astrololo/docs/przeglad-bibliotek-i-licencji.md

# Przegląd istniejących rozwiązań + analiza licencji

Dokument roboczy. Przegląd bibliotek i programów, które mogą być przydatne dla projektu **astrololo**, ze szczególnym naciskiem na **licencje i ryzyko praw autorskich** (zgodnie z prośbą). Stan: czerwiec 2026.

> ⚠️ **Najważniejszy wniosek (TL;DR).** Branżowy standard obliczeń — **Swiss Ephemeris** — oraz **wszystkie** popularne biblioteki astrologiczne, które na nim bazują (pyswisseph, kerykeion, immanuel, flatlib, swisseph-wasm), są objęte licencją **AGPL‑3.0 albo płatną licencją komercyjną**. AGPL wymusza udostępnienie **całego kodu źródłowego aplikacji** — i to także wtedy, gdy aplikacja jest tylko udostępniana przez sieć (SaaS / API / hosting online, o którym mowa w notatkach). Dla produktu zamkniętego z unikalnymi bazami kolaboratora oznacza to albo (a) zakup licencji komercyjnej Swiss Ephemeris, albo (b) zbudowanie warstwy obliczeń na permisywnym fundamencie (Skyfield MIT + dane NASA JPL = public domain) i samodzielną implementację części astrologicznej. Szczegóły i rekomendacja: sekcja 6.

Legenda ryzyka: 🟢 permisywne (MIT/BSD/PD) · 🟡 wymaga uwagi/atrybucji · 🔴 copyleft/AGPL — ryzykowne dla produktu zamkniętego.

---

## 1. Silniki efemeryd / obliczenia astronomiczne (fundament warstwy logicznej)

| Rozwiązanie | Co robi | Licencja | Komentarz / ryzyko |
|---|---|---|---|
| **Swiss Ephemeris** (C, Astrodienst — `aloistr/swisseph`) | De‑facto standard: pozycje obiektów, domy, aspekty, gwiazdy stałe, lots — pełna astrologia, najwyższa dokładność | **Dual: AGPL‑3.0 LUB komercyjna** (CHF 750 za pierwszą licencję + CHF 400 za każdą kolejną; ważna 99 lat) | 🔴 AGPL: użycie w usłudze sieciowej = obowiązek otwarcia całego kodu. Licencja komercyjna zdejmuje copyleft z **silnika**, ale wrappery językowe (poniżej) mają **własne** licencje — trzeba je sprawdzić osobno. Decyzję trzeba podjąć **przed** dystrybucją/uruchomieniem usługi. |
| **pyswisseph** (`astrorigin/pyswisseph`) | Wrapper Pythona do Swiss Ephemeris | **AGPL‑3.0** | 🔴 To prawdopodobnie „kalkulator z GitHuba", o którym wiesz. Sam wrapper jest AGPL niezależnie od licencji silnika. |
| **swisseph‑wasm** (`prolaxu/swisseph-wasm`) | Swiss Ephemeris skompilowany do WebAssembly (JS) | dziedziczy po Swiss Ephemeris (**AGPL/komercyjna**) | 🔴 Ta sama pułapka AGPL, tyle że w przeglądarce. |
| **Skyfield** (`skyfielders/python-skyfield`) | Czysto astronomiczne pozycje planet (research‑grade), oparte o dane NASA JPL | **MIT** | 🟢 Permisywne, idealne dla produktu zamkniętego. **ALE**: tylko astronomia — **nie liczy domów, aspektów, lots ani technik**. Warstwę astrologiczną trzeba dopisać samemu. |
| **Dane NASA JPL DE440 / DE441** | Współrzędne efemeryd (Chebyshev), źródło dla Skyfielda | Dane rządu USA — **faktycznie public domain**, swobodnie dystrybuowane | 🟢 Permisywny fundament danych. DE440: lata 1550–2650; DE441: −13200 do +17191. |
| **Moshier ephemeris** (Steve Moshier, `moshier.net`) | Semi‑analityczna teoria, ~0,1″ dokładności, bez plików danych | **Public domain** | 🟢 Wolny od jakichkolwiek zobowiązań. Mniej dokładny niż JPL, ale dla astrologii w zupełności wystarcza. Istnieje też reimplementacja JS (`0xStarcat/Moshier-Ephemeris-JS`, MIT). |
| **Astropy** | Astronomia ogólna (układy współrzędnych, czas) | **BSD‑3** | 🟢 Permisywne; pomocnicze (czas, transformacje), nie astrologia. |

