal da się wpisać model ręcznie."""
+    try:
+        return logic.llm_models()
+    except httpx.HTTPError:
+        return {"providers": {}, "defaults": {}}
+
+
 def _logic_error(e: Exception) -> str:
     if isinstance(e, httpx.HTTPStatusError) and e.response.status_code == 404:
         return (
@@ -53,7 +62,8 @@ def _logic_error(e: Exception) -> str:
 def chart_form(request: Request):
     return templates.TemplateResponse(
         request, "chart.html",
-        {"result": None, "form": default_form(), "location_label": DEFAULT_LOCATION_LABEL},
+        {"result": None, "form": default_form(), "location_label": DEFAULT_LOCATION_LABEL,
+         "llm_catalog": _llm_catalog()},
     )
 
 
@@ -115,7 +125,8 @@ def significators_search(
 def interpret_form(request: Request):
     return templates.TemplateResponse(
         request, "interpret.html",
-        {"result": None, "form": default_form(), "location_label": DEFAULT_LOCATION_LABEL},
+        {"result": None, "form": default_form(), "location_label": DEFAULT_LOCATION_LABEL,
+         "llm_catalog": _llm_catalog()},
     )
 
 
@@ -131,22 +142,25 @@ def interpret_run(
     action: str = Form("report"),
     prompt_budget: str = Form("medium"),
     llm_provider: str = Form("local"),
+    llm_model: str = Form(""),
 ):
     form = {"date": date, "time": time, "tz_offset": tz_offset,
             "lat": lat, "lon": lon, "group": group, "prompt_budget": prompt_budget,
-            "llm_provider": llm_provider}
-    ctx: dict = {"form": form, "result": None, "error": None, "moment": None}
+            "llm_provider": llm_provider, "llm_model": llm_model}
+    ctx: dict = {"form": form, "result": None, "error": None, "moment": None,
+                 "llm_catalog": _llm_catalog()}
     try:
         iso_utc, label = _build_utc(date, time, tz_offset)
         ctx["moment"] = label
         if action == "prompt":
             ctx["prompt_result"] = logic.prompt(
                 profile="natal", when_utc_iso=iso_utc, lat=lat, lon=lon, budget=prompt_budget,
+                provider=llm_provider, model=llm_model,
             )
         elif action == "horoscope":
             ctx["prompt_result"] = logic.horoscope(
                 profile="natal", when_utc_iso=iso_utc, lat=lat, lon=lon,
-                budget=prompt_budget, provider=llm_provider,
+                budget=prompt_budget, provider=llm_provider, model=llm_model,
             )
         else:
             ctx["result"] = logic.report(when_utc_iso=iso_utc, lat=lat, lon=lon, group=group)
@@ -162,7 +176,8 @@ def interpret_run(
 def timeline_form(request: Request):
     return templates.TemplateResponse(
         request, "timeline.html",
-        {"result": None, "form": default_form(), "location_label": DEFAULT_LOCATION_LABEL},
+        {"result": None, "form": default_form(), "location_label": DEFAULT_LOCATION_LABEL,
+         "llm_catalog": _llm_catalog()},
     )
 
 
@@ -179,11 +194,13 @@ def timeline_run(
     action: str = Form("timeline"),
     prompt_budget: str = Form("medium"),
     llm_provider: str = Form("local"),
+    llm_model: str = Form(""),
 ):
     form = {"date": date, "time": time, "tz_offset": tz_offset, "lat": lat, "lon": lon,
             "from_date": from_date, "to_date": to_date, "prompt_budget": prompt_budget,
-            "llm_provider": llm_provider}
-    ctx: dict = {"form": form, "result": None, "error": None, "moment": None}
+            "llm_provider": llm_provider, "llm_model": llm_model}
+    ctx: dict = {"form": form, "result": None, "error": None, "moment": None,
+                 "llm_catalog": _llm_catalog()}
     try:
         iso_utc, label = _build_utc(date, time, tz_offset)
         ctx["moment"] = label
@@ -191,11 +208,12 @@ def timeline_run(
             ctx["prompt_result"] = logic.prompt(
                 profile="period", when_utc_iso=iso_utc, lat=lat, lon=lon,
                 budget=prompt_budget, from_date=from_date, to_date=to_date,
+                provider=llm_provider, model=llm_model,
             )
         elif action == "horoscope":
             ctx["prompt_result"] = logic.horoscope(
                 profile="period", when_utc_iso=iso_utc, lat=lat, lon=lon,
-                budget=prompt_budget, provider=llm_provider,
+                budget=prompt_budget, provider=llm_provider, model=llm_model,
                 from_date=from_date, to_date=to_date,
             )
         else:

services/presentation/app/security.py

@@ -7,7 +7,9 @@ jakiegokolwiek modelu językowego. Ten moduł zamyka tę drogę.
 
