astrololo/services/presentation/app/session.py

"""Sesje logowania — podpisane ciasteczko (LOG-34).

CO ZASTĘPUJE I DLACZEGO. HTTP Basic nie ma wylogowania: przeglądarka zapamiętuje
hasło i dosyła je SAMA przy każdym żądaniu, więc serwer nie ma czego zapomnieć.
Sesja odwraca tę zależność — to serwer decyduje, czy dana przeglądarka jest
w środku, i może tę decyzję cofnąć.

TRZY POZIOMY UNIEWAŻNIENIA, celowo rozdzielone, bo każdy kosztuje co innego:

  1. WYLOGOWANIE = skasowanie ciasteczka. Natychmiastowe, bez żadnego magazynu,
     działa wszędzie. To jest to, czego oczekuje człowiek klikający „Wyloguj".
  2. ZMIANA POŚWIADCZEŃ = odcisk hasła wpisany w ciasteczko przestaje pasować.
     Zmiana hasła albo skasowanie konta ubija jego sesje SAMO, bez pamiętania
     o tym — i też nie wymaga magazynu.
  3. WYLOGOWANIE ZDALNE („wyrzuć ze wszystkich urządzeń") = licznik wersji,
     który musi gdzieś leżeć. Wymaga zapisu, więc jest opcjonalny: gdy aplikacja
     nie poda licznika, poziomy 1 i 2 nadal działają.

Poziom 2 jest tu najważniejszy: bez niego odebranie komuś dostępu przez zmianę
hasła zostawiałoby jego otwartą sesję żywą aż do wygaśnięcia — czyli odebranie
dostępu nie odbierałoby dostępu.

KLUCZ JEST WYMAGANY i bez niego usługa się nie uruchamia. Losowanie przy starcie
byłoby wygodne, ale oznaczałoby wylogowanie wszystkich przy każdym restarcie
poda — co wygląda jak awaria i uczy ludzi ignorować ekran logowania.

Podpis: HMAC-SHA256 ze stdlib. Bez nowych zależności — ta sama linia co scrypt
w PRE-27 i AES w PRE-16.
"""
from __future__ import annotations

import base64
import hashlib
import hmac
import json
import os
import time

COOKIE = "astrololo_sesja"

# Twardy kres życia sesji i kres bezczynności. Oba w sekundach, oba z konfiguracji.
DEFAULT_MAX_AGE = 30 * 24 * 3600      # 30 dni — po tylu i tak każe się zalogować
DEFAULT_IDLE = 8 * 3600               # 8 godzin bez ruchu = koniec

# Co ile odświeżamy znacznik aktywności w ciasteczku. Bez tego progu każde
# żądanie odsyłałoby Set-Cookie, także obrazki i arkusze stylów.
REFRESH_AFTER = 300


class SessionError(RuntimeError):
    """Sesje nie mogą działać — brak klucza albo klucz nie do przyjęcia."""


def _env_int(name: str, default: int) -> int:
    try:
        return int(os.getenv(name, "") or default)
    except ValueError:
        return default


def max_age() -> int:
    return _env_int("SESSION_MAX_AGE", DEFAULT_MAX_AGE)


def idle_timeout() -> int:
    return _env_int("SESSION_IDLE", DEFAULT_IDLE)


def secret() -> bytes:
    """Klucz podpisu. Brak = wyjątek, NIE cichy losowy klucz.

    Fail-closed jest tu celowe: usługa bez klucza nie umie odróżnić ważnej sesji
    od podrobionej, więc lepiej, żeby nie wstała, niż żeby wpuszczała."""
    raw = os.getenv("SESSION_SECRET", "").strip()
    if not raw:
        raise SessionError(
            "Brak SESSION_SECRET — bez klucza podpisu sesje nie mogą działać. "
            "Wygeneruj: openssl rand -hex 32")
    if len(raw) < 32:
        raise SessionError(
            f"SESSION_SECRET ma {len(raw)} znaków — za krótki. Wymagane co najmniej 32; "
            f"krótki klucz da się odgadnąć, a wtedy podrobienie sesji jest trywialne.")
    return raw.encode("utf-8")


def available() -> bool:
    """Czy sesje da się w ogóle obsłużyć (do sprawdzenia przy starcie)."""
    try:
        secret()
    except SessionError:
        return False
    return True


def fingerprint(secret_spec: str) -> str:
    """Odcisk poświadczenia konta — 16 znaków hasza z hasła (albo jego hasza).