---

## 2. Biblioteki astrologiczne wyższego poziomu (domy, aspekty, lots, techniki)

| Rozwiązanie | Co robi | Licencja | Komentarz / ryzyko |
|---|---|---|---|
| **kerykeion** (`g-battaglia/kerykeion`) | Nowoczesna, utrzymywana: pozycje, domy, aspekty, wykresy SVG, synastria/tranzyty/composite | **AGPL‑3.0** | 🔴 Wymaga otwarcia projektu. Autor oferuje hostowane **Astrologer API** (REST) — korzystanie z niego **nie** narzuca copyleft na Twój kod (ale to usługa zewnętrzna, płatna, wysyłasz dane na zewnątrz). |
| **immanuel** (`theriftlab/immanuel-python`) | Dane czytelne dla człowieka + JSON, wzorowane na astro.com / Astro Gold; na pyswisseph | **GPL‑3.0+** | 🔴 GPL (sieciowo łagodniejsze niż AGPL, ale wciąż copyleft); ciągnie AGPL‑owy pyswisseph. |
| **flatlib** (`flatangle/flatlib`) | Astrologia tradycyjna (domy, aspekty, godności) | **kod własny: MIT** 🟢, ale **zależy od Swiss Ephemeris** 🔴 | 🟡→🔴 Sam kod flatlib jest permisywny (MIT), lecz obliczenia robi Swiss Ephemeris — więc realnie obowiązuje Cię AGPL/komercyjna SE. Słabo utrzymywane. Dobra **referencja** projektowa. |
| **libephemeris** (`g-battaglia/libephemeris`) | API zgodne z pyswisseph, ale liczy Skyfieldem (NASA); 25 systemów domów, weryfikowane względem pyswisseph | **AGPL‑3.0** | 🔴 Ciekawe technicznie (permisywny fundament: Skyfield+JPL), ale autor wybrał AGPL → i tak copyleft. Można potraktować jako **wzorzec**, jak dołożyć domy do Skyfielda. |

---

## 3. JavaScript / front‑end (jeśli warstwa prezentacji będzie webowa)

| Rozwiązanie | Co robi | Licencja | Komentarz / ryzyko |
|---|---|---|---|
| **CircularNatalHoroscopeJS** (`0xStarcat/...`) | Liczy natalny wykres (Asc/MC, domy, tropikalny/syderyczny) — **na Moshierze, bez Swiss Ephemeris** | **MIT** | 🟢 Rzadki przypadek: obliczenia astrologiczne bez „skażenia" AGPL. Dobry wzorzec/komponent dla JS. |
| **AstroChart** (`Kibo/AstroChart`) | Renderowanie kosmogramu (SVG) — tylko rysowanie, bez efemeryd | open‑source (zweryfikować plik LICENSE) | 🟡 Brak obliczeń = brak ryzyka efemeryd. Sprawdzić dokładnie licencję przed użyciem. |
| **swisseph‑wasm** | (jak w sekcji 1) | AGPL/komercyjna | 🔴 |

---

## 4. Geolokalizacja i strefy czasowe (dla pola „miejscowość → timezone → Asc/MC")

Notatki opisują obliczenie strefy czasowej z większej miejscowości, potem przeliczenie dla dokładnej lokalizacji. Przydatne:

| Rozwiązanie | Co robi | Licencja | Komentarz / ryzyko |
|---|---|---|---|
| **timezonefinder** (`jannikmi/timezonefinder`) | Strefa czasowa z lat/long, offline | **kod: MIT** 🟢 / **dane: ODbL** 🟡 | 🟡 Dane (timezone‑boundary‑builder, ODbL) — przy dystrybucji bazy wymagana atrybucja i klauzula share‑alike **dla samej bazy** (nie dla Twojego kodu). |
| **GeoNames** (baza miejscowości) | Miejscowości + współrzędne + strefy (do dropdowna lokalizacji) | **CC‑BY 4.0** | 🟡 Wolne, ale **wymaga atrybucji** „GeoNames". Idealne do tabeli miejscowości z notatek. |
| **IANA tz database (tzdata)** | Reguły stref i czasu letniego (DST) | **Public domain** | 🟢 W Pythonie przez `zoneinfo` (stdlib) — bez zależności. |

---

## 5. Pełne programy referencyjne (do nauki algorytmów, nie do kopiowania kodu)

| Program | Licencja | Komentarz / ryzyko |
|---|---|---|
| **Astrolog** (Walter Pullen, `astrolog.org`) | **GPL‑2.0+** (od wersji 6.00) | 🔴 do kopiowania kodu (GPL), ale **bezcenny jako referencja** algorytmów (domy, dyrekcje, techniki). Opcjonalnie używa Swiss Ephemeris. Można czytać i uczyć się metod, nie wklejać kodu do produktu zamkniętego. |
| **Maitreya / Morinus** (open‑source) | GPL (zweryfikować) | 🟡 Jw. — referencja, nie źródło kodu do zamkniętego produktu. |

---

## 6. Strategia licencyjna — trzy ścieżki (z rekomendacją)

Wybór zależy od jednej decyzji z arkusza wymagań (**Q‑01**: produkt zamknięty/hostowany czy nie) i **Q‑07** (SQL/architektura). Przy założeniu **produktu zamkniętego z prywatnymi bazami** (co wynika z notatek — hosting online, własność kolaboratora):

**Ścieżka A — permisywna, „zbuduj sam" 🟢 (rekomendowana long‑term)**
Skyfield (MIT) + dane JPL DE440 (public domain) lub Moshier (PD) do pozycji; domy/aspekty/lots/dyrekcje implementujemy sami (wzorując się na Astrologu i libephemeris — czytając, nie kopiując).
- ➕ Pełna swoboda licencyjna, produkt może być zamknięty i hostowany.
- ➖ Najwięcej pracy w warstwie logicznej (ale dokładnie tę warstwę i tak projektujemy modułowo).