 Dwa mechanizmy:
   * **HTTP Basic** — wejście do aplikacji; włącza się, gdy ustawiono APP_PASSWORD.
-  * **limit żądań** — hamuje masowe odpytywanie (eksfiltrację przez pętlę zapytań).
+  * **limit żądań** — hamuje masowe odpytywanie (eksfiltrację przez pętlę zapytań);
+    rozliczany per adres klienta, a za odwrotnym proxy — po TRUST_PROXY=true —
+    per adres z nagłówka, nie per adres proxy (patrz `client_ip`).
 
 Świadomie NIE logujemy treści żądań ani promptów — logi to kolejny nośnik wycieku.
 
@@ -46,6 +48,11 @@ def app_password() -> str:
 def rate_limit_per_min() -> int:
     return int(os.getenv("RATE_LIMIT_PER_MIN", "120"))
 
+
+def trust_proxy() -> bool:
+    return os.getenv("TRUST_PROXY", "").strip().lower() in {"1", "true", "yes", "on"}
+
+
 PUBLIC_PATHS = frozenset({"/health"})
 PUBLIC_PREFIXES = ("/static/",)
 
@@ -74,6 +81,31 @@ def _authorized(header: str | None) -> bool:
     return ok_user and ok_pass
 
 
+def client_ip(request: Request) -> str:
+    """Adres, po którym rozliczamy limit żądań.
+
+    Za odwrotnym proxy (u nas: Ingress/Traefik po włączeniu TLS — PRE-16)
+    `request.client.host` to adres POD-a proxy, jednakowy dla wszystkich. Bez
+    poprawki cały ruch trafiałby do jednego wiadra i pierwsza osoba, która
+    wyklika limit, odcięłaby pozostałe.
+
+    Nagłówkom wierzymy WYŁĄCZNIE przy TRUST_PROXY — bo inaczej wystarczyłoby
+    dopisać własny `X-Forwarded-For`, żeby przy każdym żądaniu wyglądać na kogoś
+    innego i ominąć limit całkowicie. Z tego samego powodu bierzemy OSTATNI wpis
+    listy: to jedyny, który dopisał nasz proxy. Wcześniejsze mógł podstawić
+    klient, więc nie znaczą nic.
+    """
+    peer = request.client.host if request.client else "?"
+    if not trust_proxy():
+        return peer
+    forwarded = request.headers.get("x-forwarded-for", "")
+    if forwarded:
+        last = forwarded.rsplit(",", 1)[-1].strip()
+        if last:
+            return last
+    return request.headers.get("x-real-ip", "").strip() or peer
+
+
 def _rate_limited(client: str) -> bool:
     cap = rate_limit_per_min()
     if cap <= 0:
@@ -105,8 +137,7 @@ def install(app) -> None:
         if _is_public(request.url.path):
             return await call_next(request)
 
-        client = request.client.host if request.client else "?"
-        if _rate_limited(client):
+        if _rate_limited(client_ip(request)):
             return JSONResponse(
                 {"detail": "Zbyt wiele żądań — spróbuj za chwilę."},
                 status_code=429, headers={"Retry-After": "60"},

