Aplikacja nie miała jak z siebie wyjść: raz podane hasło działało do zamknięcia
przeglądarki, a na wspólnym komputerze nie było sposobu, żeby oddać ekran komuś
innemu.
HTTP BASIC NIE MA PRAWDZIWEGO WYLOGOWANIA i to jest sedno tej zmiany. Nie ma
sesji do skasowania: przeglądarka zapamiętuje login i hasło, po czym dosyła je
SAMA przy każdym żądaniu. Serwer nie ma czego zapomnieć — kolejne kliknięcie
przyszłoby z kompletem poświadczeń i weszłoby z powrotem.
Działa natomiast doprowadzenie do tego, żeby to PRZEGLĄDARKA porzuciła zapamiętane
dane, i robimy to dwutorowo, bo ani jedno, ani drugie osobno nie wystarcza:
1. /wyloguj odpowiada ZAWSZE 401 z nagłówkiem WWW-Authenticate, co wymusza
ponowne pytanie o hasło. Działa bez JavaScriptu, ale samo w sobie zostawia
stare dane w pamięci przeglądarki: po anulowaniu okienka wystarczyłoby wejść
na dowolny adres, żeby wrócić do środka.
2. wyloguj.js wysyła żądanie z CELOWO błędnymi danymi, którym przeglądarka
nadpisuje swój wpis. To jest część, która faktycznie czyści pamięć — ale
opiera się na zachowaniu powszechnym, a nie zapisanym w standardzie, więc
nie może być jedynym mechanizmem.
Strona wylogowania mówi wprost, że pewnym sposobem w KAŻDEJ przeglądarce jest
zamknięcie okna. Nie obiecujemy więcej, niż Basic potrafi — obietnica bez pokrycia
byłaby tu gorsza od braku przycisku, bo dawałaby złudzenie, że ekran jest oddany.
Trasa stoi POZA bramką logowania, celowo: inaczej dostałaby 200 od zalogowanej
sesji i nie miałaby jak odpowiedzieć 401. Odpowiada też bez logowania — inaczej
wyjście wymagałoby bycia w środku, co jest błędnym kołem. Nagłówki zakazują
zapamiętania strony, bo oddana z pamięci podręcznej nie dotarłaby do serwera
i okienko w ogóle by się nie pojawiło.
Obok wyjścia pokazujemy, KTO jest zalogowany: bez tego przycisk jest w połowie
bezużyteczny, bo na wspólnym komputerze nie wiadomo, kogo się wylogowuje. Przy
wyłączonym logowaniu nie ma ani jednego, ani drugiego — przycisk sugerowałby
ochronę, której nie ma.
Sprawdzone w przeglądarce: oba żądania wychodzą (to z błędnymi danymi i samo
przejście), oba wracają 401, strona renderuje się poprawnie. Samego unieważnienia
pamięci poświadczeń NIE dało się tu potwierdzić — wymaga okienka systemowego,
którego automat nie obsłuży.
Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>
astrololo
Aplikacja w modelu trójwarstwowym, w pełni modułowa: trzy niezależne usługi, każda komunikuje się wyłącznie z sąsiadem (nigdy „przez głowę”).
┌──────────────────────┐ formularz (w dół) ┌──────────────────────┐ zapytanie (w dół) ┌──────────────────────┐
│ PREZENTACJA (:8000) │ ───────────────────▶ │ LOGICZNA (:8001) │ ───────────────────▶ │ BAZODANOWA (:8002) │
│ strona WWW + form │ ◀─────────────────── │ reguły biznesowe │ ◀─────────────────── │ wyszukiwanie danych │
└──────────────────────┘ wyniki (w górę) └──────────────────────┘ dane (w górę) └──────────────────────┘
HTML/UI pośrednik + logika Excel(+cache) ▸ SQL
Każda warstwa to osobny katalog, osobny requirements.txt, osobny Dockerfile
i osobne README. Komunikacja przez HTTP/JSON. Warstwa zna tylko adres warstwy
bezpośrednio pod nią — nic o jej wnętrzu.
| Warstwa | Katalog | Zna w dół | Zadanie |
|---|---|---|---|
| Prezentacji | services/presentation |
LOGIC_URL |
serwuje stronę, przekazuje formularz, renderuje wyniki |
| Logiczna | services/logic |
DATA_URL |
reguły biznesowe, tłumaczenie zapytań, opracowanie wyników |
| Bazodanowa | services/data |
pliki Excela / SQL | tylko wyszukiwanie danych i podanie ich w górę |
Szybki start (Docker)
make sample # przykładowe pliki .xlsx do warstwy bazodanowej
make up # zbuduj i uruchom 3 warstwy
# otwórz http://localhost:8000
Szybki start (lokalnie, bez Dockera — zalecane)
python -m venv .env && source .env/bin/activate # venv (jednorazowo)
make install # zależności WSZYSTKICH warstw
make sample # opcjonalnie: dane przykładowe
Potem w 3 osobnych terminalach (w każdym source .env/bin/activate):
make dev-data # terminal 1 -> :8002
make dev-logic # terminal 2 -> :8001
make dev-presentation # terminal 3 -> :8000 -> http://localhost:8000
make installinstaluje zależności wszystkich trzech warstw do aktywnego venv. Testy silnika:make test. Wyczyszczenie cache:make clean-cache.
Modułowość — dowód
- Wymień prezentację (np. na SPA/React) → reszta bez zmian, kontrakt
/api/querystały. - Wymień bazę (Excel → SQL) → prezentacja i logika bez zmian (patrz niżej).
- Każdą warstwę da się uruchomić, testować i wdrażać osobno.
Wydajność warstwy Excela — cache 4-poziomowy
Dziś dane to setki dużych .xlsx, przeszukiwanych po wykrytym nagłówku i
układzie kolumn. To kosztowne, więc warstwa bazodanowa ma cache (szczegóły:
services/data/README.md):
- Schemat (L1, SQLite) — wykryty nagłówek + mapowanie kolumn zapisane raz na wersję pliku.
- Dane (L2, Parquet) — znormalizowany arkusz; kolejne odczyty 10–100× szybsze niż
.xlsx. - Zapytania (L3, in-memory TTL/LRU) — powtarzalne wyszukiwania natychmiast (łatwo podmienić na Redis).
- Odwrócony indeks (L4, SQLite) —
wartość → plik; otwieramy tylko trafione pliki zamiast skanu setek.
Unieważnianie automatyczne: klucz cache = odcisk pliku (mtime+rozmiar,
opcjonalnie sha256). Zmiana pliku → przebudowa tylko jego wpisów.
Droga na przyszłość — migracja do SQL
Warstwa bazodanowa ukrywa źródło za interfejsem DataProvider (wzorzec
Repository). Migracja:
make migrate # ETL: tym samym loaderem Excel -> tabela 'records' + indeksy
export DATA_PROVIDER=sql # przełącz całą warstwę
SqlDataProvider realizuje ten sam kontrakt /search, więc warstwa logiczna i
prezentacji nie zmieniają ani jednej linii. Odwrócony indeks z L4 (SQLite) jest
już pomostem — rozbudowa o wszystkie kolumny = docelowa baza.