**Ścieżka B — Swiss Ephemeris na licencji komercyjnej 🟡 (najszybsza „pełna dokładność")**
Kupujemy licencję komercyjną SE (CHF 750) i wołamy silnik C bezpośrednio (z cienkim własnym wrapperem, by ominąć AGPL‑owy pyswisseph).
- ➕ Od razu komplet funkcji i najwyższa dokładność; produkt zamknięty OK.
- ➖ Koszt + formalności licencyjne; trzeba uważać, żeby nie wciągnąć AGPL‑owych wrapperów.

**Ścieżka C — AGPL „na całość" 🔴 (tylko jeśli produkt może być otwarty)**
kerykeion/immanuel/flatlib+pyswisseph — najszybszy development.
- ➕ Gotowiec, mało kodu.
- ➖ Wymusza **otwarcie całej aplikacji** (w tym kodu obsługującego prywatne bazy). Przy hostingu online (AGPL!) praktycznie wykluczone dla tego projektu.

**Ścieżka D — hostowane API (np. Astrologer API)** jako uzupełnienie: korzystanie z REST nie narzuca copyleft, ale to zależność zewnętrzna, koszt, prywatność danych urodzeniowych i może nie pokrywać egzotycznych technik (firdaria, zodiacal releasing, warianty primary directions).

> **Rekomendacja:** zarezerwować w architekturze warstwy logicznej **interfejs silnika efemeryd** (jak `DataProvider` w warstwie danych), tak by dało się podmienić backend: `MoshierEngine` / `SkyfieldEngine` (ścieżka A) ↔ `SwissEphCommercialEngine` (ścieżka B). Wtedy decyzję A vs B można podjąć później bez przepisywania logiki.

---

## 7. Osobna kwestia: prawa autorskie do TREŚCI baz (to NIE są licencje software!)

To dotyczy zawartości baz interpretacji, nie kodu — i jest tu realne ryzyko do rozważenia:

- **Bazy kolaboratora.** Jeśli to **oryginalna twórczość** współpracownika, to on jest dysponentem praw — potrzebne jasne ustalenie (umowa/licencja) na wykorzystanie ich w produkcie. To załatwia sprawę po stronie tych danych.
- **Źródła z opublikowanych książek.** Przykładowy plik „The Encyclopaedia of Medical Astrology" to **wydana książka** (H. L. Cornell, 1933). Cyfrowy przedruk obszernych opisów interpretacyjnych z chronionego dzieła = **ryzyko naruszenia praw autorskich**, niezależnie od licencji oprogramowania. Status zależy od jurysdykcji i daty (część dawnych dzieł może być już w domenie publicznej — wymaga sprawdzenia per tytuł).
- **Fakt vs. twórczość.** Krótkie formuły sygnifikatorów (np. „Ma Ari = …") to raczej **fakty/metoda** — trudniej objąć je prawem autorskim. Natomiast rozbudowana **proza interpretacyjna** (kolumna Effect) jest chroniona jako utwór.
- **Zalecenie:** dla każdej bazy odnotować **proweniencję** (autor/źródło/status praw) — najlepiej jako kolumnę/metadane w warstwie danych (pasuje do `book-#per-txt`, `author`, `lang` z notatek). Oddzielić materiał: własny kolaboratora / public domain / cytowany za zgodą / wymagający usunięcia.

---

## Źródła
- [Swiss Ephemeris — licencja (astro.com)](https://www.astro.com/swisseph/swephinfo_e.htm) · [LICENSE](https://www.astro.com/ftp/swisseph/LICENSE) · [repo `aloistr/swisseph`](https://github.com/aloistr/swisseph)
- [pyswisseph (`astrorigin/pyswisseph`)](https://github.com/astrorigin/pyswisseph)
- [kerykeion (PyPI)](https://pypi.org/project/kerykeion/) · [immanuel (PyPI)](https://pypi.org/project/immanuel/) · [flatlib LICENSE (MIT)](https://raw.githubusercontent.com/flatangle/flatlib/master/LICENSE)
- [Skyfield (PyPI, MIT)](https://pypi.org/project/skyfield/) · [libephemeris (`g-battaglia/libephemeris`)](https://github.com/g-battaglia/libephemeris)
- [NASA JPL DE440/DE441](https://ssd.jpl.nasa.gov/doc/de440_de441.html) · [Moshier ephemeris](http://www.moshier.net/) · [Moshier‑Ephemeris‑JS](https://github.com/0xStarcat/Moshier-Ephemeris-JS)
- [CircularNatalHoroscopeJS](https://github.com/0xStarcat/CircularNatalHoroscopeJS) · [AstroChart (`Kibo/AstroChart`)](https://github.com/Kibo/AstroChart) · [swisseph‑wasm](https://github.com/prolaxu/swisseph-wasm)
- [timezonefinder (PyPI, MIT)](https://pypi.org/project/timezonefinder/) · [Astrolog (Wikipedia)](https://en.wikipedia.org/wiki/Astrolog)