services/presentation/app/static/models.js

@@ -0,0 +1,58 @@
+// Podpowiedzi modeli zależne od wybranego dostawcy.
+//
+// Pole modelu jest CELOWO tekstowe (input + datalist), a nie zamkniętym <select>:
+// katalog to tylko wygoda, a konto może mieć dostęp do modeli, o których kod nie
+// wie. Puste pole = model domyślny dostawcy.
+document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
+  const providerEl = document.getElementById('llmProvider');
+  const modelEl = document.getElementById('llmModel');
+  const listEl = document.getElementById('llmModelList');
+  const hintEl = document.getElementById('llmModelHint');
+  const dataEl = document.getElementById('llmCatalog');
+  if (!providerEl || !modelEl || !listEl || !dataEl) return;
+
+  let catalog = {};
+  let defaults = {};
+  try {
+    const parsed = JSON.parse(dataEl.textContent || '{}');
+    catalog = parsed.providers || {};
+    defaults = parsed.defaults || {};
+  } catch (e) {
+    return;                       // brak katalogu — pole nadal działa jako wolny tekst
+  }
+
+  const fmt = n =>
+    n >= 1000000 ? (n / 1000000) + 'M' : (n >= 1000 ? Math.round(n / 1000) + 'k' : String(n));
+
+  function refresh(resetValue) {
+    const provider = providerEl.value;
+    const models = catalog[provider] || [];
+
+    listEl.innerHTML = '';
+    models.forEach(m => {
+      const opt = document.createElement('option');
+      opt.value = m.id;
+      opt.label = m.label + '  ·  kontekst ' + fmt(m.context_window);
+      listEl.appendChild(opt);
+    });
+
+    const fallback = defaults[provider] || '';
+    modelEl.placeholder = fallback ? 'domyślny: ' + fallback : 'domyślny dostawcy';
+
+    // po zmianie dostawcy stary model nie ma sensu (np. gpt-4o u Anthropica)
+    if (resetValue) modelEl.value = '';
+
+    if (hintEl) {
+      const chosen = models.find(m => m.id === modelEl.value.trim());
+      hintEl.textContent = chosen
+        ? chosen.label + ' — okno kontekstu ' + fmt(chosen.context_window) +
+          ' tokenów, maksymalna odpowiedź ' + fmt(chosen.max_output) + '.'
+        : 'Zostaw puste, by użyć modelu domyślnego. Możesz też wpisać dowolny ' +
+          'identyfikator modelu, do którego Twoje konto ma dostęp.';
+    }
+  }
+
+  providerEl.addEventListener('change', () => refresh(true));
+  modelEl.addEventListener('input', () => refresh(false));
+  refresh(false);
+});

services/presentation/app/templates/_prompt_block.html

@@ -1,3 +1,6 @@
+{# Katalog modeli wstrzykiwany przez handler — pole jest tekstowe, więc
+   można wpisać dowolny model, do którego konto ma dostęp. #}
+<script type="application/json" id="llmCatalog">{{ llm_catalog | tojson }}</script>
 {# Wspólny blok: sterowanie generowaniem + prompt (LOG-29/30) + horoskop (LOG-31).
    Używany na ekranach Interpretacje i Kalendarz. #}
 <div class="opts">
@@ -7,17 +10,26 @@
       <option value="concise" {{ 'selected' if pb == 'concise' else '' }}>zwięzły (~4 tys. znaków)</option>
       <option value="medium" {{ 'selected' if pb == 'medium' else '' }}>średni (~12 tys.)</option>
       <option value="extensive" {{ 'selected' if pb == 'extensive' else '' }}>obszerny (~30 tys.)</option>
+      <option value="huge" {{ 'selected' if pb == 'huge' else '' }}>bardzo obszerny (~120 tys.)</option>
+      <option value="max" {{ 'selected' if pb == 'max' else '' }}>maksymalny kontekst modelu</option>
     </select>
   </label>
-  <label>Model
-    <select name="llm_provider">
+  <label>Dostawca
+    <select name="llm_provider" id="llmProvider">
       {% set lp = form.llm_provider or 'local' %}
       <option value="local" {{ 'selected' if lp == 'local' else '' }}>lokalny — nic nie opuszcza sieci</option>
       <option value="anthropic" {{ 'selected' if lp == 'anthropic' else '' }}>Anthropic — dane wychodzą</option>
       <option value="openai" {{ 'selected' if lp == 'openai' else '' }}>OpenAI — dane wychodzą</option>
     </select>
   </label>
+  <label>Model
+    <input type="text" name="llm_model" id="llmModel" list="llmModelList"
+           value="{{ form.llm_model or '' }}" placeholder="domyślny dostawcy"
+           autocomplete="off">
+    <datalist id="llmModelList"></datalist>
+  </label>
 </div>
+<p class="muted small" id="llmModelHint"></p>
 <p class="muted small">
   Prompt zawiera <strong>oryginalne opisy z baz</strong> oraz dane urodzeniowe. Model lokalny
   przetwarza je u nas; wybór dostawcy w chmurze oznacza, że ta treść <strong>opuszcza naszą
@@ -51,6 +63,23 @@
     </p>
   {% endif %}
 