    NIE JEST to hasło ani nic, z czego da się je odtworzyć: bierzemy skrót
    zapisanego sekretu, a ten dla kont zarządzanych sam jest już haszem scrypt.
    Do ciasteczka trafia po to, żeby zmiana hasła albo skasowanie konta
    unieważniły jego sesje same z siebie."""
    return hashlib.sha256(("odcisk:" + (secret_spec or "")).encode("utf-8")).hexdigest()[:16]


def _sign(payload: bytes) -> bytes:
    return hmac.new(secret(), payload, hashlib.sha256).digest()


def _b64(raw: bytes) -> str:
    return base64.urlsafe_b64encode(raw).decode("ascii").rstrip("=")


def _unb64(text: str) -> bytes:
    return base64.urlsafe_b64decode(text + "=" * (-len(text) % 4))


def issue(login: str, odcisk: str, wersja: int = 0, *, now: float | None = None) -> str:
    """Nowe ciasteczko sesji dla konta."""
    teraz = int(now if now is not None else time.time())
    payload = json.dumps(
        {"u": login, "f": odcisk, "v": int(wersja), "wyd": teraz, "akt": teraz},
        separators=(",", ":"), sort_keys=True).encode("utf-8")
    return f"{_b64(payload)}.{_b64(_sign(payload))}"


def read(token: str | None, *, now: float | None = None) -> dict | None:
    """Ciasteczko → zawartość albo None, gdy cokolwiek się nie zgadza.

    None znaczy „nie wpuszczać" i nie mówi dlaczego — powód jest tu bez wartości
    dla wołającego, a rozróżnianie „zła sygnatura" od „wygasło" tylko pomaga
    zgadywać. Wygaśnięcie i tak kończy się tym samym ekranem logowania."""
    if not token or "." not in token:
        return None
    surowy, _, podpis = token.rpartition(".")
    try:
        payload = _unb64(surowy)
        oczekiwany = _sign(payload)
        podany = _unb64(podpis)
    except (ValueError, SessionError):
        return None
    # Porównanie w stałym czasie: zwykłe == przecieka informację o tym, ile
    # pierwszych bajtów podpisu się zgadza, a to wystarcza do podrobienia.
    if not hmac.compare_digest(oczekiwany, podany):
        return None
    try:
        dane = json.loads(payload.decode("utf-8"))
        login, odcisk = str(dane["u"]), str(dane["f"])
        wersja, wyd, akt = int(dane["v"]), int(dane["wyd"]), int(dane["akt"])
    except (ValueError, KeyError, TypeError):
        return None

    teraz = int(now if now is not None else time.time())
    # Ciasteczko z przyszłości oznacza przestawiony zegar albo podrobienie —
    # w obu wypadkach nie ma powodu mu ufać.
    if wyd > teraz + 60:
        return None
    if teraz - wyd > max_age() or teraz - akt > idle_timeout():
        return None
    return {"login": login, "odcisk": odcisk, "wersja": wersja, "wydano": wyd, "aktywnosc": akt}


def refresh(dane: dict, *, now: float | None = None) -> str | None:
    """Odświeżone ciasteczko, gdy znacznik aktywności zdążył się zestarzeć.

    None = nie ma potrzeby nic odsyłać. Bez tego progu każde żądanie zwracałoby
    Set-Cookie — także po arkusze stylów i obrazki."""
    teraz = int(now if now is not None else time.time())
    if teraz - dane["aktywnosc"] < REFRESH_AFTER:
        return None
    payload = json.dumps(
        {"u": dane["login"], "f": dane["odcisk"], "v": dane["wersja"],
         "wyd": dane["wydano"], "akt": teraz},
        separators=(",", ":"), sort_keys=True).encode("utf-8")
    return f"{_b64(payload)}.{_b64(_sign(payload))}"


def cookie_params(secure: bool = True) -> dict:
    """Ustawienia ciasteczka wspólne dla ustawiania i kasowania.

    httponly — JavaScript nie ma po co go czytać, a bez tego jeden wstrzyknięty
    skrypt wynosi sesję. samesite=strict — odcina większość ataków polegających
    na tym, że obca strona wysyła żądanie w imieniu zalogowanego."""
    return {"httponly": True, "samesite": "strict", "secure": secure, "path": "/"}