+  {% if prompt_result.warnings %}
+    {% for w in prompt_result.warnings %}
+      <p class="muted small"><strong>Uwaga:</strong> {{ w }}</p>
+    {% endfor %}
+  {% endif %}
+
+  {% if prompt_result.token_plan %}
+    {% set tp = prompt_result.token_plan %}
+    <p class="muted small">
+      Tokeny: prompt {{ tp.prompt_tokens }} · okno modelu {{ tp.context_window }} ·
+      zarezerwowane na odpowiedź {{ tp.max_output }}
+      {% if prompt_result.usage and prompt_result.usage.turns and prompt_result.usage.turns > 1 %}
+        · odpowiedź złożona z {{ prompt_result.usage.turns }} tur (model dokańczał urwany tekst)
+      {% endif %}
+    </p>
+  {% endif %}
+
   {% if prompt_result.llm_error %}
     <div class="error">
       Nie udało się napisać horoskopu: {{ prompt_result.llm_error }}<br>

services/presentation/app/templates/interpret.html

@@ -90,4 +90,5 @@
 
 <script src="/static/now.js"></script>
 <script src="/static/copy.js"></script>
+<script src="/static/models.js"></script>
 {% endblock %}

services/presentation/app/templates/timeline.html

@@ -80,4 +80,5 @@
 
 <script src="/static/now.js"></script>
 <script src="/static/copy.js"></script>
+<script src="/static/models.js"></script>
 {% endblock %}

services/presentation/requirements.txt

@@ -3,3 +3,5 @@ uvicorn[standard]>=0.34
 httpx>=0.28
 jinja2>=3.1
 python-multipart>=0.0.20
+# Szyfrowanie łącza między warstwami (PRE-16): AES-256-GCM + HKDF
+cryptography>=44.0

services/presentation/tests/test_client_auth.py

@@ -0,0 +1,155 @@
+"""Niezmiennik: KAŻDE wyjście HTTP w dół niesie token międzywarstwowy (LOG-32)
+oraz klucz szyfrujący łącze (PRE-16).
+
+Powód istnienia tego testu: token dodano do klienta na gałęzi, która odbiła się od
+mastera zanim powstały metody `prompt()` i `horoscope()`. Git zmergował obie zmiany
+czysto (różne linie), ale nowe metody wyszły BEZ tokenu — i dostawały 401 dopiero na
+produkcji. Zwykły test jednej metody by tego nie złapał, więc sprawdzamy regułę
+strukturalnie.
+
+Po dołożeniu szyfrowania ta sama klasa błędu ma gorszy objaw: wywołanie bez `link=`
+nie wywala się widocznie, tylko po cichu wysyła treść JAWNYM tekstem. Dlatego dla
+wywołań przez `link_crypto` wymagamy obu argumentów naraz.
+"""
+import ast
+import pathlib
+
+CLIENT = pathlib.Path(__file__).resolve().parents[1] / "app" / "clients" / "logic_client.py"
+
+HTTP_VERBS = ("post", "get", "put", "patch", "delete")
+LINK_CALLS = ("call", "call_json")
+
+
+def _http_calls(path: pathlib.Path) -> list[tuple[str, int, bool, bool]]:
+    """(opis, linia, czy_ma_headers, czy_wymaga_i_ma_link) dla każdego wyjścia w dół."""
+    tree = ast.parse(path.read_text(encoding="utf-8"))
+    out = []
+    for node in ast.walk(tree):
+        if not isinstance(node, ast.Call) or not isinstance(node.func, ast.Attribute):
+            continue
+        target = node.func.value
+        has_headers = any(kw.arg == "headers" for kw in node.keywords)
+        has_link = any(kw.arg == "link" for kw in node.keywords)
+
+        if (node.func.attr in HTTP_VERBS
+                and isinstance(target, ast.Name) and target.id == "client"):
+            # Surowe wywołanie httpx — omija szyfrowanie, więc dopuszczalne tylko
+            # dla ścieżek wyjętych spod niego (patrz link_crypto.PUBLIC_PATHS).
+            out.append((f"client.{node.func.attr}()", node.lineno, has_headers, True))
+        elif (node.func.attr in LINK_CALLS
+              and isinstance(target, ast.Name) and target.id == "link_crypto"):
+            out.append((f"link_crypto.{node.func.attr}()", node.lineno, has_headers, has_link))
+    return out
+
+
+def test_client_module_exists():
+    assert CLIENT.is_file()
+
+
+def test_every_outbound_call_sends_auth_header():
+    calls = _http_calls(CLIENT)
+    assert calls, "nie znaleziono żadnego wywołania HTTP — test przestał cokolwiek pilnować"
+    missing = [f"{CLIENT.name}:{line} {what}" for what, line, ok, _ in calls if not ok]
+    assert not missing, (
+        "Wywołania w dół bez tokenu międzywarstwowego (dostaną 401 przy włączonej "
+        "ochronie): " + ", ".join(missing)
+    )
+
+
+def test_every_outbound_call_passes_link_key():
+    """Brak `link=` nie boli od razu — po prostu treść leci jawnym tekstem."""
+    calls = _http_calls(CLIENT)
+    missing = [f"{CLIENT.name}:{line} {what}" for what, line, _, ok in calls if not ok]
+    assert not missing, (
+        "Wywołania w dół bez klucza łącza — poszłyby NIEZASZYFROWANE: " + ", ".join(missing)
+    )
+
+
+def test_raw_http_calls_only_on_paths_exempt_from_encryption():
+    """Surowe `client.get/post` wolno wołać wyłącznie tam, gdzie szyfrowania nie ma
+    z założenia (`/health` dla sond k8s). Każde inne to obejście PRE-16."""
+    import re
+
+    from app import link_crypto
+
+    source = CLIENT.read_text(encoding="utf-8").splitlines()
+    offenders = []
+    for what, line, _, _ in _http_calls(CLIENT):
+        if not what.startswith("client."):
+            continue
+        url = re.search(r'f"\{self\.base_url\}([^"]*)"', source[line - 1])
+        if url is None or url.group(1) not in link_crypto.PUBLIC_PATHS:
+            offenders.append(f"{CLIENT.name}:{line} {what}")
+    assert not offenders, (
+        "Surowe wywołania HTTP poza ścieżkami wyjętymi spod szyfrowania: "
+        + ", ".join(offenders)
+    )
+
+
+def test_auth_headers_helper_is_lazy():
+    """Token czytany przy wywołaniu, nie przy imporcie — inaczej pod wystartowałby
+    z pustym tokenem, gdyby zmienna pojawiła się później."""
+    import os
+
+    from app.clients.logic_client import _auth_headers
+
+    old = os.environ.get("INTERNAL_TOKEN")
+    try:
+        os.environ["INTERNAL_TOKEN"] = "abc"
+        assert _auth_headers() == {"X-Astrololo-Token": "abc"}
+        os.environ.pop("INTERNAL_TOKEN")
+        assert _auth_headers() == {}          # ochrona wyłączona = brak nagłówka
+    finally:
+        if old is not None:
+            os.environ["INTERNAL_TOKEN"] = old
+        else:
+            os.environ.pop("INTERNAL_TOKEN", None)
+
+
+# --------------------------------------------- wybor modelu musi dojsc do logiki
+# Ta sama klasa bledu co przy tokenie: dokladajac nowa sciezke latwo zapomniec
+# przekazac parametr, a objaw (cichy powrot do modelu domyslnego) jest niewidoczny.
+
+def _calls_to(path_fragment: str) -> list[int]:
+    """Linie wywolan logic.<metoda>(...) w handlerach prezentacji."""
+    main = CLIENT.parent.parent / "main.py"
+    tree = ast.parse(main.read_text(encoding="utf-8"))
+    out = []
+    for node in ast.walk(tree):
+        if (isinstance(node, ast.Call) and isinstance(node.func, ast.Attribute)
+                and node.func.attr == path_fragment
+                and isinstance(node.func.value, ast.Name) and node.func.value.id == "logic"):
+            out.append(node.lineno)
+    return out
+
+
+def _has_kwarg(main_src: str, lineno: int, name: str) -> bool:
+    tree = ast.parse(main_src)
+    for node in ast.walk(tree):
+        if isinstance(node, ast.Call) and node.lineno == lineno:
+            return any(kw.arg == name for kw in node.keywords)
+    return False
+
+
+def test_every_llm_call_passes_selected_model():
+    main = CLIENT.parent.parent / "main.py"
+    src = main.read_text(encoding="utf-8")
+    missing = []
+    for method in ("prompt", "horoscope"):
+        for line in _calls_to(method):
+            if not _has_kwarg(src, line, "model"):
+                missing.append(f"main.py:{line} logic.{method}()")
+    assert not missing, (
+        "Wywołania bez wybranego modelu — po cichu użyją domyślnego: " + ", ".join(missing)
+    )
+
+
+def test_every_llm_call_passes_provider():
+    main = CLIENT.parent.parent / "main.py"
+    src = main.read_text(encoding="utf-8")
+    missing = []
+    for method in ("prompt", "horoscope"):
+        for line in _calls_to(method):
+            if not _has_kwarg(src, line, "provider"):
+                missing.append(f"main.py:{line} logic.{method}()")
+    assert not missing, "Wywołania bez dostawcy: " + ", ".join(missing)

services/presentation/tests/test_security.py

@@ -131,3 +131,71 @@ def test_rate_limit_disabled_when_zero(monkeypatch):
     monkeypatch.delenv("APP_PASSWORD", raising=False)
     client = TestClient(_app())
     assert all(client.get("/significators").status_code == 200 for _ in range(30))
+
+
+# ------------------------------------------ adres klienta za odwrotnym proxy
+#
+# Po włączeniu TLS (PRE-16) aplikacja stoi za Ingressem, więc bezpośredni peer
+# to zawsze POD proxy. Te testy pilnują obu stron kompromisu: żeby limit dalej
+# rozróżniał ludzi, a jednocześnie żeby nagłówek nie stał się furtką do jego
+# ominięcia.
+
+class _Req:
+    """Minimalny zamiennik Request — `client_ip` czyta tylko te dwa pola."""
+
+    def __init__(self, peer: str | None, **headers: str):
+        self.client = type("C", (), {"host": peer})() if peer else None
+        self.headers = {k.replace("_", "-"): v for k, v in headers.items()}
+
+
+def test_client_ip_ignores_headers_without_trust_proxy(monkeypatch):
+    """Bez TRUST_PROXY nagłówek jest bezwartościowy — każdy może go dopisać."""
+    monkeypatch.delenv("TRUST_PROXY", raising=False)
+    req = _Req("10.42.0.7", x_forwarded_for="1.2.3.4", x_real_ip="5.6.7.8")
+    assert security.client_ip(req) == "10.42.0.7"
+
+
+def test_client_ip_takes_last_forwarded_entry(monkeypatch):
+    """Ostatni wpis dopisał NASZ proxy; wcześniejsze mógł podstawić klient."""
+    monkeypatch.setenv("TRUST_PROXY", "true")
+    req = _Req("10.42.0.7", x_forwarded_for="1.1.1.1, 2.2.2.2, 192.168.1.50")
+    assert security.client_ip(req) == "192.168.1.50"
+
+
+def test_client_ip_falls_back_to_real_ip(monkeypatch):
+    monkeypatch.setenv("TRUST_PROXY", "true")
+    req = _Req("10.42.0.7", x_real_ip="192.168.1.50")
+    assert security.client_ip(req) == "192.168.1.50"
+
+
+def test_client_ip_falls_back_to_peer_when_headers_missing(monkeypatch):
+    monkeypatch.setenv("TRUST_PROXY", "true")
+    assert security.client_ip(_Req("10.42.0.7")) == "10.42.0.7"
+
+
+def test_spoofed_forwarded_header_cannot_dodge_the_limit(monkeypatch):
+    """Sedno sprawy: bez zaufania do proxy podszywanie się NIE resetuje wiadra.
+
+    Gdyby limiter brał pierwszy lepszy `X-Forwarded-For`, wystarczyłoby zmieniać
+    go co żądanie, żeby pompować bazę bez ograniczeń.
+    """
+    monkeypatch.delenv("TRUST_PROXY", raising=False)
+    monkeypatch.setenv("RATE_LIMIT_PER_MIN", "3")
+    monkeypatch.delenv("APP_PASSWORD", raising=False)
+    client = TestClient(_app())
+    codes = [client.get("/significators", headers={"X-Forwarded-For": f"9.9.9.{i}"}).status_code
+             for i in range(6)]
+    assert 429 in codes
+
+
+def test_proxied_clients_get_separate_buckets(monkeypatch):
+    """Za proxy dwie różne osoby nie mogą się nawzajem odcinać."""
+    monkeypatch.setenv("TRUST_PROXY", "true")
+    monkeypatch.setenv("RATE_LIMIT_PER_MIN", "3")
+    monkeypatch.delenv("APP_PASSWORD", raising=False)
+    client = TestClient(_app())
+    first = [client.get("/significators", headers={"X-Forwarded-For": "192.168.1.50"}).status_code
+             for _ in range(5)]
+    second = client.get("/significators", headers={"X-Forwarded-For": "192.168.1.51"})
+    assert 429 in first, "limit musi zadziałać dla pierwszego adresu"
+    assert second.status_code == 200, "drugi adres ma własne wiadro"